Er komen minder kinderen ter wereld, mede door gebrek aan financiële zekerheid en een stabiele woonsituatie bij jongvolwassenen. Speelt dat ook bij kersverse ouders op de Negenmaandenbeurs? ‘Ouders stellen hogere inkomenseisen aan zichzelf, voordat ze aan een kind beginnen.’
‘Mevrouw’, zegt een verkoper in alle ernst, terwijl hij een taupekleurige kinderwagen à 1.229 euro tussen hem en zijn hoogzwangere klant rolt, ‘dit is gewoon het allerbeste dat wij u als Bugaboo te bieden hebben.’ Terwijl hij de ‘ongeëvenaarde wendbaarheid’ van de wielen aan haar demonstreert, ontfermt zijn collega zich verderop over een grootmoeder die haar pasgeboren kleinzoon in haar armen wiegt. ‘Heerlijk hè’, fluistert hij lieflijk. ‘Vindt u ook niet dat dit de allermooiste fase is?’
Het is zomaar een tafereel dat je deze week kunt tegenkomen op het jaarlijkse festijn der voortplanting: de Negenmaandenbeurs. Tot zondag struinen naar verwachting dertigduizend bezoekers door de Amsterdamse RAI – sommige met bolle buik en vol opwinding over wat komen gaat, andere overduidelijk vermoeid een kinderwagen voortduwend. Dit jaar zijn de producten ‘nóg veiliger, en nóg makkelijker in gebruik’, vertelt een woordvoerder.
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant
Buiten de muren van het beursgebouw is weinig te merken van die jubelstemming rondom de menselijke voortplanting. Het aantal geboren kinderen is sinds de Tweede Wereldoorlog namelijk niet zo laag geweest als in 2023. Dat komt deels doordat meer vrouwen (bewust) kinderloos blijven en er minder vrouwen van vruchtbare leeftijd zijn, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Zorgelijker is dat de daling ook verband lijkt te houden met de ontbrekende randvoorwaarden bij jongvolwassenen om aan kinderen te beginnen: een stabiele woonsituatie en financiële zekerheid. Vooral bij laagopgeleide vrouwen tot 30 jaar lijkt dit een rol te spelen. In deze groep was de daling de afgelopen jaren het sterkst.
‘Of iemand kinderen krijgt is goed te voorspellen aan de hand van concrete zaken, zoals hoeveel iemand verdient, het type arbeidscontract en de woonsituatie’, zegt Daniël van Wijk, onderzoeker bij het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (Nidi), die in september promoveerde op dit onderwerp.
Dat de jongvolwassenen van nu steeds vaker afhankelijk zijn van tijdelijke arbeidscontracten en particuliere huurwoningen, maakt hun situatie kwetsbaarder dan die van eerdere generaties, blijkt uit aanvullend onderzoek dat hij deed. ‘Het uitstellen van het ouderschap hangt daarmee samen.’
Het gold ook voor Emily (28) en Elain Geraeds (29), die in de kolfruimte van de RAI hun negen weken oude dochtertje Elaisa voeden. Het stel, sinds hun puberteit bij elkaar, had eigenlijk acht jaar geleden al een kindje gewild, maar ze konden geen koopwoning vinden. En voor veel geld huren in hun woonplaats Breda vond Elain, die zijn eigen dakdekkersbedrijf heeft, maar zonde. ‘Dan kun je het nooit echt van jezelf maken.’
Ze woonden daarom zes jaar lang op zolder bij Emily’s ouders, waar net een tweepersoonsbed paste. ‘Ik heb toentertijd echt vaak op de rand van het bed gezeten en gehuild’, zegt Emily, terwijl haar dochter tevreden uit de fles drinkt. ‘Het voelde alsof ons leven een beetje stilstond.’
Het waren uiteindelijk de buren van Elains ouders die hen uit de brand hielpen, door hun koopwoning voor een vriendenprijs van de hand te doen. ‘En nu is ze er’, zegt de trotse moeder, die zo toch echt op zoek moet naar een elektrische flessenwarmer.
In de hal met kinderwagens, waar bezoekers even kunnen ontsnappen aan de geur van luiers en talkpoeder, zegt ook Maarten Oolderink (31) het een ‘veilig gevoel’ te vinden dat hij en zijn vriendin Anna Betten (32) beiden een vast contract hebben en een koopwoning, voordat ze over een paar maanden hun eerste kind krijgen. Bij hun studievrienden en buren zien ze wel uitstelgedrag, maar dan toch vooral omdat ze nog willen reizen of genieten van hun vrijheid, niet zozeer vanwege een woning of geld.
Hun moeders, die uit respectievelijk Assen en Groningen mee zijn gekomen om ‘inspiratie’ op te doen, stonden daar ook niet bij stil toen ze een kind kregen. ‘Maar een koopwoning en vast contract waren voor ons ook doodnormaal’, zegt Harmien Betten (62), voordat ze wordt afgeleid door de zelfwiegende kinderwagen achter haar. ‘Dit is toch absurd?’, roept ze uit. ‘Wij gaan zo snel weer terug naar het nuchtere noorden, hoor.’
Wat ook kan meespelen in het uitstelgedrag van ouders in spe, is dat de relatie tussen inkomen en kinderen krijgen de laatste twintig jaar sterker is geworden, zegt Van Wijk. ‘Dat wijst erop dat ouders van nu hogere inkomenseisen aan zichzelf stellen, voordat ze aan een kind beginnen.’
Dat kan positief zijn: ouders lijken goed na te denken over de financiële gevolgen van een kind, waardoor er misschien minder kinderen in armoede opgroeien. En het uitstellen van een kinderwens hoeft niet tot afstel te leiden. Maar er is ook een keerzijde, zegt Van Wijk. ‘Het krijgen van kinderen lijkt daarmee een privilege voor rijkere ouders te worden.’
Wie rondloopt op de Negenmaandenbeurs kan zich daar iets bij voorstellen. Hier lijkt het pasgeboren kinderen aan niks te mogen ontbreken. Knuffels met hartslagpulsen staan opgesteld naast ‘door slaapcoaches en wetenschappers aanbevolen’ slaapcocons.
De verkopers hebben dan ook weinig last van het teruglopende geboortecijfer. ‘De ouders van nu willen het beste voor hun kind’, duidt Frederik Clausen (45), die siliconen borstkolven van het merk Haakaa verkoopt. ‘En alles is een stuk duurder geworden dan toen ik kleine kinderen had.’
Zijn zus en collega Cécile Clausen (40) vermoedt dat het bedrijf ook goed blijft verkopen omdat volgens haar meer moeders aan ‘het borstvoedingsavontuur’ beginnen dan vroeger. Volgens de meest recente cijfers van het RIVM, uit 2018, geven vrouwen juist minder borstvoeding.
Waarom heten die kolven trouwens Haakaa? De naam refereert aan haka, de ceremoniële oorlogsdans van de Maori, zegt zus Clausen. ‘Om aan te geven dat iedere vrouw een warrior is.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden