Zijn politieke opponenten noemde hij ‘non-valeurs’ – nietsnutten. Of hij sprak ze aan met ‘gij‘ of ‘mijn beste’. Over de doden niets dan goeds. En dat geldt zeker voor mensen die een soort van heldendood zijn gestorven, zoals voormalig premier Dries van Agt, die samen met ‘zijn meisje’ Eugenie op een zelfgekozen moment uit het leven stapte.
Er was een heel weekeinde lang alleen maar waardering voor de theatrale en enigszins wereldvreemde ex-premier. Hij had samengevat een speelsheid en lichtheid die tegenwoordig op het Binnenhof niet meer te vinden is.
Het is bijna vreemd dat hij als actief politicus continu onder vuur lag. In werkelijkheid waren de kabinetten-Van Agt de slechtste van na de oorlog. Zelden maakte een regeringsploeg er zo’n puinhoop van, terwijl het nog wel was aangetreden met het motto dat ‘het zou gaan puinruimen’. De overheidsfinanciën ontspoorden volledig, de werkloosheid knalde omhoog, de arbeidsinkomensquote – het deel van het bbp dat naar de loonslaven ging – kwam voor het eerst boven de 80 procent, de inflatie steeg en bedrijven gingen massaal failliet. Behalve in de WW kwamen de overtollige werknemers in de WAO terecht. In 1981 hadden 637 duizend Nederlanders een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Dieptepunt waren de honderden miljoenen aan gemeenschapsgeld die werden weggegooid om de noodlijdende RSV-werf te redden.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
De bezuinigingsoperatie Bestek ’81 mislukte, waarna minister Frans Andriessen van Financiën en zijn staatssecretaris Ad Nooteboom opstapten. Andriessens opvolger Fons van der Stee moest uiteindelijk staatsleningen met een rente van 12,75 procent uitschrijven, omdat Nederland als debiteur toen net zo weinig werd vertrouwd als Turkije nu. De Volkskrant opende menig zaterdag met de kop ‘CPB waarschuwt voor oplopend tekort’ of ‘De Nederlandsche Bank tikt kabinet op de vingers’. Over de hele periode bleef de reële economische groei 15 procentpunt achter bij de percentages waarop vooraf was gerekend.
Internationaal spraken media over de Hollandse ziekte. Nog een stap en Nederland zou afdalen tot de status van bananenrepubliek. Na het onzalige avontuur met Hans Wiegel probeerde Van Agt het in 1981 nog een keer met Joop den Uyl als superminister voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maar dat liep al snel stuk. Daarna gooide hij heel verstandig de handdoek in de ring.
Ruud Lubbers en Onno Ruding zouden de hele jaren tachtig nodig hebben om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Dat lukte dankzij het Akkoord van Wassenaar en stringente bezuinigingen. Van Agt kreeg nog enkele mooie erebaantjes als commissaris van de koningin in Noord-Brabant en Europese Gemeenschap-ambassadeur in Tokio en Washington. Hij ontpopte zich als conservatief katholiek die de vernieuwingen van het Tweede Vaticaans Concilie wilde terugdraaien en later als pleitbezorger voor de Palestijnse zaak.
Draaitollen zijn er wel meer. Iedereen heeft recht op zijn eigen opinies, hoe sterk die ook zijn. Maar dat betekent niet dat Van Agt een groot politicus was. Integendeel, hij zou in de parlementaire geschiedenis moeten worden geboekstaafd als een non-valeur, om zijn eigen woorden te gebruiken.
Source: Volkskrant