Indonesië kiest voor een sterke man die het economisch beleid van zijn voorganger voortzet. Voor de burgerrechten is de overwinning van oud-generaal Prabowo Subianto minder goed nieuws, zo vrezen waarnemers.
Oud-generaal Prabowo Subianto (72) heeft woensdag de presidentsverkiezingen in Indonesië met grote overmacht gewonnen. Een tweede stemronde is daardoor niet nodig. Prabowo kan eind oktober aan de slag als nieuwe leider van de grootste economie van Zuidoost-Azië. Dat blijkt uit de eerste exit-peilingen na sluiting van de stemlokalen. De complexe verkiezingsdag lijkt zonder grote incidenten te zijn verlopen.
Over de auteur
Noël van Bemmel is correspondent Zuidoost-Azië voor de Volkskrant. Hij woont in Denpasar, Indonesië. Eerder schreef hij over Amsterdam, reizen en defensie.
Al voor de opening van de stemlokalen om 8 uur ’s ochtends wachtten kiezers op straat met hun identiteitskaart in de hand. De opkomst was naar schatting 84 procent, nog iets hoger dan bij vorige verkiezingen.
Volgens de eerste exitpolls haalde minister van Defensie Prabowo Subianto ongeveer 58 procent van de stemmen, ex-gouverneur Anies Baswedan 25 procent en gouverneur Ganjar Pranowo 17 procent. Op 20 oktober kan Prabowo worden beëdigd in een nieuw paleis in de vorm van de mythische vogel Garuda, in de nieuwe hoofdstad van Indonesië op het eiland Borneo.
‘Ik heb nummer 1 gekozen’, zegt de 18-jarige Kayla Adzinta Setiawan voor de deur van stemlokaal 012 in het centrum van de Oost-Javaanse provinciestad Jember. Trots steekt ze een blauwe pink in de lucht; moeilijk uitwasbare inkt moet voorkomen dat mensen twee keer gaan stemmen. ‘Anies is geen marionet, zoals de andere kandidaten. Hij respecteert de grondwet en is tegen corruptie.’
De sfeer in het stemlokaal – een leeggehaalde garage van een buurtgenoot – is opgetogen. Stemmen is in Indonesië een nationale feestdag, de meeste mensen hebben vrij en kletsen bij met de buren.
Grote ketens als Decathlon, Starbucks en Mie Gacoan (de heetste bami van het land) geven royale korting na het tonen van een beïnkte vinger. ‘De keuze was niet moeilijk’, zegt de 64-jarige Yohanes Herianto, gekleed in zijn beste batikshirt. Ook hij heeft een blauwe vingertop. ‘Ganjar heeft veel ervaring met besturen en een goed karakter. De lontong met sajoer-verkoper (plakrijst met groente) hoopt dat een nieuwe president doorgaat met het verbeteren van de wegen.
Voor de toekomst van Indonesië betekent de overwinning van Prabowo naar verwachting een voortzetting van het economisch beleid van de nog altijd populaire president Joko Widodo. Die wist afgelopen tien jaar een gemiddelde groei van 5 procent per jaar te realiseren, vooral dankzij grote infrastructurele projecten met geleend geld uit China.
Prabowo heeft ook beloofd de omstreden verhuizing van de hoofdstad door te zetten. De zoon van president Widodo, Gibran Rakabuming, mag aan de slag als vicepresident, ook al is hij volgens de grondwet te jong voor die functie.
De manier waarop voor Widodo’s zoon een uitzondering is gemaakt, heeft veel kwaad bloed gezet onder activisten die afgelopen dagen nog een flinke tegencampagne op sociale media wisten te organiseren. Zij stellen dat de wet voor iedereen geldt.
Indonesië krijgt een schatrijke president, afkomstig uit een invloedrijk geslacht van bestuurders en zakenlieden. Prabowo probeerde twee keer eerder president te worden, maar verloor telkens van de volkse meubelmaker Widodo.
De oud-generaal groeide op in Zürich en Londen, maakte carrière als commandant van de special forces onder dictator Soeharto, die tevens zijn schoonvader werd. Eind jaren negentig werd Prabowo ontslagen wegens zijn betrokkenheid bij een reeks ontvoeringen van activisten – een beschuldiging die Prabowo ontkent. De veelal jonge kiezers in Indonesië kennen Prabowo vooral van de sociale media, waarin hij zich afficheert als leuke opa. Zij hopen vooral dat Prabowo voor meer en beter betaalde banen kan zorgen.
Onderzoeker Andreas Harsono van Human Rights Watch Indonesia (HRW) vreest dat onder Prabowo de burgerrechten in Indonesië verder worden uitgehold. Hij wijst erop dat de huidige president Widodo al de slagkracht van de anticorruptiecommissie heeft verkleind en een nieuw wetboek van strafrecht liet passeren waardoor Indonesiërs gevangenisstraf riskeren als zij ongehuwd samenwonen of de president beledigen.
Als enige kandidaat negeerde Prabowo alle vragen van Human Rights Watch over zijn plannen ten aanzien van de mensenrechten.
Analist Philips Vermonte van het Centre for Strategic and International Studies in Jakarta geeft Prabowo het voordeel van de twijfel. ‘Het is waar dat de burgerlijke vrijheden in Indonesië onder druk staan. Maar dat gebeurt nu bijna overal in de wereld’, zegt de politicoloog en decaan van de Internationale islamitische universiteit in Jakarta.
Vermonte verwacht niet dat Indonesië onder Prabowo zal afglijden naar de donkere dagen van Suharto. ‘Het speelveld is heel anders. Er zijn nu veel meer politieke spelers en maatschappelijke organisaties actief. En er is persvrijheid. Laten we afwachten wat hij doet.’
Stemlokaal 068 aan de rand van Jember, blijkt niet meer dan een tijdelijke overkapping voor de deur van een buurtmoskee. Daar wacht de 52-jarige Sumani Muryad – met zachtroze hijab boven een feestelijke jurk – op haar beurt. Ze steekt vastberaden twee vingers in de lucht, zodra gevraagd wordt naar haar keuze.
‘Prabowo is een sterke leider die kan zorgen dat de prijs van levensmiddelen niet nog verder omhoog gaat. En als voormalig militair weet hij hoe je ons land veilig kunt houden.’ De huisvrouw uit Papua maakt zich geen zorgen over de mensenrechten. ‘Ik wil niet terugdenken aan het verleden, ik wil vooruitkijken. Prabowo kan het leven in Indonesië verbeteren.’
Source: Volkskrant