Facebook verzamelt persoonlijke informatie van gebruikers, en overtreedt daarmee de Europese privacywetten, vindt het kabinet. Het overweegt daarom zich als Rijksoverheid terug te trekken van het platform. ‘Als Facebook zich niet aan de regels houdt, zijn we gedwongen er afscheid van te nemen’, zegt de woordvoerder van Alexandra van Huffelen, demissionair staatssecretaris van Digitalisering.
Zo'n ingreep zou de overheidscommunicatie op sociale media drastisch beperken. Hij komt daarentegen niet uit de lucht vallen: Duitse en Noorse privacy-autoriteiten signaleerden in 2019 en 2023 al dat Facebook privacywetten overtreedt door gebruikersgegevens te verzamelen om reclames te kunnen personaliseren. In 2023 legde het Europees Comité voor Gegevensbescherming Facebook een boete van 1,2 miljard euro op wegens schendingen van de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Eind dat jaar besloot de Ierse toezichthouder gepersonaliseerde reclames te verbieden, omdat deze de verzameling van persoonlijke informatie vereisen.
Over de auteur
Frank Rensen is wetenschapsjournalist en schrijft voor de Volkskrant over tech. Hij studeerde sterrenkunde in Leiden.
Hoewel Facebook veranderingen doorvoerde, zoals geen data meer verzamelen over de seksuele geaardheid van gebruikers, overtreedt het platform volgens de Nederlandse overheid nog steeds de AVG. Dit bleek uit een analyse die het kabinet liet uitvoeren in 2022. Dat onderzoek wijst een aantal pijnpunten aan. Zo deelt Facebook gebruikersgegevens met derde partijen en is het platform onvoldoende transparant over de wijze waarop het persoonsgegevens verwerkt en opslaat.
‘We zijn sindsdien met Facebook in gesprek of zij de nodige aanpassingen kunnen maken. Deze onderhandelingen hebben vooralsnog tot niets geleid’, zegt de woordvoerder van Van Huffelen. Meta, het moederbedrijf van Facebook, reageerde niet op vragen van de Volkskrant. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) buigt zich in opdracht van Van Huffelen sinds eind 2023 over kwestie en komt binnenkort met een advies over eventuele maatregelen die de Rijksoverheid kan treffen.
Eén optie die volgens berichtgeving van de Telegraaf al circuleert op het ministerie is het verwijderen van zogeheten Facebook-bedrijfspagina’s die de Rijksoverheid beheert. Daaronder vallen bijvoorbeeld de pagina's van ministeries, De Belastingdienst en van de Rijksoverheid zelf. Op die laatste pagina, met ruim 91 duizend volgers, is informatie te lezen over uiteenlopende onderwerpen, zoals over financiële steun bij hoge energierekeningen. Het gaat bij de privacy-discussie niet over persoonlijke pagina’s van bewindslieden.
Bij een negatief oordeel van de AP over de privacy op Facebook kan de overheid zich gedwongen zien het platform te verlaten: ‘Als de overheid actief blijft op Facebook, overtreedt ze zelf de AVG’, vertelt Pieter Wolters, universitair hoofddocent burgerlijk recht aan de Radboud Universiteit. ‘Dit komt door de privacyrisico’s die het gebruik van Facebook met zich meebrengt en door de eigen verantwoordelijkheid van de overheid als beheerder van Facebookpagina’s.’
Ook Europese privacytoezichthouders voeren de druk op Meta op om de privacy van gebruikers te waarborgen. Na het verbod op gepersonaliseerde advertenties introduceerde Meta advertentievrije abonnementen van 10 euro per maand voor Instagram en Facebook. Wolters: ‘De Noorse toezichthouder onderzoekt of dit alsnog de AVG overtreedt, omdat gebruikers nu geld moeten betalen voor het behoud van hun recht op privacy.’
Dat de Nederlandse overheid zich zou terugtrekken van Facebook is niet ondenkbaar: sinds vorig jaar is het gebruik van TikTok, ChatGPT en Google Bard verboden voor rijksambtenaren. Ook vertrok Van Huffelen recent van X, voorheen Twitter, omdat eigenaar Elon Musk niet open zou staan voor gesprekken over het bestrijden van haat en desinformatie op het platform. Het kabinet onderzoekt volgens een woordvoerder momenteel alleen het risico op privacyschendingen op Facebook, niet op Instagram en Threads – de andere platforms van Meta.
Wanneer de overheid zich terugtrekt van sociale media heeft dit grote gevolgen, zegt Tom Dobber, onderzoeker politieke desinformatie aan de UvA. ‘De betrouwbare stem van de overheid verdwijnt dan. De ruimte voor desinformatie groeit, die vervolgens moeilijker te weerleggen is.’ Tegelijkertijd ziet Dobber voordelen: berichten van de overheid gaan nu vaak gepaard met sceptisch commentaar en desinformatie van een deel van de gebruikers. Denk aan een bericht over een vaccin, met daaronder commentaar dat het vaccin onterecht bestempelt als gevaarlijk. ‘Als de Rijksoverheid Facebook verlaat, zullen informatiekanalen zonder deze eigenschap belangrijker worden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden