Is er op dit moment een situatie denkbaar waarin de Amerikaanse president Joe Biden tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zegt: u overschrijdt een rode lijn? Hier stopt de onvoorwaardelijke steun aan uw land? Het antwoord van Aaron David Miller klinkt licht gepikeerd. ‘Zo’n ultimatum is zeer onwaarschijnlijk’, zegt de 74-jarige analist vanuit Washington. ‘Ik heb voor een half dozijn presidenten gewerkt en geen van hen heeft ooit iets overwogen dat in de buurt komt van een dergelijke algemene veroordeling van Israël.’
De Volkskrant spreekt Miller op de dag dat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken voor de vijfde keer sinds het uitbreken van de oorlog in Gaza naar het Midden-Oosten vloog om te bemiddelen over een staakt-het-vuren. Een poging die, weten we inmiddels, al net zo weinig uithaalde als de vorige vier.
Over de auteur
Sterre Lindhout schrijft voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
Er was een tijd dat Miller nauw betrokken was bij dit soort heikele diplomatieke missies. Als oudste van vier kinderen uit een Joods gezin in Ohio promoveerde hij op de Amerikaanse oliebelangen in Saoedi-Arabië, waarna hij sinds de jaren tachtig hij zijn sporen verdiende als Midden-Oostenexpert op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij was als onderhandelaar aanwezig bij de Oslo-akkoorden en de mislukte vredesconferentie in Camp David, in 2000. Nu werkt hij als analist voor de denktank Carnegie Endowment for Peace. Sinds 7 oktober beantwoordt hij onvermoeibaar vragen over de Amerikaanse opstelling in het conflict tussen Israël en Hamas voor media in de hele wereld, altijd tegen de achtergrond van zijn groene boekenkast. Kritiek op Joe Biden schuwt hij niet.
Natuurlijk, zegt Miller, zijn er situaties geweest waarin de Amerikanen meer druk op Israël hebben uitgeoefend dan nu. Hij noemt de rol van Henry Kissinger bij het beëindigen van de Jom Kippoer- of Ramadanoorlog in 1973. ‘En begin jaren negentig werkte ik voor de regering van president Bush sr. toen hij 10 miljoen dollar aan garanties introk omdat Israël weigerde te stoppen met de bouw van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever.
‘Al die reacties hadden met elkaar gemeen dat ze gericht waren op een heel concrete situatie. Om de Amerikaanse steun aan Israël nu te staken, zou je in deze crisis specifieke Israëlische acties moeten benoemen die zo schokkend zijn dat ze de perken wat Amerika nog aanvaardbaar vindt ver te buiten gaan.’ Op de vraag of 27 duizend doden in Gaza niet schokkend genoeg zijn, wil hij niet ingaan. ‘Het heeft volgens mij geen zin om te speculeren over dit soort wat-als-scenario’s.’
‘Biden zou kunnen besluiten de munitiebevoorrading aan Israël stop te zetten. Of hij kan voor een VN-resolutie stemmen die oproept tot een staakt-het-vuren.’
‘Bidens ongelooflijk sterke emotionele identificatie met Israël is de voornaamste reden. Van alle moderne Amerikaanse presidenten beschouwt alleen hij zichzelf als deel van het Israëlische verhaal.’ Miller refereert aan de rede van Biden op 10 oktober, waarin Biden de aanval van Hamas ‘een daad van puur kwaad’ noemde. ‘Een tweede reden is de binnenlandse politiek. De meeste Amerikaanse presidenten zitten niet te wachten op openlijke confrontaties met Israël omdat ze daar in eigen land een hoge politieke prijs voor betalen.
‘Daarnaast denk ik dat de VS geen betere antwoorden hebben dan Israël zelf op de grote vragen in dit conflict: hoe voer je een oorlog tegen Hamas zonder een afschuwelijke tragedie teweeg te brengen onder onschuldige Palestijnen? Hoe organiseer je humanitaire hulp in Gaza terwijl daar wordt gevochten? En vooral: wat gebeurt er in Gaza the day after?’
‘Regeren is keuzes maken. Ik zou Biden bij zijn aantreden ook hebben afgeraden een poging te doen om het conflict op te lossen. Je hebt aan beide kanten leiders die niet in een oplossing geïnteresseerd zijn. Er is al jaren geen enkele toenadering. In mijn ogen is deze oorlog een test die de Amerikaanse regering niet met succes had kunnen doorstaan, zeker niet naast Ruslands invasie in Oekraïne en de zorgen om China.’
‘Zonder de Amerikanen had Israël helemaal geen hulp binnengelaten in Gaza, families van gegijzelden protesteerden nota bene bij de grensposten. Ik denk ook niet dat er gegijzelden zouden zijn vrijgelaten zonder Bidens druk. En op de derde dag van de oorlog heeft de Amerikaanse regering voorkomen dat Israël een grote aanval zou uitvoeren op Hezbollah.’
‘Amerikaanse bondgenoten zijn landen waarvan de belangen en waarden in hoge mate samenvallen met de onze. Om deze twee redenen, en omdat de binnenlandse steun voor Israël altijd sterk is geweest, hebben de VS sinds de jaren zeventig een bijzondere band met het land. Maar nooit eerder in de geschiedenis van dit bondgenootschap liepen de belangen van de VS en Israël zo fundamenteel uiteen als nu, zeker als het om het vredesproces gaat.
‘Toch staat de bijzondere relatie met Israël voor een belangrijk deel los van het feit dat de huidige Israëlische regering de tweestatenoplossing niet steunt. Denk aan de miljoenen evangelische christenen in de VS, denk aan de Republikeinen die zich hebben ontwikkeld tot de Israël-kan-niets-verkeerd-doen-partij – die blijven overtuigd supporter van Israël. Net als veel traditionele Democraten. Dat is wat Europeanen moeilijk kunnen begrijpen, merk ik.’
‘Dit is het belangrijkste verkiezingsjaar uit de moderne Amerikaanse geschiedenis. Biden wil herkozen worden, zoals iedere zittende president. Maar door zijn emotionele verbintenis met Israël zo te benadrukken, neemt hij wel een risico. Veel Democraten maken zich ontzettend boos: jonge, progressieve Democraten, moslims, hispanics. Als zij thuisblijven, kan dat in sommige staten het verschil maken tussen winst en verlies.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden