‘Wanneer ik tijdens de ochtendspits over een druk station loop, voel ik me nooit een met de menigte, maar vraag ik me bijvoorbeeld af waarom al die medereizigers niet per se de kortste route nemen naar het perron. Mis ik iets? En wanneer ik hun reden zou kennen, zou ik dan hetzelfde doen? ’s Avonds thuis praat ik daarover met mijn man, die vermoedelijk net als ik autisme heeft. Dat praten helpt. Niet dat hij precies zo denkt als ik, maar hij volgt mijn gedachtengang en dat stelt me gerust.
‘Wij zijn enorm op elkaar ingespeeld. Gedurende de hele dag zijn er momenten dat we elkaar even bellen, en op dagen dat we allebei thuiswerken, drinken we op vaste momenten koffie en thee. Een ander zou denken: wat een saai huwelijk. Maar op een of andere manier verbindt dat voortdurende toetsen, dat levelen met elkaar, niet alleen ons samen, maar ook ons met de rest van de wereld. Sociale situaties beoordeel ik door zijn ogen en dat helpt mij om meer grip te krijgen. De symbiose die wij hebben is niet beklemmend, maar bevrijdt mij juist van die andere beklemming, die van de buitenstaander, veroorzaakt door het onvermogen alles om me heen waar te nemen zoals de meeste anderen.
‘Verbaasd zie ik getrouwde vriendinnen hun vrijheid opeisen. Ze gaan bijvoorbeeld in hun eentje op vakantie, praten in termen van autonomie en ‘tijd voor zichzelf’ en soms lijkt het of ze hun relatie gebruiken om er alleen datgene uit te halen wat voor hen als individu nodig is. Rationeel kan ik dat nog wel volgen, maar begrijpen doe ik het niet. Want waarom zou je een relatie willen als je liever alleen bent? Als ik mijn man een week niet heb gezien moet ik opnieuw aan hem wennen, alsof de warmte waarmee ik afscheid nam niet automatisch weer mee terugreisde. Het duurt dan een paar dagen voor we elkaar weer hebben gevonden. Die ruis en onveiligheid zijn ontregelend, ik kan daar slecht mee omgaan. Wanneer er irritaties zijn geldt precies hetzelfde, ik zal een conflict nooit laten sudderen, ik wil altijd alles meteen oplossen. En hij begrijpt dat.
‘Hij weet dat ik moeite heb na een paar dagen afwezigheid opnieuw met hem samen te vallen en soms is het genoeg om hem te horen zeggen: ik weet toch hoe jij in elkaar steekt, eigenlijk is jouw reactie doodnormaal. Samen met hem lachen, naar fantasyseries kijken, opgaan in bordspellen, dat is veilig. Hoe vaak werd mijn gedrag niet verkeerd geïnterpreteerd door anderen, voor ik mijn diagnose kreeg. Werd mij egoïsme verweten wanneer ik bijvoorbeeld tijdens familieweekenden niet met z’n allen in een huisje wilde slapen omdat ik niet in staat ben tot smalltalk en mij gewoon niet kan aanpassen.
‘Net na Kerst sprak ik met twee vriendinnen af om ‘bij te kletsen’, al wist ik natuurlijk dat dit niks voor mij is. Een gesprek over een boek of een film, ja graag, maar over mijn kerstvakantie keuvelen maakt me doodmoe en ongemakkelijk. Ik probeerde mee te doen en vertelde over mijn kinderen, maar er werd niks geraakt, hun woorden resoneerden niet, ik werd er verdrietig van. Toen ik erover begon tegen mijn man sprak hij woorden, niet eens van herkenning, maar van vanzelfsprekende acceptatie en relativering, waardoor dat onrustige woelen in mijn binnenste weer langzaam een uitweg vond en ik weer terugviel op de plek waar ik mij het fijnst voel.
‘Andersom help ik hem ook, mijn gelijkmatige echtgenoot heeft baat bij mijn snel ontvlambare emoties, waarmee hij zich weer beter tot zijn eigen gevoelsleven leert te verhouden. En voor ik de indruk wek dat we ons in arren moede aan elkaar vastklampen op zoek naar wankel evenwicht, moet ik zeggen dat ik ons niet anders zou wensen. Juist omdat ik me geen raad weet met oppervlakkige contacten, is ons leven met elkaar en onze kinderen enorm rijk. ’s Avonds aan tafel praat niemand door elkaar heen, dat zou te chaotisch worden, dus vertelt elk kind van uur tot uur hoe ze de dag hebben beleefd. We vragen elkaar: waar heb je om gelachen, wat vond je minder leuk? Mooie gesprekken levert dat op.
‘Maar een paar jaar geleden werd het contact tussen mijn man en mij ineens bedreigd toen de seks minder werd. Jarenlang was vrijen een van onze pijlers geweest, want als iets verbindend is, dan zijn het wel twee liefhebbende lichamen. Vriendinnen die er vrede mee hadden dat ze na de geboorte van hun kinderen nog maar eens in de zes weken seks hadden – ik kan me daar niets bij voorstellen. En toch was het ineens of ik zijn aanrakingen niet langer kon verdragen. Hij plaatste soms zijn hand te snel op een intieme plek, daar moest het mee te maken hebben, redeneerde ik, maar was dat wel zo? Want de keer erop was er weer niks aan de hand. Ik worstelde me door zo’n stroeve vrijpartij heen, tot ik helemaal blokkeerde en stopte. De dag erna was hij dan altijd een beetje teruggetrokken en het leek of onze relatie erdoor werd aangetast. Hoe kon dit gebeuren en hoe kregen we het weer goed?
‘Toen las ik dat veel mensen met autisme graag stevig worden vastgehouden. Dat ze zo’n zogenoemde ‘diepe aanraking’ als veilig ervaren. Ik dacht aan het begin van onze relatie, en herinnerde me hoe hij toen inderdaad veel dominanter was en hoe zijn aanrakingen pas de laatste tijd, misschien onder invloed van mijn terughoudendheid, steeds zachter en aarzelender waren geworden. Verbaasd vertelde ik mijn man over mijn nieuwe kennis en meteen bij de volgende knuffel paste hij die toe, hij nam krachtig de leiding en ineens voelde ik het weer, zijn vaste greep vertaalde zich in mijn hoofd in overgave; de handelingen zelf waren onveranderd, alleen de druk ervan was anders en mijn lichaam reageerde onmiddellijk.
‘Hoewel ik wel altijd een vermoeden heb gehad dat ik autisme heb, heb ik me pas een jaar geleden laten testen. De diagnose heeft me duidelijkheid gegeven en helpt me aan een interpretatiekader. Zonder had ik de eenvoudige oplossing van ons fysieke probleem misschien wel nooit gevonden. Intussen is alles weer als vanouds, onze relatie weer licht en vol energie. Meer dan ooit zijn we samen één.’
Op verzoek van de geïnterviewde is de naam Alice gefingeerd. Wil je meer van deze verhalen horen? Luister dan ook naar onze podcast De liefde van nu.
Van eenmalige avonturen tot langlopende relaties: Corine Koole is voor deze rubriek en de gelijknamige podcast op zoek naar verhalen over álle soorten liefde en bijzondere ervaringen die (ook bij jongere lezers) tot nieuwe inzichten hebben geleid.
Meedoen? Mail een korte toelichting naar: deliefdevannu@volkskrant.nl.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden