Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: zangeres Taylor Swift kan helpen voorkomen dat breuklijnen het belangrijkste land van de westerse wereld fataal worden.
Beste Taylor Swift, het is op dit moment moeilijker jou te spreken te krijgen dan Poetin, zei David Remnick van The New Yorker tegen deze krant. Daarom schrijf ik je maar. Ik ben geen fan van je muziek, maar 53 procent van de Amerikaanse volwassenen is dat volgens onderzoek wel en mijn dochter luistert elke dag naar je. Het bijzondere van jouw Amerikaanse fanbase is dat die nagenoeg alle leeftijden en inkomenscategorieën omvat, en bijna evenveel Republikeinen als Democraten.
Jouw fans, schreef deze krant, zijn ‘de maatschappelijke mainstream die in deze diep gepolariseerde tijd soms niet meer lijkt te bestaan’. Samen met countryzangeres Dolly Parton ben je praktisch de enige die aan beide kanten van de breuklijnen die de Amerikaanse samenleving doorklieven nog op een warm onthaal mag rekenen: jij kunt helpen te voorkomen dat die breuklijnen het belangrijkste land van de westerse wereld fataal worden.
Het kan zijn dat je nu zegt: luister, ik ben een ster, geen politiek leider. Maar de man die de Republikeinse presidentsnominatie gaat binnenhalen en als een aasgier boven gemeenschappen in ontbinding zweeft, is óók een ster, geen politiek leider. Ze noemen Donald Trump een politieke vandaal, maar in essentie is hij een ster, zij het geen leuke ster.
De Oostenrijkse filosoof Isolde Charim schreef onlangs een belangwekkend boek waarin zij betoogt dat de ster steeds meer een plek inneemt die vroeger van politieke leiders was. Ouderwetse politici moesten het hebben van verantwoordelijk beleid; deden ze het goed, dan werden ze herkozen. Nu ‘de autoriteit plaatsmaakt voor de ster’, staat die relatie op losse schroeven: van sterren verwachten mensen, anders dan van ouderwetse autoriteiten, geen oplossingen voor problemen. Bijna alle bekende populisten van onze tijd categoriseert Charim als sterren. ‘Hoe autoritair ze zich ook gedragen, ze komen over als sterren, niet als leiders.’
Sterren moeten het hebben van verweesdheid en gekrenkt narcisme in individualistische, competitieve samenlevingen. Elke dag lijden daar meer mensen onder een gebrek aan likes en slechte ratings voor hun werk, steeds vaker worden ze door automatisering overbodig. Op individueel niveau ervaren veel mensen gevoelens van minderwaardigheid en falen: ze voelen zich ‘onvolledig’. In de ster, stelt Charim, vinden ze ‘een samenhangende, volledige identiteit, de illusie van een gesloten cirkel’. Noem het sterbalsem: ‘De fascinatie die de ster bij zijn fans oproept, groeit uit tot een soort verliefdheid waarin de fan zijn narcisme kan uitleven in het beeld, in de plaatsvervangende belichaming van zijn eigen onbereikte ideaal.’
Wellicht ten overvloede: Joe Biden is géén ster, hij is een ouderwetse politicus die nog in verantwoordelijkheden denkt. Hij en Donald Trump zijn ongelijke grootheden, ze spelen niet hetzelfde spel. Een bekend gezegde luidt dat je een dief nodig hebt om een dief te vangen. Een variatie daarop is dat je een ster nodig hebt om een ster te verslaan. Het zou Joe Biden helpen als hij in dit cruciale jaar wordt bijgestaan door de grootste ster van onze tijd.
Beste Taylor Swift, in 2020 sprak je je steun voor Biden uit, in 2024 is het gewenst dat je hem op meer vlakken bijstaat: als ster weet jij precies wat het meeste effect sorteert. Trump voelt aan zijn water wie de grootste bedreiging voor hem is. Hij zei: ‘Ik ben populairder dan Taylor Swift.’ Niets is minder waar. Trumps aanhang is zo bang voor jou dat je in complottheorieën fungeert.
Maar jouw invloed bestaat zonder complot. Je had je 280 miljoen Instagramvolgers amper opgeroepen zich als kiezers te registreren of 23 duizend hadden dat al gedaan. In een tijd waarin sterren belangrijker zijn dan ooit, zijn we gebaat bij sterren die hun fans niet van de wal in de sloot helpen.
Beste Taylor Swift, jij zet geen mensen tegen elkaar op, jij brengt ze samen, hopelijk kunnen de Amerikanen op je rekenen, en wij in Europa ook.
Source: Volkskrant