Dat blijkt uit een dinsdag gepresenteerd onderzoek van het Instituut Maatschappelijke Innovatie, de Universiteit van Amsterdam en de Open State Foundation naar de afhandeling van informatieverzoeken door de overheid. Met de in 2022 in werking getreden Wet open overheid – de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur, de Wob – had dat steeds soepeler moeten gaan, maar dat blijkt niet het geval.
Over de auteur
Wilco Dekker is economieredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over grote bedrijven, ongelijkheid en lobby.
Gemiddeld duurde het vorig jaar 172 dagen voordat een verzoek van burgers, journalisten, belangenbehartigers of bedrijven om informatie werd beantwoord. Dat is vijf dagen meer dan een jaar eerder en ruim vier keer langer dan de maximaal toegestane wettelijke termijn van 42 dagen. In 2021 duurde het nog 161 dagen. Dit ondanks de maatschappelijke aandacht voor een nieuwe bestuurscultuur, met een transparante overheid. De onderzoekers hebben hun studie Blaadjes op het spoor genoemd, naar een ander hardnekkig Nederlands probleem met vertragingen.
De verschillen tussen ministeries zijn wel groot. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) is met gemiddeld 91 dagen het snelst met het afhandelen van verzoeken om informatie. Het ministerie van Financiën doet er met 239 dagen het langst over. Volgens directeur Serv Wiemers van de Open State Foundation – Open State, een ngo die ijvert voor een transparante overheid – is Financiën ‘vooral met zichzelf bezig en minder met de buitenwacht’.
Dit in tegenstelling tot OCW, dat transparantie volgens de onderzoekers wel serieus neemt en als voorbeeld kan dienen voor andere departementen. Volgens Wiemers is er een groeiende kloof tussen bestuurders en ambtenaren die het tijdig verstrekken van informatie essentieel vinden voor de democratie, en een groep die de gevraagde transparantie en de bijbehorende regels maar lastig vindt, en een bijzaak.
Het aantal Woo-verzoeken steeg vorig jaar van 1.125 naar 1.762. Vooral het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij (LNV) stond in de belangstelling, door vragen over veehouders en stikstofuitstoot. Net als een jaar eerder werd 83 procent van de informatieverzoeken te laat afgehandeld. In het Verenigd Koninkrijk lukt het volgens de onderzoekers om 80 tot 90 procent van de verzoeken wél op tijd te beantwoorden. ‘Een open overheid wint vertrouwen van de burger. Met deze cijfers wordt het wel heel moeilijk het vertrouwen terug te winnen’, zegt Open State-directeur Wiemers. ‘De politiek zou dit als prioriteit moeten oppakken.’
Ministeries in Nederland wijzen ter verdediging geregeld op de grote hoeveelheid werk die verzoeken met zich meebrengen en de complexiteit om de gevraagde stukken te vinden. Volgens Guido Enthoven van het Instituut Maatschappelijke Innovatie is voor het verminderen van de werklast en het verbeteren van de informatievoorziening vooral ‘leiderschap’ nodig van ministers en bestuurders.
In de praktijk zou daarom sneller met verzoekers om tafel moeten worden gegaan over wat precies de vragen zijn. Ook het terugbrengen van het aantal parafen dat nodig is voor informatie naar buiten mag, zou helpen. Datzelfde geldt voor meer actieve openbaarmaking van informatie bij thema’s die maatschappelijk in de belangstelling staan.
De Tweede Kamer praat donderdag over de Wet open overheid.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden