‘Vaak liggen partners hand in hand’, zegt Constance de Vries van het Expertisecentrum Euthanasie. ‘Ze krijgen tegelijkertijd van twee artsen een narcosemiddel waardoor ze binnen 10 seconden in slaap vallen. Je ziet dan de greep van hun handen verslappen. Daarna krijgen ze een tweede injectie, waardoor ze sterven.’
De Vries was drie keer als arts aanwezig toen partners tegelijk uit het leven stapten. Ze vertelt over een man met ALS, een aandoening waarbij de spieren een voor een uitvallen. Zijn partner kreeg een vorm van ongeneeslijke longkanker. Ze wilden samen sterven.
‘Vervolgens was de vraag wanneer dat moest gebeuren’, zegt De Vries. ‘Zij wilde pas als ze echt niet meer kon. Hij zei dat hij op haar zou wachten. En als ze onverhoopt toch snel en onverwachts overleed, dan zou hij er snel achteraan gaan, zodat ze een gezamenlijke uitvaart zouden hebben. Uiteindelijk zijn ze samen gestorven.’
Over de auteur
Rik Kuiper is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland. Hij maakt graag grote reportages en reconstructies, zoals Liefdesbrieven van een kampbeul.
Er lijkt sprake van een stijgende trend. In 2022 werd aan 29 stellen – dus aan 58 personen – gelijktijdig euthanasie verleend, aldus het meest recente jaarverslag van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie. Het jaar daarvoor ging het om 16 stellen, in 2020 om 13 stellen en in 2019 om 17 stellen. De cijfers over 2023 zijn nog niet bekend.
Voor de voormalige specialist ouderengeneeskunde en schrijver Bert Keizer, die veel over de dood en aanverwante zaken publiceerde, is het geen verrassing. ‘Zo gaat het altijd in euthanasieland’, zegt hij. ‘Als mensen horen dat er nieuwe mogelijkheden zijn, dan gaan ze in de rij staan. Van bruiloft komt bruiloft, zeggen ze. En van euthanasie komt euthanasie.’
De Vries van het Expertisecentrum Euthanasie: ‘Ik denk dat mensen deze wens al langer hadden, maar dat ze niet wisten dat het kon. Het vooruitzicht alleen verder te moeten, vinden veel mensen vreselijk, zeker als ze 80 zijn en niet meer zo flexibel. Ik kan me dus goed voorstellen dat steeds meer mensen dat willen.’
Om in Nederland in aanmerking te komen voor euthanasie, moet aan zes zogeheten zorgvuldigheidseisen worden voldaan. Zo moet de arts ervan overtuigd zijn dat het verzoek om euthanasie vrijwillig en weloverwogen is. Daarnaast moet sprake zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Ook moet de arts tenminste één onafhankelijke collega raadplegen, de zogeheten SCEN-arts.
Bij een duo mag dezelfde arts de euthanasie verrichten, maar er komt voor elke patiënt een andere SCEN-arts. ‘Het is heel belangrijk dat zij afzonderlijk met de patiënt praten’, zegt De Vries. ‘Je moet uitsluiten dat de een de ander onder druk zet om samen te sterven.’
Nee. Bij beide partners moet sprake zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. ‘Eenzaamheid of ouderdom alleen is niet voldoende’, zegt De Vries. ‘Een kipfitte 93-jarige kan niet samen met zijn zieke echtgenote sterven. Maar als hij artrose heeft, bijna blind is én incontinent, dan worden de kansen al groter.’
Ook Keizer zegt dat sommige partners ‘met creatief stapelen’ van aandoeningen wel in aanmerking kunnen komen. Al houden artsen altijd in het achterhoofd dat achteraf nog een toetsingscommissie naar alle gevallen van euthanasie kijkt. ‘En die zijn ook niet gek, hè?’
‘Dat vind ik niet’, zegt Bert Keizer. ‘Neem nou het echtpaar Van Agt. Ze waren allebei 93 jaar oud. Het is toch verdrietig dat je op zo’n leeftijd in zo’n conditie bent dat je de dood aantrekkelijker vindt dan het leven? Het is hooguit een troost dat geen van hen alleen overblijft.’
‘Het is het beste van het slechtste’, zegt Constance de Vries. ‘Als het dan toch zover komt dat je niet verder kunt leven, dan is het heel mooi om tegelijkertijd te sterven. Al is het voor de kinderen vaak heftig.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden