Veel bewondering valt het taalgebruik van de vorige week op 93-jarige leeftijd gestorven oud-premier Dries van Agt ten deel. In retrospectief valt bij menigeen de mond open bij de archaïsche luchtkastelen die hij met zuidelijke tongval zonder merkbare haast tot meanderende volzinnen smeedde. Zinnen zo langdradig dat de eventuele inhoudelijke betekenis dikwijls verloren ging. Wel een woordkunstenaar, hoor. Maar voor de jonge generatie van de verschrikkelijke jaren tachtig, vaak werkloos en met weinig perspectieven, toch vooral de premier die met zijn ‘ethisch reveil’, ‘Bestek 81’ en een overdaad aan galmende klerikale taal de crisisjaren nog grauwer en politiek ongeïnspireerder maakte dan ze al waren.
Niet helemaal zonder ergernis, maar vooral met bewondering voor de relaxte interviewer Jeroen Pauw keek ik vrijdag naar NTR’s Het laatste woord, waar de voormalige CDA-politicus, minister van Justitie en premier zich liet ondervragen, in de wetenschap dat zijn antwoorden pas na zijn overlijden zouden worden uitgezonden. Een boodschap van gene zijde, opgenomen in 2015. Een gouden formule, die Pauw eerder toepaste bij journalist Willibrord Frequin en chansonnière Liesbeth List. Tot grote onthullingen, in de categorie hoogverraad of passiemoord, leidde het gesprek ook bij Van Agt niet. Maar het postume karakter maakt de ondervraagden reflectief en minder benauwd hun mond voorbij te praten.
Zal hij een groots afscheid krijgen?, vroeg Pauw. ‘Ik hoop het niet, dat ben ik niet waard. Ik was een tussenfiguur, niks bijzonders’, antwoordde Van Agt bescheiden. Tegelijk had het hem verbaasd dat, nadat hij was teruggetreden als minister-president, de toenmalige koningin Beatrix hem nooit de functie ‘had gegund’ van minister van Staat. Een afstraffing voor haar met rellen en rookbommen omlijste inhuldiging als vorstin in 1980. Zij had Van Agt, zei hij, kwalijk genomen dat hij de festiviteiten niet afdoende had beschermd tegen ordeverstoringen.
De invloed van een Nederlandse landsbestuurder op het wereldtoneel was uitermate bescheiden, vertelde Van Agt. Tegelijk ging hij er zichtbaar prat op dat hij warme banden onderhield met ‘George Herbert Walker Bush’. De latere president van de VS had Van Agt op het Witte Huis ontvangen als plaatsvervanger van Ronald Reagan, die bij een aanslag gewond was geraakt, juist toen het Nederlandse vliegtuig de landing had ingezet. Later, toen ‘Herbert Walker’, in het Witte Huis resideerde, mocht Van Agt hem er graag aan herinneren dat ‘ik de eerste was die u heeft zien functioneren als president’. Sindsdien bleef hij altijd Bush’ ‘troetelkindje’.
In het interview ging het helaas niet over de vergeefse pogingen die Van Agt als minister van Justitie in de seventies had ondernomen om ’s lands laagste lusten te beteugelen door de vertoning van pornofilms alleen in bioscoopzalen met maximaal 49 zetels toe te staan. Daar had ik Andreas Antonius Maria van Agt, kind van zijn tijd, nog wel op willen horen reflecteren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden