Israël heeft het recht op zelfverdediging, maar mag geen disproportioneel geweld tegen burgers gebruiken.
Terwijl de Nederlandse regering maar geen krachtig standpunt over het disproportionele geweld van Israël in de Gazastrook wil innemen, heeft het gerechtshof in Den Haag haar nu gedwongen op te treden. Nederland mag geen reserveonderdelen meer leveren voor de F-35-straaljagers die de Israëlische luchtmacht gebruikt om de Gazastrook te bombarderen.
De uitspraak van het hof is toe te juichen. Op zichzelf dienen rechters zich terughoudend op te stellen in politieke zaken. Dat geldt zeker voor buitenlandse politiek, waarin niet zelden tussen twee kwaden moet worden gekozen. De regering kan bijvoorbeeld met goede redenen besluiten een autocratisch regime te steunen om te voorkomen dat een land in anarchie vervalt. De regering gaat dan ook in cassatie: zij vindt dat het hof haar beleidsruimte te veel beperkt.
Maar rechters mogen beoordelen of Nederland zich in redelijkheid houdt aan de internationale verdragen die het zelf heeft ondertekend. In het Verdrag van de Europese Unie is bepaald dat een vergunning voor de export van wapens geweigerd moet worden ‘indien er een duidelijk risico bestaat dat de uit te voeren militaire goederen of technologie gebruikt worden bij het begaan van ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht’. Terecht stelt het hof dat ‘er vele aanwijzingen zijn dat Israël in een niet onaanzienlijk aantal gevallen het humanitaire oorlogsrecht heeft geschonden’. Een definitief oordeel kan pas na nauwgezet feitenonderzoek worden vastgesteld, aldus het hof, maar in juridische zin is een ‘duidelijk risico’ voldoende grond om de levering van de F-35-onderdelen te weigeren. De uitspraak van het hof sluit aan bij die van het Internationaal Gerechtshof in Den Haag, dat eind januari bepaalde dat Israël genocide moet voorkomen en meer humanitaire hulp moet toelaten.
Er zit spanning tussen de noodzaak van beleidsvrijheid en de verplichtingen uit internationale verdragen. Maar door F-35-onderdelen te leveren, werkt Nederland mee aan de bombardementen op burgers in de Gazastrook. Dat is onaanvaardbaar, zeker nu een nieuwe humanitaire catastrofe in Rafah dreigt. Israël heeft het recht op zelfverdediging, maar mag geen disproportioneel geweld tegen burgers gebruiken.
Premier Rutte maande Israël maandag andermaal met woorden tot matiging. Het wordt tijd om daden te stellen. Een exportverbod van F-35-onderdelen is zo’n daad, die Israël duidelijk maakt dat Nederland zijn optreden echt niet meer accepteert.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant