Ouders met een kind dat een diagnose heeft als adhd, autismespectrumstoornis of dyslexie hebben er vaak veel voor over om het kind ervan af te helpen. Begrijpelijk. Los van de discussie of het verstandig is om kinderen al jong op te zadelen met zo’n stempel; een kind met problemen moet hulp krijgen.
Wie een kwartiertje googelt, kan de indruk krijgen dat de gouden oplossing voorhanden is. Het wemelt, vooral op sociale media, van aanbieders van bewegingstherapieën onder namen als Bodymap, Brain Gym of reflexintegratietherapie. Vaak zijn ze genoemd naar de grondlegger, zoals de Meskertherapie, de Masgutovamethode of de Kritische Ontwikkelingsbegeleiding volgens Hendrickx. Een trouwe schare volgelingen biedt met een jubelend succesverhaal therapieën en cursussen aan.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
De therapieën hebben gemeen dat ze ervan uitgaan dat gedrags- en leerproblemen zijn ontstaan door onvolgroeide reflexen uit de kindertijd. Bewegingsoefeningen zouden het brein ‘herprogrammeren’ en tot verbetering leiden. De coaches bieden hun diensten ook aan op basisscholen. Na een onlinecursus van twaalf maanden kan iemand zich ‘Bodymap-beweegcoach school’ noemen. Die ‘heeft niet enkel preventief een belangrijke waarde maar kan ook heel efficiënt zorg aanbieden’, belooft de website.
Doe het niet!, zeggen de 54 experts die vorige week een open brief publiceerden. Zij waarschuwen, in navolging van Belgische collega’s, voor een ‘wildgroei van behandelingen (…) waarvoor geen bewijs van werkzaamheid bestaat’. Onder de ondertekenaars – artsen, psychologen, orthopedagogen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten – zijn vooraanstaande (emeritus) hoogleraren als Paul Kirschner, Paul Helders, Aryan van der Leij en Mijna Hadders-Algra.
Hadders-Algra, ontwikkelingsneuroloog, was in het radioprogramma De Nieuws BV glashelder: de claims van deze therapieën zijn ‘klinkklare nonsens’. Als ze al helpen, is dat een placebo-effect: ‘Door aandacht gaat een kind altijd iets vooruit.’ De reflextheorie is onjuist en volkomen achterhaald, zegt Hadders. Ze leerde erover tijdens haar studie geneeskunde in de jaren zeventig en ze is stomverbaasd over de huidige populariteit. Er is nu meer bekend over de complexe werking van het brein en methoden die wel werken. Leer- en gedragsproblemen zijn niet met bewegingsoefeningen te verhelpen. Laat je verwijzen, zegt ze, via de huisarts of kinderarts, naar een echte deskundige. ‘Kinderen met dyslexie moeten oefenen met lezen, niet met fysiotherapie.’ En: baat het niet, schaadt het wél. Want kinderen wordt nu een andere, effectieve therapie onthouden.
Wat de briefschrijvers vooral stoort, en terecht, is hoe makkelijk dit soort onbewezen methoden, via commerciële aanbieders, de scholen kunnen binnendringen. Vaak kunnen de ‘pseudowetenschappelijke methoden’ daar rekenen op enthousiasme en geloof in de werkzaamheid. De ‘schaarse middelen voor ondersteuning’, schrijven de experts, kunnen doeltreffender worden besteed. Ze betreuren het dat de overheid dergelijke zorg financiert en pleiten voor ‘duidelijke overheidsrichtlijnen’ voor zorgverleners en onderwijsinstellingen. De brief is gestuurd aan de ministeries van VWS en Onderwijs en aan de PO-Raad.
De wildgroei van deze niet-onderbouwde bewegingsmethoden is symptomatisch voor het huidige onderwijs. Ook niet-bewezen werkzame leermethoden als het ‘hartbreinleren’ en ‘ontdekkend leren’ werden door ‘eduquacks’ met veel volgelingen wijdverspreid op scholen, via gelovigen.
Scholen zijn een makkelijke groeimarkt, eenmaal binnen heb je jarenlang gegarandeerd klantjes. Dat zal altijd zo blijven; de aanbieders hebben nu eenmaal een product te verkopen. Het is de overheid die hun die ruimte biedt. De overheid is verantwoordelijk voor goed onderwijs en passende ondersteuning, gebaseerd op bewezen werkzame methoden, en voor zinvolle besteding van gemeenschapsgeld. Zij heeft, door jarenlang weg te kijken, deze wildgroei laten gedijen. Ik ben benieuwd naar het antwoord op deze brief.
Source: Volkskrant