De stapel artikelen over voeding en gezondheid groeit gezellig mee met de almaar uitdijende bevolking. Wat me in al die stukken steeds verbaast is de stelling dat ongezond eten goedkoper is dan gezond, waardoor de minderbedeelde burger amper een gezonde keuze kan maken. ‘De arme hardwerkende mens’ zou uit z’n broekriem barsten omdat gezond eten te duur zou zijn.
Over de auteur
Mari Maris is kok, groenteboerin en schrijver, onder meer van Groentebijbel, van aardappelpuree tot zuringsoufflé.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
(Als dat waar was, hadden populistische partijen gezond eten toch allang omarmd als thema? Denkend aan het vuur waarmee Caroline, Geert & co ‘hun’ bittergarnituur, balletjes en bbq’s verdedigen, zie ik eerder het tegendeel.)
Columnist Frank Kalshoven probeerde onlangs uit te zoeken wat er waar is van die telkens terugkerende stelling. Hij kwam er niet uit, het Nibud kon hem geen antwoord geven, er zijn geen cijfers paraat. Wonderlijk. De hardnekkige bewering dat gezond eten nou eenmaal duurder is moet toch ergens vandaan komen?
Ik heb sterk het gevoel dat het niet klopt, groenten zijn immers onwaarschijnlijk goedkoop, net als rijst, linzen en andere vezelrijke, gezonde, boodschappen. Maar van mijn gevoel kunt u geen brood kopen. Daarom zocht ik het uit. Zonder Nibud of wetenschappelijke instituten, gewoon met de prijzen van de supermarkt, daar doet de gemiddelde mens per slot van rekening boodschappen.
Ik deed een greep uit het schap, koos niet per se de allergezondste, maar de populairste gerechten, en vergeleek de prijs van kant-en-klaar met die van hun vers gemaakte evenknie. Bij het omrekenen hield ik de verhoudingen aan van de voorverpakte porties. Daarom moest de mihoen het doen met een schamele 16 procent groente, die arme lasagne zelfs met maar 10 procent. Thuis zou u vast en zeker veel meer gebruiken. Maar goed, dan kunnen we niet eerlijk vergelijken.
En, wat is de prijs van de kost?
Andijviestamppot kost bij de super 9,98 euro per kilo, vers gemaakt kunt u die kilo serveren voor 2,62 euro. Kant-en-klare mihoen goreng kost per kilo 12,30 euro, voor 3,34 euro hebt u ’m met dezelfde ingrediënten op tafel staan. De grootgrutters-lasagne van 9,98 euro per kilo valt niet exact om te rekenen, omdat de op het etiket genoemde kaas en bechamelsaus in de ingrediëntenlijst hooguit terug te vinden zijn als weipoeder en magere melkpoeder. Ik rekende met echte kaas, verse groenten en relatief duur gehakt en kwam alsnog op maar 4,06 euro.
Een Celavita (of dergelijk) aardappeltje kost 3,60 per kilo, een ongeschilde aardappel gemiddeld 1,50 euro. Goed, eerlijk is eerlijk, daar is nog geen suiker of smaakmaker aan toegevoegd. Écht lekkere dingen laten zich ook prima uitrekenen. Met aardappel, zout en een scheutje olie, bak je voor 52 cent een zak chips die in de winkel 2,39 euro kost. Niet dat we allemaal even goeie chipsbakkers zijn, ik wil alleen maar zeggen dat zelfs met ongezond voedsel de burger zijn zakken kán vullen door zelf te koken. Bovendien, wie precies weet wat erin zit, zal wellicht ook wat bewuster graaien. Ook daar valt gezonde winst te behalen.
Er valt een krantenkatern te vullen met dergelijke sommen. Dat lijkt me niet nodig, het is duidelijk: eigengestampte pot en zelfgemaakte ovenschotels zijn overtuigend goedkoper en bevatten als extra voordeel meer waardevolle voedingsstoffen, waardoor eenzelfde portie zelfs meer waarde heeft.
Om heel netjes te rekenen, zou ik de energieprijs voor de bereiding mee moeten nemen (hoewel opwarmen ook energie kost), maar dat sommetje gaat mijn pet helaas te boven. Zo uit de losse pols, durf ik wel te beweren dat zelf koken iets meer energie zal kosten, de prijs daarvoor zal hooguit oplopen tot die van een biscuitje.
Volgens mij kun je van koken gelukkig worden, – ook dát is gezondheid–, maar ik wil niemand met tegenzin achter de pannen jagen. Laat iedereen die er echt van geniet vooral zoveel magnetronmaaltijden eten als-ie wil. Maar zullen we ophouden pleitbezorgers van gezond eten te bestempelen als agenten van een elitaire voedselpolitie die dure quatsch verkondigt? Kunnen we alstublieft stoppen te stellen dat een gezonde keuze niet te betalen is voor de smalle beurs? Dat zijn goedkope praatjes.
Dat vers gemaakt gezonder is, behoeft geen betoog. Nog los van de soms zeer twijfelachtige fabriekstoevoegingen, wordt thuis sowieso veel minder vet, zout en suiker gebruikt en juist veel meer groenten: wie schept er lepels suiker in lasagne of mihoen? Wie gebruikt maar drie schijfjes prei? Die groenten worden bovendien veel korter van tevoren gesneden, en meestal met de hand. Dat lijkt misschien onbelangrijk, maar vanaf het moment van beschadiging (lees: snijden), neemt de kwaliteit af. Dat is niet mijn mening, dat is wetenschap. Sla er de heerlijke dikke pil van culinair schrijver en voedingsexpert Harold McGee maar op na.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden