In de film vindt tienermeisje Tara het tijd voor haar ‘eerste keer’, maar die zoektocht loopt uit op een traumatische ervaring. Regisseur Molly Manning Walker baseerde zich op haar eigen leven. ‘Seks is niet eenduidig: wat prettig begint, kan een onprettige wending nemen.’
‘Hoe kunnen we ervoor zorgen dat jonge vrouwen betere seks hebben?’ De Engelse regisseur en scenarist Molly Manning Walker (30) benoemt de belangrijkste vraag die haar film How to Have Sex oproept en geeft zelf het antwoord, in één adem door. ‘Seksuele voorlichting op scholen véél meer inrichten op vrouwelijk genot.’
We spreken Manning Walker een dag na de wereldpremière van How to Have Sex op het filmfestival van Cannes, waar haar veelbesproken speelfilmdebuut na afloop werd bekroond tot de beste film van Un Certain Regard, het belangrijkste bijprogramma van het festival waar vaker nog onbekend filmtalent wordt gelanceerd. De filmtitel is ironisch: tijdens een zon- en drankvakantie op Kreta hoopt de Engelse Tara te worden ontmaagd, maar haar zoektocht naar seks eindigt in een traumatische ervaring.
Over de auteur
Berend Jan Bockting schrijft sinds 2012 voor de Volkskrant over film.
Manning Walker leidt de kijker met vaste hand naar troebel terrein. Na een frustrerende avond waarop Tara tijdens een zuipfeest een leuke jongen uit het oog verliest, belandt ze in de armen van diens vriend, die haar op het strand doelgericht tot seks dwingt. In wat Manning Walker de belangrijkste scène van haar film noemt, wil Tara zichtbaar ‘nee’ zeggen, maar stamelt ze toch een ‘ja’. Een dag later vergrijpt hij zich opnieuw aan haar, in haar hotelbed, op klaarlichte dag.
De strandscène kan worden beschouwd als Manning Walkers kritiek op de in haar ogen platgeslagen discussie over het begrip ‘consent’, het moment waarop potentiële sekspartners elkaar toestemming verlenen om seks te hebben.
Tegenover een handvol journalisten zegt ze: ‘Het gesprek over toestemming is gedegradeerd tot een heel zwart-wit ‘ja’ of ‘nee’. Voor mij is consent een omvangrijker begrip. Het gaat over twee mensen die zich op hun gemak voelen bij elkaar, die het fijn hebben samen. Als iemand ‘ja’ zegt en er ondertussen ongemakkelijk bij kijkt, heeft dat niets te maken met consent. Seks is niet per se eenduidig: wat prettig begint, kan een onprettige wending nemen. Het is wat mij betreft eenvoudig: zorg ervoor dat je op elkaars golflengte zit. Luister naar elkaar. Beweeg met elkaar mee.’
Lees ook onze recensie
How to Have Sex duikt onder de tiener-hedonistische oppervlakte van een zuipvakantie ★★★★☆
Makkelijker gezegd dan gedaan, toont de film. De sociale druk op Tara is enorm. Ze is nog maagd, in tegenstelling tot haar twee vriendinnen met wie ze de vakantie samen viert. Ze móét. Zo voelt ze dat tenminste. ‘Tara lijdt aan een geïnternaliseerde druk: jonge vrouwen van haar leeftijd zijn in een soort race verwikkeld richting hun eerste seksuele ervaring. Als 16-, 17-, 18-jarige vrouw is de manier waarop je je aan je vrienden presenteert heel belangrijk. Dat is soms echt een performance: je weet niet precies wat je wilt, maar je wilt wel laten zíén dat je druk bezig bent met proberen en ontdekken. Dat heeft op een gegeven moment niets te maken met kiezen voor de leukste jongen. Tara zit in een snelkookpan, het ontbreekt haar aan ervaring om daar zelf uit te stappen.’
Het fundament van haar film legde Manning Walker met een eigen ervaring op Mallorca, toen ze als 16-jarige in een soortgelijke situatie als Tara verzeild raakte en werd aangerand – een herinnering waarover ze verder liever niet uitweidt. Bij wijze van voorstudie filmde ze eerst de scènes op het strand en in de hotelkamer, om die situaties in workshops met tieners te bespreken.
Het resultaat was verontrustend, zegt ze. ‘We selecteerden groepen met meisjes van 16 en 17 jaar en tien jongens van 19 en 20, apart van elkaar. Helemaal niemand herkende grensoverschrijdend gedrag in onze scènes. Jongens vonden het niet grensoverschrijdend omdat Tara en die jongen de vorige avond seks met elkaar hadden. Meisjes zeiden dat ze uit bed had kunnen stappen, dat Tara zich minder bloot had moeten kleden, dat ze niet zo veel had moeten drinken.’
Ingebakken excuses, noemt ze die reacties. ‘Die workshops maakten nog eens extra duidelijk hoe erbarmelijk het met onze seksuele voorlichting is gesteld.’
Ze dacht dat het niveau van seksuele voorlichting de afgelopen pak ’m beet tien jaar omhoog was gegaan, ook dankzij de populariteit van de Engelse series I May Destroy You (2020), waarin een vrouw haar leven bij elkaar probeert te rapen na te zijn verkracht, en Sex Education (2019-2023), waarin een jonge cast gedurende vier seizoenen op opgewekte toon een hele waaier aan seksuele identiteiten, voorkeuren en ervaringen bespreekt.
De progressieve boodschap bleek bij de tienerdoelgroep nog lang niet doorgedrongen. ‘Het mannelijk perspectief zit nog altijd diep in onze samenleving verankerd. Als er over seks wordt gesproken, spreken we over mannelijk genot.’ Na afloop van de workshops ging ook het British Film Institute overstag: ‘Ze zagen hoe belangrijk het was deze film te maken en gaven ons het budget dat we nog nodig hadden.’
Vergelijkbare films, verteld vanuit het vrouwelijk perspectief, zijn er nauwelijks, aldus Manning Walker. ‘Het verhaal over jonge mensen die hun maagdelijkheid willen verliezen is veel vaker verteld, maar altijd vanuit het perspectief van jongens, verpakt in luchtige komedies à la American Pie. Hooguit had ik iets aan Andrea Arnolds film American Honey, om te zien hoe zij de energie van haar jeugdige hoofdpersonages vangt.’
Droogjes: ‘Ik refereerde dus vooral aan de werkelijkheid. Aan mijn herinneringen op Mallorca en mijn aanranding daar. Aan het Kreta van nu, waar we deels filmden tijdens het hoogseizoen. Ik woonde er voor het begin van de opnamen drie weken lang: elke avond gebonk op de deur van jongens en meisjes die hun kamernummer waren vergeten, feestjes op de binnenplaats en op de balkons waar iedereen het licht van hun telefoon als sfeerverhogende fakkel gebruikt. Vaak bleek het er óók enorm energiek, leuk, zelfs liefdevol. De schok is daarom des te groter wanneer die uitgelaten sfeer een negatieve wending neemt.’
Treffend is het beeld waarin Tara na die ene nacht op het strand ’s ochtends over een verlaten, met afval bezaaide straat dwaalt. De tieneridylle verworden tot unheimische spookstad. ‘We wilden zeker in het begin van de film een soort Disneyland voor Engelse tieners verbeelden. Tot iedereen zich langzaam realiseert hoe de onderbuik van deze plek eruit ziet. De hele crew droeg bij aan dit proces. De geluidsontwerper laat bijvoorbeeld de bas op feestjes eerst opbeurend klinken, maar later juist veel te heftig en vervreemdend. De hele film wordt gaandeweg viezer, luider, chaotischer.’
De manier waarop Manning Walker ons middels flashbacks deelgenoot maakt van Tara’s vervormde herinneringen aan de bewuste avond, baseerde ze nadrukkelijk op haar eigen ervaring. Het is de enige keer tijdens het gesprek dat ze daarover concreet wordt. ‘Ik kreeg die flashbacks ook, terwijl ik mijn aanranding ook direct wilde vergeten. Ik probeerde ermee om te gaan door zoveel mogelijk te slapen, in de hoop dat de herinnering dan níét bovendrijft – dat zie je Tara in de film ook doen.’
Was ze bang dat How to Have Sex te veel een voorlichtingsfilm zou worden? ‘Geen moment. Er is niets mis met voorlichting. Een paar van ’s werelds beste films zetten je aan het denken over je leven en de dingen die je daarin kunt veranderen. Ik zou juist willen zeggen: laat mij met m’n film scholen bezoeken en workshops verzorgen – een How to Have Sex-educatietour.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden