Geen enkele ouder wil een verwend kind dat telkens zeurt om nieuwe spullen, maar er is al te vaak een aanleiding, het behalen van een zwemdiploma bijvoorbeeld, om toch weer een cadeau te geven. Hoe voorkom je dat je kind materialistisch wordt?
Betekent het verlangen naar die ene hippe trui, nieuwste game of pop dat een kind materialistisch is? ‘Opvoeders zullen ongetwijfeld van mening verschillen wanneer materialisme problematisch wordt’, zegt Sanne Opree, universitair hoofddocent media en communicatie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Wetenschappers meten materialisme vaak aan de hand van drie waarden: hoe graag wil iemand nieuwe spullen hebben, in hoeverre denkt de persoon dat spullen geluk brengen en wordt het succes van anderen beoordeeld aan de hand van bezittingen?’ De lokroep van mooie dingen is menselijk, het wordt een ander verhaal als er consequenties worden verbonden aan bezit. ‘Je kun je voorstellen dat een kind gaat geloven dat het buiten de groep valt zonder de juiste spullen.’
Welke factoren zijn van invloed? Opree deed onderzoek naar het effect van reclames. Kinderen die vaker werden blootgesteld aan commercials bleken materialistischer. ‘We weten ook dat ouders het effect van media kunnen versterken of afzwakken’, zegt Opree. ‘Door met je kinderen te praten over wat ze zien, leer je ze kritischer nadenken.’ Zodat ze begrijpen dat influencers betaald worden om iets aan te prijzen, bijvoorbeeld. Daarnaast is ook de sociale omgeving belangrijk. ‘Onderzoek laat zien dat kinderen eerder materialistisch zijn als ze uit een gezin komen waar veel waarde wordt gehecht aan spullen.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Een studie van de universiteit van Illinois, gepubliceerd in Journal of Positive Psychology, wijst uit dat het bijbrengen van dankbaarheid een goed medicijn is tegen te materialistische neigingen. De onderzoekers vroegen aan zo’n negenhonderd kinderen van 11 tot 17 jaar om aan te geven in hoeverre ze geld en spullen waardeerden. Bij een deel van de groep werd eerst gevraagd om twee weken lang een dankbaarheidsdagboek bij te houden. Wat bleek? Die groep scoorde lager op materialisme en was ook vrijgeviger: de kinderen gaven de 10 euro die ze kregen voor deelname aan het onderzoek vaker aan een goed doel dan de club zonder dagboek.
Hoe breng je een kind dankbaarheid bij? ‘Bespreek aan tafel met elkaar wat het mooiste moment van de dag was’, tipt pedagoog Marijke Bisschop, auteur van het boek Opvoeden in een verwenmaatschappij. ‘Mijn moeder liet ons vroeger dankbriefjes schrijven aan de gasten die op onze verjaardag waren geweest.’ Een appje sturen of een mooie tekening maken kan natuurlijk ook. ‘Op die manier breng je je kind ook bij dat het goed voelt om iemand anders blij te maken. Dat geven eigenlijk leuker is dan krijgen.’
Een goede financiële opvoeding kan tegenwicht bieden aan eindeloos gejengel om nieuwe spullen. ‘Daar kun je al op jonge leeftijd mee beginnen’, zegt Bisschop. ‘Leg uit dat er centjes binnenkomen en dat je daarmee dingen moet betalen, zoals de auto en het huis. Er is ook geld voor leuke dingen, maar dan moet je keuzes maken.’ Sparen hoort daar ook bij. ‘Als je kind elke keer een koek of cola wil in de kantine na het sporten, laat het dan betalen met zijn zakgeld. Dan leert het dat het daarna op is.’
Het is logisch dat kinderen cadeaus leuk vinden, maar het is niet de taak van ouders om alle wensen van hun kinderen onmiddellijk te vervullen, meent Bisschop. ‘Wees duidelijk en ga niet steeds uitleggen waarom iets niet mag. Reageer niet op het zeuren. Dan zien ze: mama of papa meent het.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden