Dijkgraaf (D66) noemt het selecteren van studenten ‘een sluipend verschijnsel dat de toegankelijkheid van het onderwijs kan ondermijnen’. Hij wil ervoor waken dat er twee soorten vervolgonderwijs ontstaan: het onderwijs waar iedereen met de juiste vooropleiding naartoe kan ‘en het onderwijs waar je alleen heen kunt als je ouders een dikke portemonnee hebben’.
In zijn brief aan de Tweede Kamer donderdag keert Dijkgraaf zich dan ook tegen wat hij ‘schaduwonderwijs’ noemt: betaalde trainingen waarmee potentiële studenten meer kans maken op toelating tot hun favoriete opleiding. Degenen die zich zo’n taal-, schrijf- of tentamentraining niet kunnen veroorloven, worden daardoor ‘systematisch benadeeld’.
‘Je kunt bijvoorbeeld mensen op locatie toetsen laten maken of een essay laten schrijven – dat gebeurt trouwens al. En als je wordt gevraagd met iemand samen te werken, kun je daar moeilijk van tevoren een spoedcursus voor volgen.’
‘We moeten ervoor waken de ongelijkheden in de maatschappij te versterken. Als iedereen zulke trainingen zou kunnen volgen is er geen probleem, want dan heeft het geen effect. Maar ongeacht de achtergrond van een kandidaat is het dan toch de portemonnee van de ouders die iemands kansen op een opleidingsplek vergroot. Ik wil niet dat er al vóór de poort een heel circus ontstaat, ook met het oog op het welzijn van aankomende studenten.’
Over de auteur
Mark Misérus is verslaggever van de Volkskrant en volgt daarbij vooral de ontwikkelingen in het onderwijs. Hiervoor was hij lange tijd sportjournalist.
‘De gemiddelde krantenlezer denkt: selectie, dat gaat vast over de studie geneeskunde. Maar het mbo doet het op sommige plekken ook al (in het studiejaar 2021-22 was dit 6,5 procent van het totaal, red.), het is echt een breder issue. En nee, we kunnen niet op alle opleidingen iedereen plaatsen. Medische studies bijvoorbeeld zijn kostbaar en hebben een beperkte capaciteit. Maar die selectie moet wel eerlijk gebeuren.
‘Het onderwijs is een van de weinige plekken waar ongelijkheden gelukkig kleiner kunnen worden. Tegelijk maken we ons zorgen of decentrale selectie er niet toe leidt dat de groep studenten minder divers wordt. Bij geneeskunde is dat de afgelopen jaren al gebeurd. Terwijl zeker voor medische opleidingen geldt dat het goed is als mensen zich kunnen herkennen in degene die aan het bed staat.’
‘Ik spreek niet over studiesucces, het gaat mij om studentensucces. Onderwijs staat voor mij voor: iemand de beste versie van zichzelf laten worden, opleiden voor de arbeidsmarkt, mensen gelijke kansen bieden. Het is volgens mij niet de taak van het onderwijs alleen maar te werken met het makkelijkste materiaal. Het gaat ook om potentiële kwaliteiten.
‘Onderwijs is in ons land heel lang een heel exclusieve bezigheid geweest. Gelukkig kun je nu bijna altijd worden wat je wilt worden, slechts 5 procent komt uiteindelijk bij de tweede studiekeuze uit na te zijn afgewezen in de selectieprocedure.’
‘Studenten zo snel mogelijk door de opleiding halen, kan leiden tot prestatiedruk. Bij sommige studenten gaat de motor nu eenmaal wat later aan, die moeten nog even ontdekken waar hun mogelijkheden en hun kracht liggen. Maar ik zie de worsteling ook wel. Je wilt in een 18-jarige al de beste oncoloog zien en dat is niet eenvoudig.’
‘Daar moeten we wel voorzichtig mee zijn, ja. We selecteren in Nederland al vrij vroeg in het onderwijs, met de belofte dat je daarna kunt worden wie je wilt. Maar als je straks bij elke opleiding een numerus fixus zou hebben, wat is dan nog de filosofie van ons onderwijs? Het diploma van de vooropleiding wordt dan ook minder waard.’
‘Een aantal grote vragen in het onderwijs kun je niet alleen bij de onderwijsinstellingen neerleggen. De toegankelijkheid van ons onderwijs is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Kun je niet op plek A terecht, dan is er altijd wel een andere plek om die opleiding te volgen. Maar dat moet wel zo blijven. Ik twijfel niet dat onderwijsinstellingen reflecteren op kansengelijkheid. Ik zie ook wel dat ze de kennis over selectie beginnen toe te passen en te delen. Maar ik wil ze daar ook wel een impuls toe geven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden