Ruslands agressie bracht oud-premier Alexander Stubb terug naar de Finse politiek: ‘Als het vaderland roept, dan staan we op.’ Nu wordt deze sportfanaat en hartstochtelijke Europeaan president van Finland.
Als politicus en amateurduursporter Alexander Stubb in oktober 2016 voor de Britse krant Financial Times verslag doet van zijn deelname aan de WK triathlon in Hawaii, echoot zijn onvrijwillige vertrek uit de Finse politiek nog na. ‘Ik kom in mijn ritme. Het voelt verrassend goed. Tijdens het zwemmen kreeg ik slechts één trap tegen mijn hoofd en eentje in mijn borst. Dat is minder dan ik gewend ben in de politiek (en hier krijg ik ook geen messen in mijn rug).’
De toon is licht, maar de teleurstelling is echt. Vier maanden ervoor was Stubb na een kort premierschap en verschillende ministersposten op een zijspoor gezet in zijn partij. ‘Helaas willen heel veel mensen dat je faalt als je premier bent. Ik vind het ziek’, zei hij tegen de Finse publieke omroep YLE. Stubb vertrok naar zijn oude liefde Europa, werd onderdirecteur bij de Europese Investeringsbank, en zwoer nooit meer een rol te zullen spelen in de Finse nationale politiek.
Acht jaar later is alles anders. Zondag werd Alexander Stubb gekozen tot de nieuwe president van Finland. Hij kreeg 51,6 procent van de stemmen en versloeg daarmee de kandidaat van links Pekka Haavisto. Als president en staatshoofd staat Stubb vanaf 1 maart aan het hoofd van de strijdkrachten en bepaalt hij mede het buitenlands beleid.
Waarschijnlijk is Stubb zelf ook verbaasd, want een vervolg van zijn lange Europese carrière had meer voor de hand gelegen. De zelfverklaarde ‘EU-nerd’, die een Britse vrouw heeft, promoveerde in 1999 aan de London School of Economics op Europese integratie en schreef elf boeken over de EU. Hij was ambtenaar en EU-functionaris voor hij in 2004 Europarlementariër werd.
Over de auteur
Jeroen Visser is correspondent Scandinavië en Finland voor de Volkskrant. Hij woont in Stockholm. Hiervoor was hij correspondent Zuidoost-Azië. Hij is auteur van het boek Noord-Korea zegt nooit sorry.
In Brussel bleek hij een neus te hebben voor campagnevoeren en netwerken. Zo haalde hij de internationale pers met een strijd tegen ‘onechte’ wodka – niet gestookt met graan of aardappelen maar met bijvoorbeeld druiven of citrusvruchten. ‘We willen niet dat wodka een soort alcoholische prullenmand wordt’, mopperde Stubb mediageniek.
Na vier jaar werd de goedgebekte en goedgeklede politicus halsoverkop naar Helsinki gehaald om voor de liberaal-conservatieve Nationale Coalitiepartij minister van Buitenlandse Zaken te worden. Zijn voorganger was weggestuurd wegens sms’jes aan een danseres in een seksclub. In 2011 kwam Stubb met veel voorkeurstemmen in het parlement, waarna hij minister van Europese zaken werd. In 2014 stoomde hij door naar het premierschap.
Daar stokte het succes. Zijn kracht lag op buitenlands beleid, niet bij zaken als hervorming van de sociale zekerheid of belastingen. Tegen zijn gewoonte in liet Stubb steken vallen in zijn communicatie. Partijgenoten klaagden dat hij niet genoeg overlegde en impulsief was. En toen hij in de functie van premier in korte broek en op sandalen de pers te woord stond, leidde dat tot een nationale rel.
Stubb verloor de verkiezingen van 2015 en moest in een nieuwe coalitie genoegen nemen met het ministerie van Financiën. Ook dat verliep matig. Hij klungelde in het parlement met verkeerde percentages en oogde onverschillig toen hij na zware onderhandelingen met de bonden de premier een boks gaf. Ten tijde van een zware bezuinigingsoperatie twitterde hij vrolijk: ‘Goed geslapen. Goede sessie op de wattbike. Goede koffie. Goede pap. Goede energie. Gaat een goede dag worden. Goedemorgen!’
Zijn populariteit daalde en collega-minister Petteri Orpo zag zijn kans schoon: in de zomer van 2016 daagde hij Stubb uit in een strijd om het partijleiderschap. Orpo won en nam Financiën over, waarmee de vernedering compleet was.
Stubb keerde gedesillusioneerd terug naar zijn oude liefde Europa en werd vicedirecteur van de Europese investeringsbank. Mede omdat hij zich daar verveelde, lanceerde hij in 2018 een campagne om namens de christen-democraten kandidaat te worden voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Hij verloor weliswaar ruim, maar viel op vanwege zijn frisse campagne en zijn pleidooi voor een moderner en zelfverzekerder Europa, dat voor haar waarden dient op te komen. ‘Fascisme stierf in 1945, communisme in 1989. Ik ben niet van plan getuige te zijn van het einde van de liberale democratie’, sprak Stubb.
In 2018 volgde er weer een uitglijder op Twitter, toen hij complimenteus schreef over ‘mijn oude vriend’ Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken. Stubb gaf later ruiterlijk toe dat hij te naïef en te vriendelijk was geweest jegens Rusland. Zo keurde hij als premier in 2014 ondanks de Russische inname van de Krim de bouw van een Fins-Russische kerncentrale goed.
Op één belangrijk punt kreeg hij achteraf gelijk en dat was het Finse Navo-lidmaatschap, dat hij al sinds 2008 bepleitte. In april 2023 was het zover. In de periode na de Russische invasie in Oekraïne werd Stubb een veelgevraagd commentator in binnen- en buitenland. Nu wordt hij als president ook verantwoordelijk voor het Finse Navo-beleid.
Het waren ook de Russische agressie en de discussie over de nationale veiligheid die Alexander Stubb terugbrachten naar de nationale politiek. ‘In deze geopolitieke situatie is het duidelijk: als het vaderland roept, dan staan we op’, zei hij toen hij vorig jaar zomer zijn kandidatuur voor het presidentschap bekendmaakte. Dat was toch wel een verrassing: in de weken ervoor had hij op z’n Stubbs nog vrolijk verslag gedaan van het bouwen van een sauna bij zijn zomerhuis.
Golf
Toen hij jong was, excelleerde Stubb in de golfsport. Hij haalde het nationale team en ging op een sportbeurs naar de Verenigde Staten met het doel om prof te worden. Op de universiteit werd hij echter gegrepen door zijn studie politieke wetenschappen.
EU-nerd
In 2013, het jaar voor hij premier werd, solliciteerde Stubb openlijk naar de functie van Finse Eurocommissaris. ‘Een jongensdroom voor mij als EU-nerd’, zo zei hij.
Sportfanaat
Stubb is een sportfanaat die meerdere volledige triatlons op zijn naam heeft staan. Een van zijn mantra’s is: ‘Een uur sporten geeft je twee uur langer energie.’
Source: Volkskrant