Weemoedig en een tikkeltje jaloers zwaaiden wij, redacteuren van dagblad Trouw, in 2003 de collega’s van Het Parool uit. Zij waren onze benedenburen aan de Amsterdamse Wibautstraat en wij voelden ons verwant als twee kleinere broertjes in het PCM-concern, waar de grote jongens van de Volkskrant, AD en NRC de toon zetten.
De uitgever zag geen toekomst voor Het Parool – pijnlijk, want het bedrijf was gegrondvest op de oud-verzetskrant. Maar de hoofdredactie legde zich er niet bij neer; zij kondigde vol bravoure aan voor zichzelf te beginnen.
Uiteindelijk werd het een overname door de Vlaamse Persgroep, een familiebedrijf onder leiding van jongste telg Christian Van Thillo (1962). In België was hij bekend als eigenaar van de dagbladen Het Laatste Nieuws en De Morgen en de commerciële tv-zender VTM. In Nederland kende niemand hem.
Bij Het Parool waren ze als een blok voor hem gevallen. Na jaren van mismoedigheid troffen zij opeens een energieke, charmante Vlaming. Hij noemde het een eer om hun uitgever te mogen zijn. Hij geloofde wél in de toekomst. Dat daarvoor een ontslagronde op de redactie vereist was, zei hij er niet meteen bij.
Zes jaar later kreeg Van Thillo de overige dagbladen van PCM in handen (ik werkte er niet meer). Het bedrijf bleek uitgeput door de strijd tussen oude idealistische eigenaren en een brute investeringsmaatschappij. In 2015 volgde de overname van zeven regionale dagbladen van Wegener; in 2019 de tijdschriften en de nieuwssite Nu.nl van Sanoma. Dit jaar moet de Mededingingsautoriteit de koop van RTL Nederland beoordelen.
Inmiddels heet het concern ‘DPG Media’. Het is verreweg het grootste mediabedrijf in de Lage Landen: meer dan tachtig merken, een omzet van 1,8 miljard, bijna zesduizend werknemers (jaarverslag 2022). Op afstand gevolgd door een tweede Vlaams concern: Mediahuis, dat in Nederland onder andere De Telegraaf, NRC en enkele regionale dagbladen uitgeeft.
Eén man met zo veel macht in een tumultueuze mediawereld, die ook nog charismatisch en een tikkeltje mysterieus is, lijkt perfect voor een biografie.
Mark Koster belooft in De Belg zijn lezers ‘een onthullende biografie’ met ‘nieuwe en soms onthutsende inzichten’. Het familiebedrijf is volgens hem gevestigd op een zwart verleden en heeft fortuin gemaakt dankzij schimmige politieke connecties. En Christian Van Thillo is ‘een mediabaas die pal zegt te staan voor journalistieke onafhankelijkheid, maar regelmatig ingrijpt op redacties’.
Koster is een journalist met branie. Hij schreef eerder een boek over mediafamilie De Mol, werkt voor De Telegraaf en roddelt met Yvonne Coldeweijer in een podcast.
Christian Van Thillo werkte zelf niet mee. Voor een goede, kritische biografie hoeft dat geen beletsel te zijn – het is eerder een aanbeveling. Er zijn andere mensen die wel praten, archieven om te doorzoeken en oude publicaties om uit te putten.
Voor een schets van zijn jeugd in een welvarend maar wat benauwd Vlaams milieu, leunt Koster op een profiel uit Vrij Nederland (2009). Christian leek voorbestemd een kitesurfende losbol te worden, maar na zijn studiejaren in de VS vond hij alsnog zijn bestemming in het familiebedrijf.
Als er al een methode-Van Thillo is, dan laat Koster zien hoe die werkt bij de regionale krant De Stentor in Overijssel. Op het charmeoffensief volgt een koude douche. De redactie gaat op de schop. De oude garde wordt aan de kant gezet, een nieuwe hoofdredacteur met krullen en cowboylaarzen dient zich aan om de redactionele marketingfilosofie te verspreiden. De Stentor mag niet langer saai zijn, er moeten vooral meer ‘schat-moet-je-nu-toch-eens-horen-verhalen’ komen.
Van Thillo leunt daarbij op een aantal oud-hoofdredacteuren, onder wie Philippe Remarque van de Volkskrant. Zij vormen een journalistieke tussenlaag in de top van DPG. Koster noemt ze misprijzend ‘de goed betaalde lakeien en laffe ja-knikkers die hun journalistieke hart hebben begraven in de kelder waar hun champagne gekoeld staat’. Het zijn clichés, maar de vraag naar hun rol is wel relevant. Er komt alleen geen goed antwoord op.
Je kunt ook andere vragen stellen: hoe zou het nu met De Stentor gaan als er niet was ingegrepen? Was de komst van Van Thillo per saldo goed of slechts nieuws voor de kwaliteit en diversiteit van de media? En is er een strategie om te overleven in de slag met de technologiebedrijven? Na meer dan vierhonderd pagina’s, waarin alle uithoeken van het concern zijn verkend, blijft het gissen.
Koster maakt zijn beloften over onthullingen ook niet waar. Je kunt een foute oudoom in de oorlogsjaren moeilijk beschouwen als grondlegger van DPG Media. En wat de ‘schimmige connecties’ betreft: er is eerder gepubliceerd over de subsidies die Vlaamse dagbladuitgevers zouden beuren dankzij nauwe banden met politici.
Hoewel de biograaf hem vergelijkt met magnaten als Berlusconi en Murdoch, blijkt niet dat Van Thillo zijn media misbruikt voor politieke en zakelijke belangen. De voorbeelden van directe inmenging zijn beperkt en van jaren geleden. Zo heeft hij weleens gebeld: moet een verkeersongeluk veroorzaakt door een dronken familielid wel in de krant? Het hoort natuurlijk niet, maar de belangrijkste les is dat Van Thillo inbindt als hoofdredacteuren de rug recht houden. Macht vraagt om tegenmacht.
Ten slotte belooft Koster de lezer ook ‘in de ziel te kruipen van de Citizen Kane uit België’. Hij doet zijn best ons ervan te overtuigen dat het verhaal van Van Thillo vergelijkbaar is met het drama over de opkomst en ondergang van een gekwelde krantenmagnaat in de film van Orson Welles (1941). Daarom misschien ook enkele filmische scènes: ‘Als hij (op zijn landgoed, red.) alleen ronddwaalt, kan hij in gedachten verzinken. Dan borrelen er soms angstgevoelens bij hem op. Dan vreest Christian Van Thillo dat zijn tijd voorbij zal zijn. Dat de guillotine van de geschiedenis hem zal onthoofden.’
De verbeeldingskracht van de biograaf moet kennelijk verbloemen dat hij niet weet wat zijn personage beweegt.
Mark Koster: De Belg – Christian Van Thillo, de mediakoning van de Lage Landen. Prometheus; 443 pagina’s; € 24,99.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden