Haast symbolisch was het, schreven Spaanstalige kranten woensdag, dat Sebastián Piñera – doorgewinterd in het maken van cruciale keuzes – kort voor zijn dood nog één doorslaggevende beslissing nam. Het was namelijk de Chileen die de helikopter minuten voor de crash richting de oppervlakte van het Ranco-meer zou hebben gestuurd, zodat zijn drie medepassagiers veilig in het water konden springen.
Het drietal, onder wie Piñera’s zus Magdalena, wist zichzelf in veiligheid te brengen: het lichaam van Piñera zelf moest door de Chileense kustwacht uit het water worden gehaald. ‘Hij was een goed mens. Dapper en genereus’, reflecteerde Magdalena tegenover Chileense media. Het land heeft de periode van nationale rouw, die al gold vanwege hevige bosbranden, met een dag verlengd als eerbetoon aan Piñera.
Over de auteur
Maartje Geels is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Het buitenland maakte kennis met Piñera na een groot mijnongeluk in 2010. Daarbij raakten 33 mijnwerkers in de Atacama, een woestijn in het noorden van Chili, opgesloten in een goud- en kopermijn. Het dertigtal zat, nadat het dak van de mijn was ingestort, ruim twee maanden vast op een diepte van 700 meter.
De kersverse president van het land liet zich geregeld bij de plek des onheils zien. ‘Chileense president poetst politiek imago op met efficiënte reddingsoperatie’, kopte de Amerikaanse zender NBC kort na de redding. In de weken na de operatie schoot Piñera’s populariteit omhoog, maar dat zou niet zo blijven.
In 2010 werd Piñera, na twee decennia van links leiderschap, de eerste conservatieve president van Chili. De aan Harvard opgeleide econoom trad aan met de belofte zijn zakeninstinct aan te wenden om het land economisch vooruit te helpen. Piñera begon aan zijn presidentschap als fortuinlijk man: dankzij creditcards, in Chili in de jaren tachtig geïntroduceerd, had hij miljoenen binnengesleept.
Op de dag dat Piñera geïnaugureerd werd, trilde Chili letterlijk op zijn grondvesten. Naschokken van de verwoestende aardbeving die twee weken ervoor had plaatsgevonden, waren tijdens de ceremonie in het Congresgebouw in Valparaíso te voelen. Honderden mensen lieten het leven. De wederopbouw werd de belangrijkste prioriteit van Piñera’s eerste termijn.
De machtsoverdracht aan de miljardair werd gezien als een belangrijk moment voor de democratie in het Zuid-Amerikaanse land. Onder Piñera boog Chili voor het eerst in jaren af naar rechts en ook de beloofde economische groei kwam er.
Een jaar na zijn aantreden kreeg de conservatief te maken met grootschalige studentenprotesten. Duizenden Chilenen gingen de straat op voor een beter onderwijssysteem en voor minder ongelijkheid. Het was tijdens die periode dat Piñera’s opvolger, Gabriel Boric, zichzelf in de kijker speelde als prominent studentenleider.
In 2018 begon Piñera aan zijn tweede termijn, die overschaduwd zou worden door een nieuwe golf grootschalige demonstraties. In 2019 raakte het land verzeild in de grootste politieke crisis sinds Chili in 1990 een democratie was geworden. Want hoewel het land een van de meest stabiele en welvarende in Zuid-Amerika was en is, heerste op straat consensus dat niet iedereen meeprofiteerde van de welvaart.
Woede over prijsverhogingen van metrokaartjes mondde uit in een grootschalige verzet tegen Piñera’s liberale politiek. Door velen werd de rijke zakenman bovendien gezien als de belichaming van de ongelijkheid in het land. Piñera zag zich door de volksopstand gedwongen meerdere ministers te vervangen en de pensioenen en minimumlonen iets te verhogen.
Zelf leek hij niet goed te begrijpen waar de onvrede onder de bevolking vandaan kwam. ‘We zijn in oorlog met een sterke vijand, een die bereid is ongebreideld geweld te gebruiken’, verklaarde Piñera in een historische toespraak, terwijl hij de noodtoestand in het land afkondigde. Voor het eerst sinds het einde van het regime van dictator Pinochet in 1990 patrouilleerden militairen op straat om de protesten de kop in te drukken. Tientallen betogers kwamen om het leven.
De coronapandemie maakte een einde aan de maandenlange protesten. Voor Piñera betekende het een kans zijn gedeukte imago op te poetsen, door snel met de farmaceutische industrie rond de tafel te gaan over vaccins. Het leidde ertoe dat Chili een van de koplopers werd in de wereldwijde vaccinatiecampagne. ‘Hij deed oprecht wat hij dacht dat het beste voor het land was’, zei Piñeras linkse opvolger Gabriel Boric dinsdag. ‘Hij was een democraat van het eerste uur.’ Later deze week krijgt Piñera een staatsbegrafenis.
• De huidige president van Chili, Gabriel Boric, citeert zijn voorganger Piñera, toen die begon aan zijn twee termijn: ‘We zijn samen Chili. Samen moeten we het dromen, het uittekenen en het opbouwen.’
• De Braziliaanse leider Luiz Inácio Lula da Silva op X: ‘We konden het goed vinden en werkten samen aan het verbeteren van de banden onze landen. We hadden altijd goed contact, toen we allebei nog president waren en toen we die rol niet meer vervulden.’
• ‘De dood van mijn vriend Sebastián is een immens verdriet. Hij was een goed mens, toegewijd aan Chili en aan de vrijheid en democratie in Latijns-Amerika. Zijn dood is een gigantisch verlies en vandaag neem ik afscheid van een vriend’, aldus de voormalige president van Argentinië, Mauricio Macri.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden