Alsof de tijd heeft stilgestaan: grote stenen en brandende autobanden vormen een blokkade over een autoweg door de Andes. Inheemse mannen en vrouwen staan op de barricade en scanderen: ‘Het verenigde volk zal nooit verslagen worden!’
Opnieuw demonstreren Boliviaanse cocaleros, cocaboeren, tegen de regering in La Paz. Zo was het ook in de jaren negentig, toen vakbondsman Evo Morales erin slaagde de verdeelde sociale bewegingen te verenigen en een gezamenlijke vuist te maken.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad. De Vries werkte eerder op de economische en politieke redactie.
Destijds maakte de jonge Morales een stormachtige opmars als sociale leider. Hij kreeg niet alleen de cocaleros achter zich, maar ook andere machtige arbeidersbewegingen. In 2005 werd hij als kandidaat van de MAS, de Beweging naar Socialisme, met 53 procent van de stemmen verkozen.
De politicus met Aymara-bloed schreef geschiedenis als eerste inheemse president van Bolivia. Hij zou bijna veertien jaar aan de macht blijven.
Te lang, vonden veel Bolivianen. In oktober 2019 organiseerde de rechtse oppositie massale protesten. Nadat het leger zich achter de demonstranten had geschaard, vluchtte Morales op 10 november het land uit. Gedurende een chaotisch jaar, waarin een rechtse interim-regering van onervaren politici fout op fout stapelde, verbleef hij in Argentinië.
Nu laat ‘Evo’ de gemoederen weer hoog oplopen: zijn trouwste aanhangers blokkeren sinds een kleine twee weken de transportroute tussen La Paz, het bestuurlijke hart van het land, en de stad Santa Cruz, de industriële en agrarische motor van Bolivia in het oostelijke laagland.
Dit keer echter demonstreren de ‘evistas’ tegen een president uit hun eigen gelederen. Ze lopen te hoop tegen de regering van Luis Arce, Morales’ voormalige economieminister, die hem eind 2020 opvolgde als presidentskandidaat en de MAS opnieuw aan de macht bracht.
De bedeesde Arce (60), in alles een tegenpool van de luidruchtige Morales (64), rolde niet meteen de rode loper uit voor de uit ballingschap terugkerende oud-president, maar hield hem juist op afstand.
‘Morales wilde zijn eigen ministers benoemen’, zegt de Boliviaanse politicoloog Marcelo Arequipa, werkzaam aan de Boliviaanse Universidad Mayor de San Andrés, via de telefoon. ‘En hij lanceerde meteen zijn presidentscampagne voor 2025.’ President Arce bleek niet gediend van de bravoure van de gevallen politicus.
In december liep de spanning verder op toen het Constitutioneel Hof oordeelde dat Morales zich niet voor een vierde termijn kan kandideren. Zijn derde termijn was er al één meer dan de grondwet toestaat. Morales legde zich er niet bij neer en keerde terug naar waar hij ooit begon: de barricades.
Zijn aanhangers beloven hun protest vol te houden tot de leden van het Constitutioneel Hof opstappen. Hun mandaat verliep formeel begin januari, maar omdat het parlement is verdeeld tussen een Arce- en een Morales-kamp kon een verkiezing van nieuwe rechters nog niet plaatsvinden.
De tientallen wegblokkades kostten het land in tien dagen tijd al een half miljard euro, becijferde de regering van Arce. Toch lijkt de kans klein dat de oud-president zich terug weet te vechten naar de macht. De protesten zeggen weinig over de daadwerkelijke steun die Morales nog geniet in Bolivia, stelt Arequipa. ‘De blokkades vinden plaats in zijn eigen basis rond de stad Cochabamba. Maar belangrijke sociale bewegingen, zoals de boerenvakbond en vereniging van plattelandsvrouwen, staan niet meer achter hem.’ Onder het X-account @evoespueblo (‘Evo is het volk’) beklaagt Morales zich over oude kameraden die ‘hun idealen hebben verloochend’.
Morales weigert te accepteren dat zijn tijd voorbij is, zegt Arequipa. ‘Het is een triest einde voor een politicus met een grote nalatenschap.’
De inheemse president oogstte in zijn eerste jaren lof voor zijn gematigd socialisme en zijn sociale programma’s voor de armen. Bovenal werd hij geroemd voor het omvormen van Bolivia tot een ‘plurinationale staat’, een land waarin inheemse volkeren een volwaardige plek kregen. Zijn laatste jaren als president kenmerkten zich desondanks door controverses en eindigden in volksprotesten en zijn vlucht eind 2019.
Maar als het aan Evo Morales ligt, staat hij volgend jaar gewoon weer op het stembiljet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden