Oekraïne wil met een enorm droneleger de patstelling met de Russen doorbreken. De onbemande toestellen spelen een grote rol in de oorlog, maar het is de vraag of ze het tij kunnen keren. ‘Het Russische leger is daarvoor te massaal.’
Omdat de Amerikaanse wapensteun opdroogt, kunnen de Russen niet massaal worden bestookt met artilleriegranaten. Oekraïne wordt afhankelijker van andere wapens zoals drones, maar ook die zijn niet in groten getale voorradig. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky wil dit jaar maar liefst een miljoen stuks produceren, voornamelijk goedkope en eenvoudige toestellen, om de Russische invasiemacht te ontregelen.
Op woensdag kondigde Zelensky de oprichting aan van een speciaal krijgsmachtonderdeel, bewapend met drones. ‘Het moet op korte termijn concrete resultaten opleveren’, aldus Zelensky. ‘Dit jaar moet doorslaggevend worden.’
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Bijna twee jaar lang heeft het Oekraïense leger stand kunnen houden met een mix van zware westerse wapens en relatief eenvoudig wapentuig als drones. De oorlog zal de geschiedenis ingaan als de eerste waarin de onbemande wapensystemen niet alleen op grote schaal werden ingezet, maar ook een cruciale rol speelden. Hobbydrones ter waarde van honderden euro’s, zoals de Chinese Mavic, schakelden met een explosief moeiteloos Ruslands modernste tanks en miljoenen euro’s aan luchtverdedigingssystemen uit.
‘Drones’ is nu het toverwoord in Kyiv. Ze moeten deels de zware munitie vervangen die op het slagveld steeds meer ontbreekt. Oekraïne heeft zijn zinnen gezet op grootschalig gebruik van de toestellen om te ontkomen aan de wurgende patstelling waarop de oorlog is uitgedraaid.
De stap van Zelensky komt een week nadat de – inmiddels vertrokken – bevelhebber Valeri Zaloezjny had benadrukt dat drones een cruciale rol moeten krijgen in de nieuwe strategie om de Russen te verslaan. ‘Onbemande systemen, zoals drones, bieden samen met andere soorten geavanceerde wapens de beste manier om te voorkomen dat Oekraïne in een positionele oorlog wordt meegesleept.’
Hoe meer drones worden ingezet, aldus Zaloezjny, hoe minder de noodzaak van grootschalige gevechten. Met als gevolg: ‘Aanzienlijk minder soldaten die sneuvelen.’
Of het ambitieuze plan van Zelensky voor een droneleger haalbaar is, is nog afwachten. Letland probeert sinds vorige maand een coalitie van twintig landen te bouwen die de Oekraïners aan ‘duizenden’ drones moet helpen. Hoeveel Oekraïne zelf produceert, is niet bekend. In het begin van de oorlog was het leger afhankelijk van donaties en vrijwilligers die goedkope hobbydrones inzamelden.
Patstelling in Oekraïne
- Een snel einde aan de oorlog is niet in zicht: met een vredesakkoord schiet zowel Zelensky als Poetin momenteel namelijk weinig op.
- Oekraïne heeft een ‘gamechanger’ nodig, maar over wat er nodig is – veel meer wapens, of juist een technologische slimmigheid – verschillen de meningen.
- Rusland en Oekraïne hebben allebei moeite om militairen te werven. Hoe lossen ze dat op? In deze podcast leggen ons correspondenten het uit.
Nu zijn er tientallen nieuwe Oekraïense bedrijven die de toestellen ontwikkelen. Ukrjet, dat al voor de oorlog bestond, trekt twee jaar de aandacht met hun grotere drones, zoals de UJ-22, waarmee tot diep in Rusland aanvallen worden uitgevoerd op onder andere Moskou en militaire bases. De start-ups werken voornamelijk aan de kleine first person view-drones (FPV). Daarmee kan de bestuurder, die zich op kilometers afstand van het doelwit bevindt, via een camera op het apparaat meekijken hoe de drone inslaat.
Een verzameling video’s die de Oekraïense inlichtingendienst SBU onlangs publiceerde tonen drones die afkoersen op rijdende tanks en pantserwagens, op soldaten die snel proberen weg te vluchten en op artilleriegeschut.
‘Nu er een tekort is aan door het Westen geleverde granaten, zal Oekraïne nog zwaarder moeten leunen op FPV’s als gedeeltelijke vervanging van de artillerie’, aldus John Hardie en Bradley Bowman van de Amerikaanse denktank Foundation for Defense of Democracies, maandag in een opiniestuk op nieuwssite Defense News.
Het tweetal pleit ervoor om een groter deel van de Amerikaanse militaire steun aan Kyiv, zodra deze weer wordt hervat, te gebruiken voor drones. Ook moet de Oekraïense drone-industrie volop worden gesteund. ‘Kyiv kan op deze manier niet alleen meer drones kopen, maar ook drones en onderdelen van Chinese makelij inruilen voor alternatieven van Oekraïense makelij’, aldus de twee deskundigen.
‘Drones zijn in deze oorlog zeker effectief geweest’, erkent luitenant-generaal b.d. Hans van Griensven, voormalig commandant van het 11 Pantsergeniebataljon. ‘Maar je kunt de oorlog niet winnen of keren met drones. Het Russische leger is daarvoor te massaal, zowel qua materieel als militairen. Daar gokt Poetin op: op de hoeveelheid wapens waarover hij beschikt en zijn lange adem.’
Rusland staat bovendien niet stil. De voorsprong die Oekraïne aan het begin van de oorlog had opgebouwd met de inzet van drones, werd door de Russen snel ingehaald met hun eigen Lancet en de Iraanse Shahed-kamikazedrone. Ook gebruikt Rusland op grote schaal apparatuur om Oekraïense drones te verstoren, met succes.
Volgens Amerikaanse functionarissen verloren de Oekraïners vorig jaar gemiddeld zo’n 10 duizend drones per maand. Verwacht wordt dat Moskou alles op alles zal zetten om te voorkomen dat het Oekraïense droneleger een beslissende invloed zal hebben op het verloop van de oorlog.
‘Inzet van een innovatief wapen op het slagveld lokt altijd een tegenreactie uit’, zegt Van Griensven, die ook op het Navo-hoofdkwartier in Brunssum werkte en commandant was van de Nederlandse troepen in Afghanistan. ‘Je ziet nu al dat de Russen hun tanks tegen drones beschermen met een dakje boven de geschutskoepel. Straks, als Oekraïne een massale drone-oorlog begint, gaan alle Russische tanks en pantserwagens rondrijden met kippengaas of andere soorten bescherming om de inslag van granaten te voorkomen.’
Source: Volkskrant