Wanbetalers hoeven nog altijd niet te rekenen op Trumps sympathie, bleek afgelopen zaterdag tijdens een campagnebijeenkomst van de oud-president in South Carolina. Als Rusland een Navo-lidstaat aanvalt die niet aan de 2-procentnorm voldoet, zal Trump niet ingrijpen, verzekerde hij zijn toehoorders. Sterker nog: hij zou Rusland ‘aanmoedigen om te doen wat ze maar willen’.
Trumps uitspraken leidden binnen de Navo tot geschokte reacties. Niet zozeer omdat hij andere landen terechtwees, maar wel omdat zijn oproep verdeeldheid zaait binnen de Navo. ‘Elke suggestie dat bondgenoten elkaar niet zullen verdedigen ondermijnt onze veiligheid, inclusief die van de VS, en brengt Amerikaanse en Europese soldaten in groter gevaar’, zei secretaris-generaal Jens Stoltenberg.
Dit najaar is het tien jaar geleden dat de lidstaten van de Navo afspraken om hun defensie-uitgaven naar 2 procent van hun bruto binnenlands product te tillen. Het bondgenootschap wilde zijn budget opkrikken vanwege het conflict dat pro-Russische separatisten kort daarvoor in het oosten van Oekraïne hadden ontketend en de dreiging van Islamitische Staat in Irak en Syrië.
Over de auteur
Pepijn de Lange is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Landen die in 2014 nog niet aan de 2-procentnorm voldeden, moesten ‘ernaar streven’ om binnen een decennium ‘richting’ de eisen te gaan, spraken de Navo-lidstaten af. Veiligheid is ‘geen koopje’, zei secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen destijds, maar noodzakelijk om de naoorlogse welvaart binnen de Navo te behouden.
Twintig Navo-lidstaten moeten zich aangesproken voelen door Trumps waarschuwing. Nederland gaf vorig jaar naar schatting 1,7 procent van zijn bbp uit aan defensie. Verder voldoen onder meer België, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Noorwegen, Turkije en Canada niet aan de norm.
De meeste landen die naar maatstaven van de Navo wel voldoende aan hun leger spenderen liggen rondom Rusland. Van noord naar zuid vormen Finland, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije, Hongarije en Roemenië een strook van militair waakzame landen. Ook de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, van oudsher twee militaire grootmachten, halen de norm.
Hoewel de meeste Navo-lidstaten de 2-procentnorm nog niet halen, hebben vrijwel alle landen het afgelopen decennium wel hun defensie-uitgaven verhoogd. In 2014 voldeden slechts drie landen aan de betalingsverplichting: de VS, het VK en Griekenland.
Van de 25 andere landen die op dat moment lid waren, gaven 23 afgelopen jaar meer uit aan hun leger dan tien jaar geleden. Bij het merendeel van de landen vonden de grootste verhogingen in de laatste twee à drie jaar plaats.
Of lidstaten de Navo-norm op korte termijn gaan halen, hangt niet alleen af van goede wil. Zo kreeg het ministerie van Defensie in 2022 ruim 800 miljoen euro uit de begroting niet uitgegeven. Het Nederlandse leger heeft momenteel moeite om nieuw personeel te vinden, terwijl ook de productie van militair materieel tijd kost.
De Duitse bondskanselier Olaf Scholz zei maandag nog stellig dat Duitsland zich zal houden aan de Navo-norm. Hij kondigde aan dat de defensie-industrie erop kan rekenen dat Duitsland de militaire uitgaven zal verhogen. ‘Dat is dringend nodig’, aldus de bondskanselier. ‘Wij leven niet in tijden van vrede.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden