Er is voldoende ruimte om verder te onderhandelen over de vorming van een rechts kabinet. Daarbij moet eerst gekeken worden of PVV, VVD, NSC en BBB in staat zijn om inhoudelijke compromissen te sluiten. Pas daarna komt de manier van samenwerken aan de orde. Dat kan een minderheidskabinet zijn, of een zakenkabinet op afstand van de Tweede Kamer.
Dat is de conclusie van informateur Ronald Plasterk. In het verslag heeft Pieter Omtzigt laten opnemen dat hij bereid is om een minderheidskabinet van PVV, VVD en BBB te gedogen, maar wil zelf niet in zo’n kabinet.
Het is niet duidelijk of Omtzigt ook verder wil met de gesprekken. Hij gaf zelf maandagochtend al aan dat PVV, VVD en BBB samen verder moeten onderhandelen.
Dat NSC alleen wil gedogen was al langer bekend. De vraag is nu vooral of de VVD in een minderheidskabinet met de PVV wil stappen. Partijleider Dilan Yesilgöz zei eerder alleen te willen gedogen, maar wil dat de afgelopen weken niet meer herhalen.
Als de VVD in een coalitie wil stappen, ligt de weg naar een minderheidskabinet met de steun van Omtzigt voor de hand. Als dat niet het geval is, komt een zakenkabinet of extraparlementair kabinet in beeld. Dat heeft de voorkeur van Omtzigt.
Frank Hendrickx
NSC-leider Pieter Omtzigt pleit voor een minderheidskabinet van PVV, VVD en BBB. De verzoeken van Wilders (PVV), Yesilgöz (VVD) en Van der Plas (BBB) om toch verder te praten over een gezamenlijk landsbestuur inclusief NSC, hebben Omtzigt de afgelopen dagen niet op andere gedachten kunnen brengen.
Dat heeft Omtzigt maandag gezegd na afloop van zijn gesprek met informateur Ronald Plasterk. ‘Ik denk dat het nu aan deze drie partijen is. Ze hebben de afgelopen drie, vier dagen kennelijk goed overlegd met zijn drieën. Dat leek goed te gaan. Dus ik denk dat het een goed idee zou zijn als zij zouden kijken of ze samen een minderheidsregering zouden kunnen vormen’, aldus Omtzigt. De NSC-leider wil niet zeggen of zijn partij een minderheidskabinet van de andere drie rechtse partijen eventueel wil gedogen.
De NSC-leider wilde geen excuses aanbieden voor de rommelige wijze waarop hij vorige week de onderhandelingen met de drie andere partijleiders heeft afgekapt. Hij informeerde afgelopen dinsdag eerst de pers dat hij klaar was met de formatiegesprekken, en daarna pas de andere partijleiders en informateur Plasterk. Hij was het viertal tot vandaag niet meer onder ogen gekomen. Omtzigt erkent dat de gang van zaken niet ‘chic’ was en neemt daar ‘zelf de verantwoordelijkheid voor’.
Suggesties dat Omtzigt mogelijk weer overspannen zou zijn, nadat hij eerder in 2021 ook een paar maanden was uitgeschakeld door een burn-out, wijst de NSC-leider maandag resoluut van de hand. ‘Ik ben topfit en ik vind het heerlijk om te doen. Maar als u mij vraagt of ik zin heb in het krokusreces, dan is het antwoord ja, dat vind ik ook wel fijn volgende week’, zegt Omtzigt. Volgens hem hoeven kiezers zich ‘geen grote zorgen te maken’ dat hij weer een burn-out krijgt.
Achter de schermen is te horen dat de partijleider veel druk ervaart omdat hij gelijktijdig formatiegesprekken moest voeren en een nieuwe partij moest opbouwen. Omtzigt zou daarom de afgelopen dagen wat rust hebben genomen in zijn woonplaats Enschede.
Natalie Righton
VVD-leider Dilan Yesilgöz heeft niet met Pieter Omtzigt gesproken over zijn beslissing van vorige week om de onderhandelingen te staken. Volgens Yesilgöz wacht ze het Kamerdebat van woensdag af om meer duidelijkheid te krijgen van de NSC-leider, die maandagochtend ook aanwezig was om het rapport van informateur Ronald Plasterk te bestuderen en eventuele suggesties te doen.
Yesilgöz had minder dan een uur nodig om het rapport te lezen en vond dat Plasterk zijn werk goed gedaan heeft. Ze zou slechts enkele kleine feitelijke wijzigingen hebben voorgesteld.
‘Ik kijk er echt naar uit dat we weer stappen vooruit kunnen zetten’, verklaarde de VVD-leider. ‘Er is nu vertraging en ik begrijp niet goed waarom we dit meemaken. Ik hoop op duidelijkheid en stappen vooruit. Dat is waar het land naar snakt.
Yesilgöz wilde niet zeggen of de VVD eventueel bereid is in een kabinet met de PVV te stappen. Eerder zei de VVD-leider nog dat ze hoogstens wilde gedogen, maar de laatste weken weigert ze dat te herhalen. ‘Eerst het debat maar even afwachten, zodat we ook precies horen wat er gebeurd is en of we überhaupt verder kunnen. Ik zeg continu dat het niet aan de VVD zal liggen. Dit land heeft een bestuur nodig om problemen op te lossen.’
Frank Hendrickx
Pieter Omtzigt is vanochtend alsnog aangeschoven bij informateur Ronald Plasterk om te praten over diens verslag over de afgelopen formatieronde. De NSC-leider sloeg de afgelopen week nog alle uitnodigingen af, maar wil nu toch de kans grijpen om eventuele aanpassingen of aanvullingen in het verslag door te voeren.
Omtzigt komt daarmee ook voor het eerst Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD) en Caroline van der Plas (BBB) weer onder ogen, die zeer verbolgen zijn over het plotselinge afhaken van NSC vorige week. Omtzigt erkende dat zijn handelen vorige week ‘niet op de meeste chique manier is gegaan’. ‘Ik zou het niet nog een keer zo doen. Maar dit soort dingen gebeuren als je een nieuwe, jonge partij bent. We hebben nog wat dingen om te leren. Ik had eerst moeten bellen. Helaas lekte dit eerder uit.’
Omtzigt wees er wel op dat hij informateur Plasterk dinsdagavond twee keer tevergeefs heeft proberen te bellen. ‘Daarna heb ik ook nog een brief gestuurd.’
Omtzigt bleef erbij dat Plasterk eerder financiële informatie had moeten delen. ‘Ten minste tien stukken lagen al een dag of tien op het bureau van de informateur. Die gingen over de financiën waar we toen over aan het spreken waren. Je kunt niet over financiën onderhandelen als je de informatie waar wij om vroegen niet krijgt.’
Volgens Omtzigt was de achtergehouden informatie ‘de druppel die de emmer deed overlopen’. De NSC-leider ziet nog steeds weinig in een samenwerking met de PVV. ‘We hebben voor de verkiezingen gezegd dat we moeite hebben met een meerderheids- of minderheidskabinet in deze constellatie. Daar is niet veel aan veranderd.’
Frank Hendrickx
NSC gaat op 16 en 22 februari twee ledenbijeenkomsten organiseren om te praten over de formatie. De partij van Pieter Omtzigt wil van de achterban horen wat de gedachten zijn over een rechts meerderheidskabinet. Op de bijeenkomsten zal niets in stemming worden gebracht, laat partijvoorzitter Bert van Boggelen weten aan persbureau ANP. Volgens de partijstatuten beslist alleen de Tweede Kamerfractie over een kabinetsdeelname.
In een nieuwsbrief die NSC zaterdag heeft verstuurd aan de leden van de partij staat dat de partijtop weinig voelt voor een rechts meerderheidskabinet van PVV, VVD, BBB en NSC. Dat zou ‘niet hebben geleid tot een vruchtbare samenwerking’, aldus de brief.
Partijleider Omtzigt besloot vorige week de coalitieonderhandelingen te staken. Dat besluit is ‘niet lichtvaardig genomen’, schrijft de partij in een nieuwsbrief aan de leden. Dat aan de formatietafel pas op ‘de laatste dag van de informatiegesprekken’ extra opgevraagde cijfers op tafel kwamen over de overheidsfinanciën, ‘was voor ons de druppel die de toch al volle emmer deed overlopen’.
Redactie/ANP
Luister ook naar De kamer van Klok waarin columnist Sheila Sitalsing, hoofdredacteur Pieter Klok en politiek verslaggever Frank Hendrickx bespreken hoe Pieter Omtzigt deze week ineens verdween.
Source: Volkskrant