NSC-leider Pieter Omtzigt schrok vorige week dinsdag zodanig van de financiële rampspoed die over hem werd uitgestort, dat hij de formatietafel overhaast verliet. Het – in zijn ogen te laat – verstrekte overzicht van alle financiële tegenvallers viel hem rauw op het dak. Na weken van toch al stroeve onderhandelingen waren die slechte financiële vooruitzichten voor hem de spreekwoordelijke druppel.
De andere drie partijen aan de onderhandelingstafel waren verbijsterd. Zij vinden de gemelde tegenvallers veel minder shockerend. Ook politici van andere partijen reageerden schamper. Elk kabinet krijgt immers met (grote) financiële tegenvallers te maken; die zijn er jaarlijks. Bovendien had Ronald Plasterk de ministeries op verzoek van NSC expliciet om een lijst van mogelijke tegenvallers van minimaal 500 miljoen euro gevraagd. Wie vraagt naar het allerzwartste worstcasescenario, moet niet gek opkijken als hij het allerzwartste worstcasescenario krijgt voorgeschoteld. Zoals ook Plasterk in zijn eindverslag opmerkt, was Omtzigt namelijk niet nieuwsgierig naar financiële meevallers.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
De ministeriële rampenlijstjes stemmen niet vrolijk. Voor de meeste daarin opgesomde tegenvallers was de Tweede Kamer echter al gewaarschuwd. Wel noemen ministeries bij een aantal begrotingsgaten voor het eerst een bedrag. Omdat er meer asielzoekers naar Nederland komen dan verwacht, vallen de opvangkosten dit jaar bijvoorbeeld 1,6 miljard euro hoger uit dan geraamd. Die tegenvaller loopt op naar 4,5 miljard euro in 2028. Het huisvesten van Oekraïners kost vanaf volgend jaar 2,5- tot 3,8 miljard euro per jaar meer dan begroot.
Ook een aantal lopende rechtszaken kan de staat duur komen te staan. Het ministerie van Landbouw (LNV) heeft voor het eerst een schatting gemaakt van de mogelijke kosten die het moet maken als de staat een rechtszaak tegen Greenpeace verliest. De milieuorganisatie heeft de staat voor de rechter gesleept om een effectievere aanpak van de stikstofcrisis af te dwingen. Een nederlaag in de rechtbank betekent een financiële tegenvaller van 10- tot 15 miljard euro, becijfert LNV nu. Het op last van de rechter intrekken van de vergunningen van tweeduizend illegale veehouderijen zou 7 miljard euro kosten.
De Hoge Raad beslist volgende maand of de nieuwe berekeningsmethode voor de vermogensbelasting op spaargeld en beleggingen (box 3) door de beugel kan. Mocht dat niet zo zijn, dan moet het ministerie van Financiën misschien nog eens 4 miljard euro extra opzij zetten voor gedupeerde belastingplichtigen.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) heeft van alle ministeries de meest bloedstollende lijst opgesteld. Minister Mark Harbers claimt tot en met 2037 (zijn wensenlijstje kijkt dus vér over de komende kabinetsperiode heen) maar liefst 45- tot 60 miljard euro extra nodig te hebben om de Nederlandse infrastructuur op het gewenste niveau te houden. Dat komt neer op ruim 3 tot ruim 4 miljard euro per jaar. Die boodschappenlijst omvat wel zo’n beetje alles wat er op zijn beleidsterrein eventueel moet gebeuren. Van het wegwerken van achterstallig onderhoud aan bestaande infrastructuur, tot dijkversterking en de aanleg van nieuwe spoorwegen, viaducten, snelwegen en (verplichte) maatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit.
Maar ook die lijst is niet om van te schrikken. Bij de vorige formatie kwam I&W met soortgelijke bedragen op de proppen. De gewenste uitgavenverhoging ging uiteindelijk niet door. Harbers ging zelfs bezuinigen op de aanleg van nieuwe infrastructuur, omdat hij geplande wegenbouwprojecten vanwege de stikstofproblematiek toch niet kon uitvoeren.
Of de lijst met potentiële tegenvallers nu langer is dan tijdens de formatie van 2021, valt niet te achterhalen. Destijds is de ministeries niet om zulke lijsten gevraagd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden