Achteraf kon Dries van Agt ervan genieten: de beelden van een historische optocht in Japan waarin hij hoog te paard meereed in Napoleontisch kledij. Hij was indertijd gezant van de Europese Gemeenschap in Tokyo. Zijn vrouw Eugenie dacht er anders over en stopte de video diep in een la op onder de verzuchting ‘Hoe ouder, hoe gekker’.
Deze anekdote, afkomstig uit Getrouwd met de premier, een boek met portretten van veertien first lady’s van Nederland, is een speelse, maar treffende schets van de verhoudingen tussen Dries en Eugenie van Agt. Wist Eugenie van Agt-Krekelberg haar paradijsvogel ogenschijnlijk hooguit te ringen, in werkelijkheid hield ze hem met beide benen op de grond. Voor zover dat mogelijk was.
Ze relativeerde zijn triomfen, verzachtte zijn nederlagen en vond algauw dat hij zich niet moest aanstellen. Op momenten dat het erom spande, was ze zijn steun en toeverlaat, intellectueel waren ze elkaars gelijke. Ze wist wat er speelde en kon met haar intelligentie, grote inlevingsvermogen en evenwichtige inslag een gefundeerd oordeel vellen.
Waar Dries impulsief reageerde, stuurde Eugenie bij met haar rationele kijk. Ze regeerde niet mee, maar leefde mee. Dries’ opwinding was haar opwinding, alleen ging zij er nuchter mee om.
‘Ik hielp mijn man om overeind te blijven als dat nodig was. Tijdens telefoongesprekken, of door een enkele keer, als hij het tijdens een debat erg zwaar voor de kiezen kreeg, in het duister van de nacht in mijn auto naar Den Haag te rijden om hem op te monteren’, zei ze in een zeldzaam interview in 2017.
In administratief en technisch opzicht was zij Dries verre de baas. Thuis handelde zij de post af, wat haar de gelegenheid bood een haar onwelgevallige uitnodiging achter te houden. Als de hoogrendementsketel van de centrale verwarming droog dreigde te komen staan, vulde zij die bij.
Ze studeerde rechten in Nijmegen, waar ze Dries ontmoette, en werkte bij de Raad voor de Kinderbescherming, die ze bij de rechtbank vertegenwoordigde. Haar carrière gaf ze op om zich te wijden aan het welzijn van man en kinderen. ‘Wanneer ik tot dienstbaarheid geroepen word, zit een hoog ontwikkeld ego mij niet in de weg’, zei ze daarover.
Hun drie kinderen zo min mogelijk hinder laten ondervinden van de loopbaan van hun vader beschouwde ze als haar belangrijkste opdracht. Het is haar gelukt hen uit de publiciteit te houden. Van hun oudste dochter was alleen bekend dat ze een echtgenoot had overgehouden aan de tijd dat het gezin onder politiebewaking stond.
Toen Dries van Agt in 1977 lijsttrekker werd, kwam het CDA-vrouwenberaad haar voorhouden hoe zij zich moest profileren: het podium op en vaak op de foto. Daar voelde Eugenie niets voor. Ze wilde niet worden gezien als verlengstuk van haar echtgenoot, ging niet mee op verkiezingscampagne en vergezelde hem een hoogst enkele keer naar een partijcongres.
Waar Dries van Agt zich gulzig laafde aan aandacht, kroop Eugenie in haar schulp en bleef zorgvuldig buiten de schijnwerpers. Zij was het mariakaakje uit de Heilig Landstichting, zoals cabaretier Wim Kan het formuleerde, hij een profiteroles-taart. Het liefst liet ze verstek gaan, zeker bij officiële diners, waar de afdeling protocol de dienst uitmaakt en gasten uitnodigt naar gelang ze relevant zijn vanwege hun functie, en niet op grond van een prettig karakter.
Als een uitspraak van haar de publiciteit haalde, kwam die uit de mond van Dries. Over de weigering van Liesbeth den Uyl om in 1987 Van Agt toe te laten op de herdenkingsbijeenkomst voor haar man, had Eugenie tegen Dries gezegd: ‘Zoals jij die man dwarsgezeten hebt! Vier jaar lang en ook daarna nog. Als hij dat bij jou zo gedaan had, dan had ik hem ook niet uitgenodigd voor jouw begrafenis.’
In 1971 had Dries van Agt aan ‘een halfuurtje met meisje Eugenie’ genoeg om de stap te wagen nadat hij was gepolst minister van Justitie te worden in het kabinet-Biesheuvel. Ze moet dat halfuurtje vaak hebben vervloekt, al etaleerde ze nimmer openlijk haar aversie tegen de politiek. Op die zeldzame keer na dat ze namens de premier opdraafde en het eerste beton stortte voor een nieuwe middelbare school in haar geboortestad Maastricht. Haar man had wegens ‘andere dwangarbeid’ Den Haag niet kunnen verlaten, zei ze bij die gelegenheid.
Een paar keer heeft ze geprobeerd Dries tegen te houden. Ze vond niet dat hij de eerste lijsttrekker van het CDA moest worden, en al helemaal geen premier. Die pogingen waren tevergeefs, hij deed het toch.
Het lukte Eugenie wel hem het beslissende zetje te geven uit de landelijke politiek te stappen. In 1982 stelde zij vast dat Dries, die zijn derde kabinet leidde, zijn hoogtepunt achter zich had. En belangrijker: ze zag dat hij geestelijk en fysiek aan het einde van zijn Latijn was.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden