‘Iedereen herinnert zich natuurlijk de aanslag op Koninginnedag in 2009 in Apeldoorn, toen een auto keihard op een mensenmassa inreed, in de richting van de koninklijke familie. Daarbij vielen acht doden, inclusief de bestuurder zelf. Hij reed zich dood tegen monument De Naald.
‘Vier dagen daarna was de Nationale Dodenherdenking hier op de Dam in Amsterdam. Ons veiligheidsprotocol veranderde in vier dagen van één A4’tje in een heel dikke ordner, en we schaalden op van 35 naar 700 politiemensen, inclusief scherpschutters op de daken.
‘Het jaar erop, in 2010, was ik als commandant verantwoordelijk voor het midden-Dam-terrein. Dat was het jaar waarin de Dodenherdenking door de Damschreeuwer werd verstoord. Er was die dag totale paniek, er vielen 63 gewonden.
‘Ik was betrokken bij het hele draaiboek van die herdenking. Dat gaat niet alleen over veiligheid, maar ook bijvoorbeeld over kledingvoorschriften. Wij staan daar op ons paasbest, met witte handschoenen en destijds nog het galajasje met gouden tressen. Mijn teamchef zei: ‘Joh, ik vind het netjes als jij daar in een rok en op hakjes staat.’ Ik dacht: ach ja, kan best. Daar kreeg ik later enorm spijt van.
‘Rond 10 voor 8 liep Beatrix, die toen nog koningin was, samen met prins Willem-Alexander en prinses Máxima vanaf het Paleis door de erehaag van politiemensen en militairen naar het Nationaal Monument. Aan het eind van die erehaag staat altijd de trompettist van Defensie die The Last Post speelt. Zodra de laatste tonen wegsterven, slaat de klok acht uur en beginnen de twee minuten stilte.
‘Het was die avond inderdaad doodstil, heel indrukwekkend. Je hoorde alleen tikkende vlaggenmasten en een fladderende duif. Ik stond met mijn collega’s achteraan op het plein, bij de Nieuwe Kerk. We hielden onze adem in, want toeristen weten niet dat het een dodenherdenking is, die hangen soms met hun dronken kop uit een raam en dan moeten wij ingrijpen. Maar dat gebeurde niet.
‘En toen begon die tweede minuut. Omdat wij er het verst vanaf stonden, hoorden wij die kerel niet schreeuwen. Maar ineens was er totale paniek. Een tsunami aan mensen rende onze kant op. Wij dachten: er wordt geschoten, want de dranghekken klapten om, en metaal op steen klinkt als schoten uit een vuurwapen.
‘Ik vergeet nooit meer hoe die trompettist met zijn trompet onder z’n arm angstig mijn kant op rende, terwijl wij niet doorhadden wat er gaande was. Ik probeerde contact te krijgen met het commandovoertuig aan de overzijde van de Dam, maar alle verbindingen lagen eruit.
‘Wij renden hyperalert tegen de stroom in en gingen mensen helpen die onder de hekken werden verdrukt. Ik zag een meisje met een gebroken arm tussen de spijlen gillen. Er lag een man, heel akelig, met een ontveld onderbeen doordat onderkanten van die omgeklapte hekken met hun scherpe punten omhoogstaken. Mensen lagen ontredderd op de grond, sommigen hysterisch of in shock. Er stonden geen ambulances klaar. Toen realiseerde ik me: we hebben in ons dikke draaiboek helemaal niet bedacht: waar gaan we naartoe als er veel gewonden vallen?
‘De koninklijke familie werd naar een zijkant van de Dam weggevoerd. Ik hoorde over de portofoon dat de paleisbewaarder de deuren opengooide en zei: ‘Breng die gewonden maar hier.’ Ook café De Roode Leeuw werd in allerijl als opvang voor de slachtoffers ingericht.
‘Ineens meldde de commandowagen: ‘Een eenling heeft lopen schreeuwen, hij is opgepakt.’ Ik was verbijsterd toen ik ineens het Wilhelmus hoorde spelen en de hekken weer rechtop werden gezet, terwijl wij nog gewonden van het plein plukten. Op het grote scherm zag ik de koninklijke familie weer de Dam op komen. Ik dacht: huh? Wacht effe! Maar de ceremonie ging weer door. De werkelijkheid ging steeds sneller dan ons besef van wat er gaande was.
‘Toen alles achter de rug was, tikte een collega uit een ander district op mijn rug: ‘Kan ik nog iets voor je betekenen?’ Toen bedacht ik me: verrek ja, we hebben nog gewonden. De koninklijke familie kwam daar zelfs voor terug toen ze al op de snelweg waren. Zij waren heel betrokken.
‘Daardoor werd het voor ons heel laat, en ik liep de hele dag op die hakschoenen die niet waren ingelopen en vreselijk knelden rond mijn toch al niet zo poezelige voeten. Het liefst was ik op mijn panty naar Hotel Krasnapolsky gelopen, waar wij ’s avonds laat gingen debriefen over de crisissituatie, even stoom afblazen.
‘Ik heb ervan geleerd dat een crisis zich nooit laat regisseren. We hebben betere hekken en andere aanpassingen gedaan, maar er zijn altijd situaties waarop je niet bent voorbereid, hoe goed je het ook in maatregelen probeert te vangen. En ik luister niet meer naar kledingadviezen van mijn chef. Ik ga nóóit meer op hakken naar de Dam.’
In het boek Die ene melding (Prometheus, € 21,99) zijn zeventig afleveringen uit deze politieserie gebundeld.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden