Het was de ‘spannendste en riskantste stap’ die hij ooit in zijn carrière had ondernomen. Gerard Ekdom (45), prijswinnend radio-dj met meer dan dertig jaar ervaring bij publieke en commerciële radiozenders, zag in januari een jongensdroom in vervulling gaan. Van Radio 10, waar hij bijna zes jaar achter de mengtafel stond, stapte hij over naar Radio Veronica, de ooit roemruchte piratenzender waar radio-grootheden als Tineke de Nooij, Adam Curry en Jeroen van Inkel de nieuwste popmuziek aan elkaar praatten.
‘Radio Veronica was mijn droom toen ik 12 jaar oud was’, aldus Ekdom in het persbericht van afgelopen 22 januari over het transfernieuws. ‘En nu, 34 jaar later, gaat dat eindelijk gebeuren.’
Spannend en riskant is Ekdoms overstap van Radio 10 naar Radio Veronica zeker te noemen. Want met deze opvallende carrièremove belandt hij straks in de onderste regionen van radioland. Ondanks een glorieuze radio-historie behaalt Radio Veronica in 2024 niet meer meer dan 2 procent aan marktaandeel, terwijl Radio 10 met 11 procent marktaandeel in de radiotop meedraait.
Over de auteurs
Hassan Bahara is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant, Els de Grefte is popredacteur.
Ekdom is niet de enige radio-dj die de gewaagde sprong maakt van een succesvolle radiozender naar het relatief minder goed beluisterde Radio Veronica. Met Ekdom kondigden afgelopen januari ook Wouter van der Goes en Frank van ’t Hof – dj’s bij NPO Radio 2 (met meer dan 14 procent marktaandeel al jaren de best beluisterde radiozender) – hun overstap naar Radio Veronica aan. Wanneer de dj’s beginnen op hun nieuwe zender is nog onduidelijk.
Van ’t Hof heeft in elk geval zin om aan de slag te gaan, laat hij telefonisch weten: ‘Het lijkt mij tof om ook eens flink te bouwen aan een zender die nog heel wat kan groeien.’ Van der Goes is al net zo avontuurlijk ingesteld: ‘Ik vind het eng en spannend, maar ik merk dat ik daar goed op ga.’
De overstap van het drietal naar Radio Veronica volgt op een rumoerig halfjaar binnen de radiowereld waarin bijna twintig dj’s de ene werkgever voor de andere inruilden. De grootste slag sloeg radiozender Joe (sinds september 2023 op FM te beluisteren), dat elders acht dj’s wist weg te plukken, onder wie het duo Sander Lantinga (Radio Veronica) en Coen Swijnenberg (Radio 538). Een goede tweede is Radio Veronica, dat naast Gerard Ekdom, Wouter van der Goes en Frank van ’t Hof ook Niek van der Bruggen (invaller op Radio 538) binnenhaalde.
Wat is de reden voor deze stoelendans in de radiowereld? Welke afwegingen – een beter salaris of muziek-inhoudelijke redenen – geven voor radio-dj’s de doorslag? En wat hopen de radiozenders voor elkaar te krijgen met het binnenhalen van nieuwe namen?
Spraakmakende transfers in de radiowereld zijn niet nieuw. Een opmerkelijke wissel, drie jaar geleden, was de overstap van NPO Radio 2-dj Rob Stenders, winnaar van de Marconi Oeuvre Award, naar Radio Veronica, de zender waar hij in de jaren tachtig en negentig ook al werkte. Stenders werd tevens aangesteld als zendermanager bij Radio Veronica – een functie die hij vorig jaar september om gezondheidsredenen weer neerlegde.
Maar zo hoog als de omloopsnelheid de afgelopen maanden lag, dat is zelden voorgekomen, bevestigt mediahistoricus Arjan Snijders. ‘Het ligt aan de complete herverdeling in het radiolandschap na de FM-frequentieveiling’, zegt Snijders, die ook host is van de podcast Dit was de radio en hoofd radio bij Omroep Gelderland.
Afgelopen gelopen zomer werd de radiowereld flink opgeschud door de eerste FM-frequentieveiling in twintig jaar. Radiozender Kink (tot afgelopen januari alleen online te beluisteren) dwong die veiling af met een rechtszaak, in de hoop zelf een FM-frequentie te kunnen bemachtigen. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, dat over de verkaveling van de ether gaat, veilde de frequenties voor het laatst in 2003, en verlengde daarna de vergunningen voor de uitverkoren zenders om de paar jaar. Daardoor werd het voor andere zenders onmogelijk een plek te krijgen op de ether.
Bij de laatste veiling kon iedereen met een goed plan en een zak geld bieden op ruimte op de FM-band, waardoor bestaande zenders van hun plek in de ether niet meer zeker waren. Alleen de publieke zenders konden achterover leunen: de publieke frequenties staan vast.
De veiling leverde 152 miljoen euro en twee nieuwe zenders op. DPG Media kocht een extra zenderpakket voor het nieuwe station Joe. Ondernemer Joost Zuurbier betaalde als nieuwkomer in het radiolandschap 6,1 miljoen euro voor een zenderpakket. Op die frequenties is nu Radio4All te horen, een experimentele zender onder leiding van dj Giel Beelen. ‘De nieuwkomers willen natuurlijk opvallen door bekende namen van andere stations weg te kopen’, zegt Snijders. ‘Dat is de kortste weg naar succes: vlaggen met namen die mensen al kennen.’
Radio4All laat voorlopig nog geen dj’s van andere zenders overkomen, het station Joe van DPG Media doet dat wel. Zo laten Coen Swijnenberg en Sander Lantinga respectievelijk Radio 538 en Radio Veronica achter zich om op deze nieuwe zender weer dagelijks als duo aan de slag te gaan met hun Coen en Sander Show. Bij Qmusic vertrekken bijvoorbeeld Kimberley Dekker en Kai Merckx naar Joe.
De gaten die vallen bij de zenders worden deels opgevuld door getalenteerde dj’s meer ruimte te geven in de programmering, maar ook gaan stations op zoek naar dj’s buiten hun eigen poule. ‘Alle zenders heroverwegen of zij het met dezelfde namen moeten blijven doen, of dat ze een concurrent moeten proberen te raken door er daar eentje weg te halen’, zegt Snijders. ‘Dus het is een soort herverdeling van het hele radiolandschap.’
Ook een drijfveer achter de recente slag om radio-dj’s (bijna uitsluitend mannen): hun talent om op basis van hun persoonlijkheid hun zender net iets onderscheidender te maken. Want het is niet per se door hun muziekkeuze dat radio-dj’s uit elkaar te houden zijn. De meeste dj’s zijn – radiobreed – voornamelijk aangewezen op de geijkte hits. Om luisteraars en uiteindelijk adverteerders de indruk te geven dat er heus wel wat te kiezen valt, moeten dj’s worden aangetrokken die op de een of andere manier spraakmakend zijn.
Snijders: ‘Muzikale vrijheid zal voor Ekdom, Van der Goes en Van ’t Hof wel een rol hebben gespeeld bij hun overstap naar Radio Veronica. Ze zullen daar waarschijnlijk iets meer hun eigen gang mogen gaan. Maar ze zijn professioneel genoeg om te beseffen dat op een commerciële zender de ruimte voor exclusieve of minder gekende dingen beperkt is. Ik denk dat ze het van iets anders moeten hebben. Deze dj’s zaten een aantal jaar geleden allemaal tegelijkertijd bij NPO Radio 2. Toen hadden ze onderling veel plezier. Ze zochten elkaar ook soms thuis op om op een hobbyzendertje van Rob Stenders samen wat radio te maken. Nu zijn ze weer bij elkaar als vriendengroep. De hoop is denk ik dat ze met hun onderlinge plezier een aanzuigende werking zullen hebben op luisteraars.’
Voor hun overstap hadden Van der Goes en Van ’t Hof beiden een fijne positie bij NPO Radio 2. Van der Goes maakte zijn programma Wout2Day dagelijks tussen 18.00 en 20.00 uur, Van ’t Hof had een eigen programma op zondagmiddag, Het platenpaleis. Samen maakten ze een zaterdagavondprogramma en op vrijdag de middagshow op radio-primetime: tussen 16.00 en 20.00 uur. Beiden klusten bij als voice-over van de NPO-televisiezenders.
De dj’s verruilen een zekere toekomst bij de publieke omroep voor een onzekerdere bij het veel minder beluisterde Radio Veronica. ‘We ruilen een hartstikke mooie, goed geïsoleerde woning met een nieuwe keuken en een prachtige houten vloer in voor een krot waar de ramen uit de sponningen hangen, de deuren kraken en de vloer is verzakt’, zegt Van der Goes. ‘Maar we denken dat we dat krot heel mooi kunnen maken.’
Dat is precies de bedoeling van Mediahuis, de nieuwe eigenaar van Radio Veronica. Het Belgische mediabedrijf kocht de zender afgelopen zomer van Talpa, dat vanwege nieuwe regels van de zender af moest. Commerciële radio-aanbieders mogen nog maar maximaal drie landelijke FM-frequenties bezitten. Talpa deed daarom het slecht beluisterde Radio Veronica van de hand en hield Radio 538, Skyradio en Radio 10 over.
Vlak voor de overname verloor Radio Veronica zijn ochtendshowtrio Tim Klijn, Rick Romijn en Niels van Baarlen. De drie stapten samen over naar Radio 538. Een groot verlies, want de ochtendshow is de belangrijkste voor een radiostation. Luisteraars baseren hun zenderkeuze op de ochtendprogrammering, dus is de ongeschreven radioregel dat de populairste dj de ochtendshow doet.
Radio Veronica was daarom naarstig op zoek naar grote namen voor in de ochtend, maar ook voor op die andere belangrijke plek in de programmering: de middagshow. De middagshow is net als de ochtendshow een ‘drivetimeshow’: een show die te horen is op een tijdstip waarop veel mensen in de auto zitten. Vanwege de vele luisteraars op die tijdstippen zijn deze shows ook voor adverteerders het belangrijkst.
De nieuwe eigenaar Mediahuis heeft grote ambities en diepe zakken, en hoopt door grote namen binnen te halen de zender te kunnen opfrissen. Rob Stenders, die tot voor kort als zendermanager de touwtjes van het radiostation in handen had, wilde al langer zijn vrienden Ekdom, Van der Goes en Van ’t Hof naar Radio Veronica halen. Met Mediahuis als nieuwe eigenaar wordt Stenders’ plan werkelijkheid.
Van der Goes en Van ’t Hof hadden al een tijd de ambitie om samen een dagelijks programma te maken op een prominente plek in de programmering. Op hun oude stek was daar simpelweg geen plek voor: NPO Radio 2 heeft ’s ochtends Jan-Willem Roodbeen en Jeroen Kijk in de Vegte geprogrammeerd, en ’s middags Ruud de Wild. ‘NPO Radio 2 heeft een zeer succesvolle en goede programmering’, zegt Van der Goes. ‘Daar is die ruimte voor ons op dit moment niet. Toen kwamen er andere partijen op ons pad, en in het geval van Radio Veronica dachten we: ja.’
Op Radio Veronica krijgen Van der Goes en Van ’t Hof wél de dagelijkse middagshow, Ekdom neemt de ochtendshow voor zijn rekening.
Van der Goes, Van ’t Hof, Ekdom en Stenders omschrijven de komende tijd als een ‘avontuur’, ‘jongensdroom’ en een ‘toffe uitdaging’. De vier vrienden hebben zin om met elkaar het marktaandeel van de zender wat op te krikken. ‘We hebben met z’n vieren magische muziekavonden beleefd op de zolderkamer van Rob Stenders’, zegt Van ’t Hof. ‘En dat zonden we gewoon uit op de radio. Ik hoop dat we het sfeertje van lekker met een aantal vrienden op een zolderkamer radio maken over kunnen brengen op de zender.’
Als vriendengroep de lol terugbrengen op een radiozender is één ding, van Radio Veronica een grotere speler maken in de radiowereld is iets anders. Mediahistoricus Arjan Snijders denkt dat dat werk van ‘een paar jaren’ kan zijn. Snijders verwacht op korte termijn een flinke marketingcampagne van Radio Veronica rondom de nieuwe gezichten, om luisteraars en adverteerders binnen te halen. ‘Ik denk dat ze uiteindelijk wel op een marktaandeel van 5 à 6 procent willen uitkomen. Maar daarvoor zal er eerst veel geïnvesteerd moeten worden. Er zullen miljoenen doorheen gaan, en dan hoop je maar dat het de investering waard is geweest.’
En mocht de investering zich uitbetalen in een groter marktaandeel, aldus Snijders, dan breekt er een nieuwe fase aan: een waarin je op zoek moet naar manieren om aan de top te blijven in de radioketen. Want het is een ‘vechtmarkt’, met een stuk of zes radiozenders die elkaar beconcurreren om hetzelfde territorium in het radiolandschap.
Snijders: ‘Het is een kwestie van de langste adem hebben. En daarnaast neemt Radio Veronica ook niet de makkelijkste weg. Want je hebt ook nieuwkomer Joe, die echt alleen de grootste hits aller tijden draait. Veronica draait nog zo’n 1.200 verschillende nummers, bij Joe zijn het er 600 of 500. Joe speelt nog veel meer op safe.’
Radio is nog steeds een populair medium. Volgens NMO Luisteronderzoek bereiken alle radiozenders samen 12,7 miljoen luisteraars per week. Dagelijks bereikt de radio nog zo’n zestig procent van alle Nederlanders. Het aantal radioluisteraars daalt, maar niet zo hard als bijvoorbeeld het aantal televisiekijkers, blijkt uit onderzoek van Commissariaat van de Media.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden