De bij vlagen ontroerende 2Doc-documentaire De erfenis van Els Borst had een gunstiger uitzendtijdstip verdiend dan half 11 op een donderdagavond. De film van Pamela Sturhoofd en Jessica van Tijn is een monument voor de voormalige D66-minister van Volksgezondheid, die tien jaar geleden wegens haar strijd voor legalisering van vrijwillige euthanasie thuis werd vermoord door een psychotische man op een godsdienstige missie. De vrouw die door haar euthanasiewet een zachte dood bij uitzichtloos lijden mogelijk maakte, stierf zelf een gruwelijke dood.
Juist omdat Borst een voorbeeld mag heten van wat politiek vermag, én omdat haar tragische lot een waarschuwing mag zijn bij misplaatste verdachtmakingen die ook in Den Haag, op sociale media en bij de snelwegoprit vanaf de trekker en vogue zijn, had deze docu van BNNVara een ereplaatsje verdient bij ons aller publieke omroep. Goed, laten we tevreden zijn dát de NPO haar uitzond, en wie haar miste: kijk vooral terug.
Met interviews met onder anderen haar dochter en schoonzoon, prominente D66-prominenten als Roger van Boxtel en Alexander Pechtold, anti-rookactivist en voormalig longarts Wanda de Kanter en Borsts politiek assistent Carla Pauw wordt een mooi portret geschetst van de vrouw die als minister in twee Paarse kabinetten in de jaren negentig vaak visionair is geweest in haar (feministisch geïnspireerde) beleid: tegen de tabaksindustrie, vóór zelfbeschikkingsrecht van vrouwen bij abortus, medicijnen voor hiv-patiënten en de keuze voor euthanasie. Het Vaticaan, waar paus Johannes Paulus II de scepter zwaaide, vergeleek Borsts wet schandelijk genoeg met nazipraktijken.
Een rechtstreeks verband tussen de Roomse verdachtmakingen en hun eventuele inspiratie voor Borsts moordenaar is uiteraard niet aan te tonen, maar een treffend voorbeeld van de haatdragende agressie waarmee de liberale minister werd bejegend, is het wel. Pijnlijk om te zien hoe haar partijgenoten nog steeds worstelen met de gevolgen van haar droevige dood. ‘Een politieke moord mocht het niet worden genoemd, maar dat ís het wel’, zegt haar geëmotioneerde assistent Pauw.
D66 was ervoor beducht om ervan te worden beschuldigd politieke munt te slaan uit het drama en bracht de motieven van de dader destijds nauwelijks ter sprake. Inmiddels praten de partijprominenten minder omfloerst en zegt bijvoorbeeld Pechtold ronduit: ‘Eén: er was sprake van moord. Twee: die was politiek gestuurd. De dader was geestesziek, maar hij doodde Els wel om de standpunten die ze had.’
Liever dan over haar dood praatten betrokkenen over Borsts nalatenschap. Daartoe behoren honderd wetten, maar ook bijvoorbeeld haar voorbeeldige bemoeienis met een doodzieke patiënt die pas een hart-longtransplantie kon ondergaan nadat Borst persoonlijk bureaucratische beletselen had opzijgeschoven.
Haar schoonzoon werkt intussen aan de herintroductie van een effectief kankermedicijn dat ooit om louter commerciële redenen van de markt is gehaald. Inspanningen geheel in de geest van de humane minister, en gefinancierd met een deel van haar erfenis.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden