Onderzoekers van het Canadese Citizen Lab hebben dit ontdekt. De websites doen zich voor als lokale nieuwssites, maar functioneren als een digitaal Paard van Troje: ze ogen authentiek maar zijn opgezet door het Chinese pr-bedrijf Haimai om desinformatie te verspreiden.
Tussen de normale artikelen op deze websites verschijnen onregelmatig Engelstalige persberichten over personen die kritisch staan tegenover Beijing. Ook worden er pro-Chinese berichten verspreid, en complottheorieën over het Westen.
De persberichten worden internationaal verder verspreid en verdwijnen soms na verloop van tijd weer van de sites. Onderzoekers van Citizen Lab noemen de ontdekte campagne ‘Paperwall’.
Voor deze Chinese beïnvloedingscampagne worden in Nederland de domeinnamen nlpress.org en greaterdutch.com gebruikt – beide sites zijn nog steeds actief. Ze ogen als echte nieuwssites met dagelijks nieuwe artikelen. In werkelijkheid halen ze middels een techniek die scraping heet stukken van andere media. De site nlpress.org kopieert bijvoorbeeld artikelen van nieuwssite NU.nl.
Hoofdredacteur Lindsay Mossink van NU.nl benadrukt dat daarvoor geen toestemming is gegeven. Ze noemt het gedrag van de sites ‘ronduit zorgelijk’. Mossink: ‘Stel je toch eens voor dat er onoplettende lezers zijn die denken ‘oh handig, dat is NU.nl, dat merk ken en vertrouw ik’ en dat zij vervolgens ook de rest van de inhoud tot zich nemen.’
De eerste domeinnamen van de Chinese beïnvloedingscampagne ‘Paperwall’ werden actief in 2019, de laatste in 2023. De onderzoekers van Citizen Lab schrijven dat hoewel de impact van de campagnesites ‘verwaarloosbaar’ is, de beïnvloeding wel degelijk schadelijk kan zijn.
‘Het gebruik van stukjes desinformatie en gerichte aanvallen [op personen, red.] binnen veel grotere hoeveelheden irrelevante inhoud is een bekende techniek bij beïnvloedingsoperaties. Uiteindelijk kunnen die enorm succesvol zijn als ze worden opgepikt door reguliere media of politieke figuren.’
Volgens kennisinstituut Clingendael dienen beïnvloedingsoperaties van de Chinese Communistische Partij verschillende doelen. Ze zijn bijvoorbeeld bedoeld om de landen waarin ze plaatsvinden te dwingen Chinese bedrijven toegang te geven tot hun markt, politieke dissidenten te isoleren en kritiek op mensenrechtenschendingen in China te onderdrukken. Daarnaast hebben ze tot doel kritiek op het Taiwanbeleid van China te smoren en onduidelijkheid te creëren over de oorsprong van het coronavirus.
Via de ontdekte websites werden onder meer aanvallen uitgevoerd op personen die kritisch staan tegenover Beijing. Zo werd de reputatie besmeurd van Li-Meng Yan, een viroloog die stelt dat het coronavirus uit een Chinees overheidslaboratorium is ontsnapt. Tevens werd opgeroepen te protesteren tegen haar benoeming bij de Universiteit van Pennsylvania.
Verder zijn via de nieuwssites complottheorieën verspreid – vaak gericht tegen de Verenigde Staten en bondgenoten. Zo viel te lezen dat de VS biologische experimenten uitvoeren op de lokale bevolking in Zuidoost-Azië. De sites linken onderling naar elkaar, net als naar sociale media, Chinese staatsmedia en websites met informatie over cryptomunten.
Alberto Fittarelli van Citizen Lab, die het onderzoek leidde, noemt het ‘aannemelijk’ dat de Chinese overheid enige vorm van betrokkenheid had bij Paperwall. ‘Een van de voordelen van een gehuurde desinformatiecampagne door een pr-bedrijf is dat betrokkenheid door de opdrachtgever makkelijk te ontkennen valt’, zegt hij.
De campagne noemt hij makkelijk schaalbaar. Fittarelli: ‘Vijf jaar lang kon het netwerk groeien, nieuwe landen bereiken, tactieken kopiëren en groeien.’
In een reactie stelt de Chinese ambassade in Den Haag dat de beschuldiging over een beïnvloedingscampagne ‘desinformatie op zichzelf’ is. ‘Het miskent feiten en de waarheid.’ Volgens de schriftelijke verklaring is China zelf ‘slachtoffer van desinformatie en digitale aanvallen’. De ambassade zegt te hopen dat Nederlandse media ‘waarheidsgetrouw, objectief en neutraal’ verslag doen en niet helpen bij het verspreiden van valse berichten.
De beïnvloedingsoperatie is illustratief voor de wijze waarop China zich internationaal manifesteert. De laatste jaren zijn meerdere van dit soort desinformatiecampagnes ontdekt. In november maakte Meta, de eigenaar van onder meer Facebook, bekend vijf Chinese netwerken met ieder duizenden nepaccounts te hebben ontmanteld die ‘gecoördineerd gedrag’ vertoonden. Een forse toename: tussen 2017 en 2020 had Meta slechts twee vergelijkbare Chinese netwerken ontdekt.
In 2021 voerde het Chinese Huawei een beïnvloedingsoperatie uit in Europa. Het bedrijf lag toen onder vuur vanwege mogelijke spionage. En het Amerikaanse beveiligingsbedrijf Mandiant ontdekte in 2022 ook al een netwerk van Chinese nieuwssites waartussen desinformatie werd verstopt – een vergelijkbare wijze als die het inmiddels ontdekte Paperwall hanteert.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden