Het kostte ons dinsdagavond ook enige tijd om te begrijpen wat er nu precies was gebeurd. Was Pieter Omtzigt definitief uit de formatie gestapt en wilde hij onder geen beding nog met de andere partijen samenwerken? Of wilde hij vooral zijn ongenoegen uiten in de hoop dat de anderen zijn kant op zouden bewegen? Of had hij misschien gewoon behoefte aan een pauze, om tot rust te komen?
De bijeenkomst voor drie journalisten die Omtzigt in het Postillion Hotel in Den Haag had georganiseerd, en waar verslaggever Avinash Bhikhie bij aanwezig was, bood ook niet in alle opzichten helderheid. Het was geen definitieve breuk, bezwoer hij, maar wat het dan wel was, werd ook niet goed duidelijk.
‘Omtzigt weet: wie de media controleert, controleert zijn positie binnen het speelveld’, schreef Doortje Smithuijsen in haar tv-recensie. Politici maken zich bij een breuk eerst druk over de publieke opinie. Omtzigt vond het daarom belangrijker om uitgebreid met de pers te praten (naast de drie journalisten sprak hij ’s avonds ook nog met Humberto Tan) dan zijn mede-onderhandelaars van zijn beweegredenen op de hoogte te brengen.
Wat er inhoudelijk wordt besproken bij de formatie is grotendeels geheim. De deelnemende partijen lijken vooral bezig met welke indruk ze wekken bij het Nederlandse electoraat. Dat maakt politieke verslaggeving uitermate gecompliceerd. Wat is inhoud? Wat is tactiek? Wat is echt? Wat is spin?
Het is een vast ritueel dat redacties aan het reconstrueren slaan, nadat onderhandelingen zijn geklapt. Hoe verliepen de onderhandelingen precies? Wie had wanneer een conflict met wie? En – om er kleur aan te geven – wat werd er gegeten?
Wij zijn daar terughoudend in. Omdat er aan tafel geen onafhankelijke waarnemers zitten en alle getuigen zware politieke belangen hebben, kun je bijna niets voor waar aannemen. Elke partij wil vooral de ander de schuld geven van het klappen van de onderhandelingen. Elke werkelijkheid is gekleurd.
‘Een Haagse wijsheid wil dat onervaren politici luisteren naar ieder woord dat wordt gezegd; doorgewinterde politici luisteren naar wat er niet wordt gezegd’, schreven Bhikhie en Frank Hendrickx deze week. Hetzelfde geldt voor doorgewinterde politieke journalisten. Bij elke bewering moet je afvragen wat niet wordt beweerd en bij elke ontkenning moet je je afvragen wat niet wordt ontkend, daarin zit vaak veel meer werkelijkheid verscholen dan in de uitlatingen zelf.
Source: Volkskrant columns