Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Hoever reikt de invloed van humor en satire? Het is een klassieke, lastig te beantwoorden vraag die om de zoveel tijd opduikt. Nu hoorde ik hem weer langskomen bij de terugkeer van Jon Stewart als presentator van het tv-programma The Daily Show. Dit verkiezingsjaar zit Stewart, die in 2015 afscheid had genomen, tot vreugde van links Amerika weer elke maandag achter zijn vertrouwde nieuwsdesk.
Toch moest links Amerika vast even slikken na de eerste uitzending, afgelopen maandag, want Stewart ging er keihard in. En niet alleen richting Donald Trump, ook zittend president Joe Biden kreeg het zwaar te verduren.
Stewart was onverbiddelijk over de hoge leeftijd en het haperende geheugen van beide presidentskandidaten. Hij toonde een recent filmpje waarin Biden spreekt over het toestaan van humanitaire hulp aan de Gazastrook door ‘president Sisi van Mexico’. Dat had dus Egypte moeten zijn. Stewart, met ijzige blik: ‘Topografieliefhebbers zullen misschien hebben opgemerkt dat Gaza en Mexico geen grens delen.’
Amerikaanse recensenten omschrijven Stewarts optreden als bothsidesism, de term voor politieke media die hun best doen om niet al te partijdig over te komen, ook al gaat het om een valse balans. Hoewel zijn teksten confronterend zijn, blijft het prettig om te luisteren naar Stewarts scherpe geest en maatschappelijke betrokkenheid.
De afgelopen maanden zag ik veel Nederlandse cabaretvoorstellingen waarin vooral de privéomgeving centraal stond. Er werd gepraat over de kinderwens, familiefeestjes met gekke ooms en tantes, het ging over huwelijksaanzoeken en bruiloften. Ook bij de finale van het Leids Cabaret Festival afgelopen zaterdag was er weinig aandacht voor politiek. Finalist Said el Hassnaoui was de enige die de verkiezingsoverwinning van de PVV ter sprake bracht. En dat terwijl het festival een reputatie heeft wat betreft maatschappijkritisch cabaret.
Nu wil ik zeker niet beweren dat er iets mis is met cabaret over het dagelijks leven. Als recensent heb ik geleerd dat je geen onderwerpen moet afschrijven, omdat er vroeg of laat een comedian langskomt die toch weer iets heel grappigs heeft bedacht bij een uitgekauwd onderwerp (de cursus yoga!). Maar los daarvan is het toch fijn als cabaretiers hun blik richten op de grote thema’s die in de wereld spelen.
Misschien was ik daardoor onder de indruk van Zelensky hier van het collectief De Theatertroep. Ik zag een try-out van deze vaudeville-voorstelling waarin met sketches en liedjes wordt ingegaan op het levensverhaal van Volodymyr Zelensky en de oorlog in Oekraïne. De actuele teksten zullen tijdens de tournee worden aangepast aan het laatste nieuws. Ik vond het dapper hoe deze zes acteurs de uitdaging aangingen om de beladen thematiek te verpakken in informatief en amusant theater.
Ook de bescheiden doelstelling van De Theatertroep sprak me aan: ze willen de aandacht onder Nederlanders voor de oorlog in Oekraïne vergroten, juist in een periode waarin die aandacht dreigt te verslappen.
Het vergroten van bewustwording lijkt me op zich al een mooie bijdrage die theatermakers kunnen leveren. Daarbij is het levensverhaal van Zelensky – die van komiek en acteur uitgroeide tot president – een interessant antwoord op de vraag hoever de invloed van een komiek uiteindelijk kan reiken.
Source: Volkskrant columns