Seks, hoe werkt dat? In coming-of-agefilms over seksualiteit, zoals het recente How to Have Sex, proberen jongeren via spelletjes van alles met elkaar uit. Maar ogenschijnlijk onschuldige spelletjes kunnen grenzen bij vrouwelijke personages alsnog doen vervagen, ziet essayist Basje Boer.
‘Hey smoke show!’, hé, lekker ding! Badger heet de jongen die dit naar Tara roept. Hij heeft geblondeerd haar en twee tatoeages in zijn nek: een lippenstiftkus en het woord ‘LEGENDS’. Terwijl hij op het balkon van zijn hotelkamer een sigaret rookt, zit Tara haar make-up te doen op het balkon ernaast. Badger praat wat tegen haar aan, vraagt hoe ze heet. Hij weet niet dat ze pas 16 is, of misschien weet hij dat best.
Tara doet intussen alsof ze hem niet hoort en concentreert zich op haar wenkbrauwen. Ze geeft geen antwoord als hij vraagt of ze langskomt op zijn kamer. Maar ze komt wel opdagen. Dit is het spel van aantrekken en afstoten, een toneelstuk vol clichés waarin de man de leiding neemt en de vrouw de boot afhoudt. Maar hoe leer je eigenlijk hoe je dat spel moet spelen?
How to Have Sex is de titel van deze film, en het is ook de vraag die door Tara’s gedachten moet spelen. In afwachting van de uitslag van haar eindexamen is ze met haar twee beste vriendinnen op feestvakantie naar Malia, een uitgaansplaats op het Griekse eiland Kreta. Die vriendinnen, Skye en Em, hebben al eens seks gehad, Tara is nog maagd.
Basje Boer (1980) schrijft essays over film voor diverse media en daarnaast schrijft ze fictie. Recent verscheen haar essaybundel Pose – Over hoe we kijken en wie we spelen.
In het stadje is alles gericht op drinken en neuken. In de avond wordt er drank geserveerd in een kom met rietjes. Overdag worden er spelletjes gedaan in het zwembad. ‘Een beetje ondeugend’, noemt een vakantieleider het spel waarbij jongens vanaf kruishoogte bruisend bier gieten in de monden van knielende meisjes. ‘Precies zo, ja’, moedigt de vakantieleider Tara aan. ‘In de mond, alsof het een blowjob is.’
Maar als Badger die avond op het podium nog zo’n ondeugend spel speelt, een wedstrijdje om te zien wie als eerste een erectie krijgt, begint het allemaal wel erg echt te lijken. Dit is dan ook waarover het gaat in Molly Manning Walkers debuutfilm How to Have Sex: het moment waarop het spel verandert in werkelijkheid. Dat thema loopt als een rode draad door alle films waarin meisjes proberen te ontdekken hoe dat nou eigenlijk moet, seks.
‘Denk je dat ik me op mijn gemak voel?’ In Eighth Grade (Bo Burnham, 2018) zit Kayla op de achterbank van Rileys auto. Hij heeft zijn shirt al uitgetrokken en wacht tot zij hetzelfde doet. Kayla is 13. Op school, waar ze is uitgeroepen tot ‘de stilste’, gunnen de populairste meisjes haar nog geen oogrol en kijkt de knapste jongen pas op van zijn telefoon als Kayla beweert dat ze supergoed kan pijpen.
Wanneer Riley haar na afloop van een feestje naar huis brengt, zet hij onverwacht de auto aan de kant en stelt voor om truth or dare te spelen. Kayla zegt ja, maar zit ineengedoken op de achterbank. Wat is haar toezegging waard als ze zo duidelijk doodsbang is? Als ze hem afwijst, trekt Riley boos zijn shirt weer aan. Dat ze ‘no fun’ is, verwijt hij haar – precies dezelfde woorden die ook Tara op zeker moment te horen krijgt in How to Have Sex. Want het zijn de jongens die bepalen hoe het spel wordt gespeeld, en het is aan de meisjes om leuk mee te doen. ‘Fun’ zijn betekent in hun ogen dat een meisje niet tegenstribbelt.
Lag het gezichtspunt van coming of age-films ooit vooral bij jongens, nu ligt dat vaak bij de meisjes. Spelletjes hebben regels en duidelijke begrenzingen, maar in deze films zien we hoe ze ook juist gebruikt kunnen worden om grenzen te doen vervagen. In Eighth Grade gebruikt Riley het truth or dare-spel om Kayla over te halen tot seks en in How to Have Sex worden ondeugende, seksuele spelletjes gespeeld om de teugels te laten vieren en de feestvreugde te verhogen.
In Are You There, God? It’s Me, Margaret. (Kelly Fremon Craig, 2023) zien we dat het spel ook een andere functie kan hebben, namelijk het oefenen met zaken waarmee je nog geen ervaring hebt. De 11-jarige Margaret is net vanuit Manhattan verhuisd naar een buitenwijk van New Jersey. Daar laat haar nieuwe buurmeisje Nancy haar zien hoe je je bekwaamt in het zoenen (met behulp van een bedstijl) en hoe je als supermodel poseert.
Algauw stopt ook Margaret sokken in haar ‘oefen-bh’ om te zien hoe een vrouwenlichaam haar zou staan. Ze zet een zwoele fluisterstem op en speelt dat ze al vrouw is. Op feestjes met jongens worden kusspelletjes gespeeld, zoals flesje draaien en two minutes in the closet. Het zijn allemaal manieren om orde aan te brengen in de chaos van de puberteit, en om de overgang van kind naar volwassene zo soepel mogelijk te laten verlopen.
Wanneer spel verandert in werkelijkheid, zal blijken dat het allemaal een stuk gecompliceerder ligt. Er zijn geen begrenzingen. Je moet zelf de regels bepalen.
Gaat het om het bepalen van de regels, dan gaat niemand daarin zo ver als Brandy in The To Do List (Maggie Carey, 2013). Waar je alle bovenstaande films zou kunnen scharen onder de noemer coming of age, is The To Do List een onvervalste sekskomedie in de traditie van Porky’s (1981) en American Pie (1999). Alleen is het in dit geval niet een groep jongens maar een tienermeisje dat haar maagdelijkheid hoopt te verliezen.
Op het gebied van seks is de nerdy Brandy nog compleet onervaren, maar huiswerk maken kan ze als geen ander. Dus maakt ze een to-dolijstje met seksuele handelingen, die ze in de zomer tussen middelbare school en universiteit een voor een hoopt af te vinken. Maar hoe weet je eigenlijk hoe het moet?
How to Have Sex en Eighth Grade spelen in het heden, Are You There, God? speelt zich af in 1970 en The To Do List in 1993. In Eighth Grade zoekt Kayla op YouTube een tutorial op die haar leert pijpen, Brandy en Margaret zijn aangewezen op tips van leeftijdgenoten, seksuele voorlichting op school en tijdschriften als Cosmopolitan (in The To Do List) en Playboy (in Are You There, God?).
Brandy wendt zich in The To Do List voor adviezen tot haar oudere zus Amber, bijvoorbeeld als het gaat over hoe om te gaan met een onbesneden penis, of wat te doen bij je ontmaagding. Over dat laatste is Amber duidelijk: ‘Gewoon een biertje achterover slaan en glijmiddel gebruiken.’
Eigenlijk, wil The To Do List maar zeggen, rommelen we allemaal maar wat aan. Een vrolijke conclusie, die in schril contrast staat met How to Have Sex, een film die vrolijk begint maar halverwege van toon verandert. De straten van Malia, die ’s nachts zo levendig zijn, zijn overdag verlaten en bezaaid met troep. Aardige personages veranderen gaandeweg in dubieuze. De beat die altijd dreunt op de achtergrond klinkt niet meer feestelijk maar beklemmend, als de verhoogde hartslag bij een paniekaanval.
Deze verandering van toon gaat hand in hand met een plotwending die, zonder iets te verklappen, naadloos aansluit bij de resultaten van een recent onderzoek van Rutgers, het expertisecentrum seksualiteit. Nederlandse jongeren, blijkt uit het rapport, staan erg positief tegenover seks: acht op de tien zegt er erg van te genieten. Maar meisjes genieten er wel minder van dan jongens, en ze komen ook minder vaak klaar.
Meisjes hebben bovendien, vaker dan jongens en vaker dan voorheen, te maken met seksuele grensoverschrijding, variërend van ongewenste aanrakingen tot gedwongen seks. En toch geeft 94 procent van alle jongeren aan dat ze altijd zeker weten dat de ander ook seks wil. Of ze het altijd vragen? 10 procent zegt van niet.
Er blijkt nog een trend uit het onderzoek van Rutgers: in 2012 waren jongeren gemiddeld 17 toen ze voor het eerst ‘vaginale seks’ hadden, in 2017 waren ze 18 en inmiddels zijn ze 18,7. In tegenstelling tot de oversekste tieners uit de sekskomedies van weleer, lijken jongeren nu vaker te willen wachten.
Staat dat niet haaks op het feit dat ze opgroeien met internet, waar tips en adviezen zo makkelijk te vinden zijn? Je kunt je afvragen of er niet té veel adviezen zijn, té veel regels. Of er niet, net als in Malia, té veel seks en té veel bloot is. Of meisjes zoals Tara niet te snel in het diepe worden gegooid. Een tutorial die je leert hoe je de perfecte blowjob moet geven, impliceert tenslotte ook iets anders, namelijk dat er een manier is waarop je het verkeerd kunt doen. Wie met seks wacht tot hij wat ouder is, weet iets beter wat hij wil, en vooral ook hoe hij dat moet aangeven. Zo kun je natuurlijk ook de regels van seks bepalen: door het niet te doen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden