De minister van Ontwikkelingszaken en Buitenlandse Handel Geoffrey van Leeuwen gaat in cassatie tegen de uitspraak van het Haagse gerechtshof over de levering van F-35 onderdelen aan Israël. Het gerechtshof oordeelde vanochtend dat de Nederlandse staat de levering van de Amerikaanse reserveonderdelen vanuit een legerbasis in het Brabantse Woensdrecht binnen zeven dagen stop moet zetten.
De uitvoer is niet onrechtmatig, vindt het kabinet. Het gerechtshof heeft volgens Van Leeuwen onvoldoende rekening gehouden met het feit dat het aan de staat is om zijn buitenlandbeleid vorm te geven. Wel zal de minister de uitspraak van het hof uitvoeren. Intussen zal het kabinet bondgenoten en partners proberen te overtuigen ‘van de blijvende betrouwbaarheid van Nederland in het F-35-project’. Het ministerie verdedigde zich eerder door te verwijzen naar het belang van de F-35-onderdelen voor Israël ‘om te kunnen reageren bij regionale escalatie’ en de betrouwbaarheid die Nederland moet uitstralen aan partnerlanden als Israël.
Het is nog niet bekend wanneer de cassatiezaak bij de Hoge Raad dient. Het ministerie kan de boel op deze manier niet vertragen: het gerechtshof oordeelde vandaag dat de levering ook in afwachting van een eventuele cassatiezaak binnen zeven dagen moet worden stopgezet, al dan niet tijdelijk. Bij een cassatiezaak behandelt de Hoge Raad de zaak niet opnieuw, de raad oordeelt alleen of het gerechtshof bij het hoger beroep het recht goed heeft toegepast.
De Verenigde Staten, producent van de F-35-straaljager, gebruiken het centrum in Woensdrecht als een soort verdeelstation voor reserveonderdelen wereldwijd. Omdat het centrum op Nederlandse bodem staat, moet het ministerie van Buitenlandse Zaken toestemming geven voor de export van de onderdelen. Het gerechtshof oordeelde bij een hoger beroep, aangespannen door drie ngo’s, dat het ministerie zijn ‘internationale verplichtingen’ niet nakomt door de levering goed te blijven keuren. Israël schendt volgens het Haagse gerechtshof mogelijk het humanitair oorlogsrecht met het gebruik van de F-35’s in de Gazastrook.
Dylan van Bekkum
Oxfam Novib hoopt dat het stopzetten van de export door Nederland van onderdelen voor F-35 gevechtsvliegtuigen naar Israël een internationaal keerpunt is. Samen met PAX en The Rights Forum had Oxfam Novib na het uitbreken van de Gaza-oorlog een rechtszaak tegen de Nederlandse staat om de leveringen te beëindigen. Het gerechtshof in Den Haag stelde hen vandaag in het gelijk.
De directeur van Oxfam Novib, Michiel Servaes, noemt de uitspraak ‘bijzonder goed nieuws, zeker voor de burgers in Gaza’. Hij zegt in contact te staanmet organisaties die in andere landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, met soortgelijke rechtszaken bezig zijn.
Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (Cidi) zegt in een reactie de uitspraak ‘te ver’ vinden te gaan. Volgens het Cidi gaat het hof met uitspraak ‘op de stoel van de minister zitten’. Het Israëlische ministerie van Defensie weigerde commentaar te geven op de uitspraak.
Linkse oppositiepartijen, die eerder in de Tweede Kamer al aandrongen op het stopzetten van de leveringen, verwelkomen het besluit van het gerechtshof. Kati Piri, buitenlandwoordvoerder van GroenLinks-PvdA noemt op X het besluit ‘heel goed nieuws’ en een ‘stevige tik op de vingers van het kabinet’.
SP-buitenlandwoordvoerder Sarah Dobbe zegt op X dat het stopzetten van de leveringen al veel eerder had moeten gebeuren. Morgen stemt de Kamer over een motie van de SP en Denk om het leveren van militaire goederen aan Israël stop te zetten, zolang de genocidezaak bij het Internationaal Gerechtshof tegen Israël nog loopt. Volgens Dobbe zou dat ‘niet meer nodig moeten zijn na de uitspraak van vandaag’.
Thom Canters
Lees hier het hele nieuwsbericht over het vonnis van het gerechtshof
De Jemenitische Houthi’s hebben een schip op de Rode Zee aangevallen. Een woordvoerder van Houthi’s zegt dat het gaat om het ‘Amerikaanse schip’ Star Iris, dat is aangevallen met ‘een aantal antischeepsraketten’. Vermoedelijk betreft dat hetzelfde schip als het getroffen schip waar maritieme veiligheidsbedrijven eerder vandaag over berichtten. Net als de Star Iris vaart dat schip onder de vlag van de Marshalleilanden.
Eerder op de dag meldde monitoringscentrum UKMTO dat een vrachtschip voor de kust van Jemen is aangevallen met twee raketten. De naam van het schip is niet bekend gemaakt. Volgens het maritieme veiligheidsbedrijf Ambrey is het schip mogelijk aangevallen omdat de eigenaar een beursnotering in New York heeft.
Thom Canters
De Nederlandse regering moet binnen zeven dagen stoppen met het leveren van reserveonderdelen voor Israëlische F-35-gevechtsvliegtuigen. Dat heeft het gerechtshof in Den Haag besloten. De zaak was aangespannen door mensenrechtenorganisaties Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum, die het intrekken van de vergunning voor de uitvoer van de onderdelen hadden geëist.
Volgens het gerechtshof is er bij het optreden van Israël in de Gaza-oorlog een duidelijk risico op schendingen van het humanitair oorlogsrecht. Daarom had de regering bij het herbeoordelen van de vergunning moeten besluiten te stoppen met het leveren van onderdelen voor de gevechtsvliegtuigen, die in de oorlog worden ingezet.
De zaak bij het gerechtshof diende in hoger beroep, nadat de rechtbank in Den Haag in december vorig jaar in een kort geding juist had geoordeeld dat Nederland mag doorgaan met de leveringen.
Het Israëlische leger gebruikt in de Gaza-oorlog de F-35’s om bombardementen uit te voeren, waarbij inmiddels duizenden doden zijn gevallen. Kort na de aanslag van Hamas van 7 oktober bestelde Israël een partij reserveonderdelen uit een logistiek centrum in Woensdrecht om de vliegtuigen operationeel te kunnen houden.
Juristen van het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwden destijds al voor de risico’s van schendingen van het oorlogsrecht die met de F-35’s worden begaan, bleek uit onderzoek van NRC in november vorig jaar. Ambtenaren van het ministerie besloten om politieke redenen de levering toch te laten doorgaan. De relatie met zowel Israël als zijn bondgenoot de Verenigde Staten zou anders grote schade oplopen.
Thom Canters
Op de Rode Zee voor de zuidkust van Jemen is maandag opnieuw een vrachtschip aangevallen met raketten. Volgens de Britse maritieme handelsorganisatie UKMTO is het schip, dat onder de vlag van de Marshalleilanden vaart, getroffen door twee raketten. De bemanning zou veilig zijn en het schip vaart door naar de volgende aanleghaven. De aanval is nog niet opgeëist.
Jemenitische Houthi’s hebben sinds november herhaaldelijk vrachtschepen aangevallen in het Rode Zeegebied. De Houthi’s hebben zich solidair verklaard met de Palestijnen in de Gazastrook. Met de aanvallen willen ze Israël en zijn bondgenoten dwingen de oorlog in de Gazastrook te beëindigen.
De Houthi-aanslagen hebben de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk ertoe aangezet aanvallen op de Houthi’s uit te voeren, zoals de Amerikanen afgelopen zondag deden in de buurt van de noordelijke havenstad Hodeidah. Daarbij zouden twee onbemande schepen en drie antischeepsraketten zijn getroffen die een bedreiging zouden vormen voor de commerciële scheepvaart.
Thom Canters
Het Israëlische leger zegt dat het maandag twee gijzelaars uit de Gazastrook heeft bevrijd. Het zou gaan om Fernando Simon Marman (60) en Louis Har (70). Beide mannen werden ontvoerd door Hamas-strijders uit kibboets Nir Yizhak tijdens de aanval op 7 oktober, waarmee de vier maanden durende oorlog tussen Israël en Hamas begon.
De redding vond plaats in de zuidelijke grensstad Rafah. De militaire actie kostte volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid aan tientallen Palestijnen het leven.
Inwoners van de stad melden aan persbureau Reuters dat Israël vliegtuigen, tanks en schepen inzette bij de aanvallen, waarbij twee moskeeën en verschillende huizen zouden zijn geraakt.
Het leger zegt dat beide mannen in goede gezondheid verkeren. De mannen behoorden tot de 136 gijzelaars die volgens Israël nog in Hamas-gevangenschap verblijven.
Redactie
Israël heeft in de nacht van zondag op maandag opnieuw luchtaanvallen uitgevoerd op de grensstad Rafah in de Gazastrook. Daarbij zouden zeker 37 doden en tientallen gewonden zijn gevallen, meldt persbureau Reuters.
Het Israëlische leger liet rond 03.00 uur lokale tijd weten dat het een reeks aanvallen had uitgevoerd op 'terreurdoelen' in het zuiden van Gaza, en dat de operatie inmiddels was beëindigd. Het gaf geen verdere details.
Vrijdag gaf de Israëlische premier Benjamin Netanyahu de opdracht om Rafah, dat aan de grens met Egypte ligt, te ontruimen zodat het Israëlische leger leden van Hamas kan uitschakelen die zich daar zouden schuilhouden.
Die plannen leidden tot zware kritiek. Veel Palestijnen zijn juist vanuit het noorden en het midden van de Gazastrook gevlucht naar Rafah. De Amerikaanse president Joe Biden drong er zondag bij Israël op aan niet door te gaan met de militaire operatie in Rafah zonder een plan dat de veiligheid garandeert van de naar schatting 1 miljoen ontheemde Palestijnen die er hun toevlucht hebben gezocht. (ANP)
Koning Abdullah heeft zondag met de Jordaanse luchtmacht boven de Gazastrook medische voorraden gedropt. Dat meldt persbureau Reuters. De Jordaanse nieuwszender Roya News deelde op X beelden van de 62-jarige vorst, die te zien is in een militair toestel. De gedropte goederen zijn bedoeld voor het veldhospitaal van Jordanië in de Gazastrook.
Ruim een week geleden vond de laatste dropping plaats. Die voerde de Jordaanse luchtmacht toen uit met de Nederlandse luchtmacht, die daarmee voor het eerst betrokken werd bij een dergelijke operatie.
Medio december vloog ook de dochter van het Jordaanse koningspaar, de 23-jarige prinses Salma, mee met de luchtmacht. Ook die vlucht was bedoeld voor de bevoorrading van het Jordaanse veldhospitaal in Gaza. (ANP)