Ze speelde in 2023 in een van de beste komedies (Bottoms) en een van de beste series (The Bear) van het jaar. Ze won een Golden Globe en een Emmy. Hoe Ayo Edebiri (28) het schopte van comedian op kleine podia tot aanstormende superster op wie alle ogen zijn gericht.
In de aanloop naar 2019 kon je haar in de kleinste comedyzaaltjes van Manhattan en Brooklyn treffen, wachtend tot ze op het open podium een paar minuten ruimte kreeg om een ademloze woordenstroom op het publiek los te laten. Ze is een jonge twintiger en haar naam is Ayo Edebiri, met de klemtoon op de tweede lettergreep van haar achternaam, die ze van haar Nigeriaanse vader heeft meegekregen.
In 2019 legde Comedy Central haar act vast – nog altijd wordt die door veel (nieuwe) Edebiri-fans bekeken. Nerveus ijsberend en druk gebarend vertelt ze over die keer dat ze een edible nam, een eetbare drug. Ze kreeg eerst in een eetcafé een vreetkick en dacht vervolgens dat ze een hartaanval kreeg.
Het aansnellende ambulancepersoneel probeerde ze te instrueren met medische tips, die ze had opgepikt als levenslange kijker van ziekenhuisseries als House en Grey’s Anatomy. ‘Ik geloof niet dat je een hartaanval hebt’, zegt een ambulancebroeder (‘de witste man die ik ooit had gezien’). Maar ze laat zich niet van de wijs brengen. ‘Laten we het maar eens aan dokter House vragen’, zegt ze, terwijl ze op de vloer ligt.
Nog geen vier jaar later is ze de hardst werkende vrouw in Hollywood, met een indrukwekkende titellijst in 2023 (acht series en vijf films) en is ze bekroond met een Golden Globe en een Emmy voor haar rol als kok Sydney Adamu in het eerste seizoen van The Bear.
Niet lang nadat bekend was geworden dat ze zou toetreden tot het Marvel Cinematic Universe (MCU) met een rol in superheldenfilm Thunderbolts (2025), deed ze iets dat mogelijk nog net iets indrukwekkender was: ze verliet het MCU. Omdat het niet paste in haar schema. Een schema waar in het eerste weekend van februari ook haar eerste optreden als gastacteur bij Saturday Night Live werd opgenomen. En dan noemde de Amerikaanse Elle haar ook nog ‘a new fashion girl in town’, een titel die ze onder meer te danken had aan de leren jurk van Louis Vuitton die ze droeg naar de Emmy’s.
Over de auteur
Mark Moorman is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over series, films, fotografie en populaire cultuur.
Maar de rol die Edebiri echt tot een van de opwindendste sterren van het moment heeft gemaakt, is die van de altijd onzekere en minstens zo vastberaden getalenteerde souschef Sydney Adamu in The Bear (in Nederland te zien op Disney Plus). Een paar fragmenten uit het tweede seizoen zijn op YouTube en op sociale media een eigen leven gaan leiden. In ‘Sydney Makes an Omelet’ zien we precies wat de titel belooft.
Als kijkers naar de serie weten we dat het niet zo maar een omelet is. Midden in de stressvolle chaos die het openen van een nieuw restaurant veroorzaakt, brengt het bereiden van een omelet Sydney terug naar waar het haar allemaal om ging: het maken van heerlijke dingen voor anderen.
Ze heeft de bijna unieke eigenschap dat elke nuance van haar innerlijke monoloog van haar gezicht is af te lezen. In het tweede seizoen van The Bear vertelt het gezicht van Ayo Edebiri een heel subplot over de knagende twijfel over haar talent als chef en een sluimerend gebrek aan vertrouwen in de goede afloop van de culinaire onderneming. ‘We moeten werken aan je pokerface’, had een docent Dramatic Writing van de New York University (NYU) tegen haar gezegd. Misschien een goed advies in een klas waar je je oordeel over de schrijfsels van anderen gedoseerd moet presenteren. Maar als actrice heeft ze die raad gelukkig nooit opgevolgd.
Wat vond de Volkskrant van The Bear?
Zowel seizoen 1 en 2 kregen ★★★★★
The Bear is een perfecte mengeling van hartverscheurend topdrama en geslaagde comedy
Van het geweldige The Bear 2 knapt je mensbeeld enorm op
In haar Emmy-speech spreekt ze haar ouders in de zaal toe; haar vader komt dus uit Nigeria, haar moeder uit Barbados. Ze bracht haar jeugd door in Boston, tussen de nazaten van Ierse immigranten. Haar eerste podium was in de kerk van haar diepgelovige moeder. ‘Het was waarschijnlijk niet jullie droom als immigranten dat jullie enige kind improv (improvisatietheater) wilde doen.’
Haar jaren tussen de intens creatieve en extreem ambitieuze types van de dramaopleiding in New York openden de poorten naar een carrière waarin ze al snel het podium van clubs bestormde en werd gevraagd voor prestigieuze schrijfclubjes (de writers’ rooms) van nieuwe series. Schrijven, optreden en acteren lagen bij Ayo Edebiri in elkaars verlengde en al snel stond ze ook voor de camera.
Ze schreef mee aan het tweede seizoen van Dickinson, de baanbrekende serie voor Apple TV Plus over het leven van de dichter Emily Dickinson. Ze schreef én speelde de rol van Hattie, het zwarte dienstmeisje van Dickinson, middelpunt van een geweldige seance-scène. De afleveringen waarin ze zat werden geregisseerd door Christopher Storer, die toen al plannen had voor een eigen serie over een lunchrestaurant in Chicago.
De belangrijkste ontmoeting op NYU was met studiegenoot Rachel Sennott, minstens zo getalenteerd, maar zonder alle onzekerheid. Het was Sennott die Edebiri’s naam toevoegde aan een comedy-line-up om haar te dwingen haar talent aan de wereld te tonen. Hun improvisatietalent toonden ze in de webserie Ayo and Rachel Are Single, en die hele vibe leidde tot hun spectaculaire komediehitfilm Bottoms, (2023, te zien op Prime Video); een satire op het tienergenre en tegelijkertijd een soort vrouwelijke mix van Superbad en Fight Club.
Met Sennott en Edebiri als twee lesbische losers die via een eigen gevechtsclub hopen dichter bij de cheerleaders van hun dromen te komen. Bekijk vooral de geïmproviseerde tirade van Edebiri, namens alle niet-succesvolle tieners, die een meme werd: ‘It’s not gonna happen for me. I’m packing up my vagina!’
In een interview met de podcast In the Envelope (2023) mijmert ze over haar aanstaande sterrenstatus, die misschien ook wel wat van haar favoriete bezigheden in de weg zit. Veel van de acteurs met wie ze werkt, melden dat ze iedereen verslaat als het op filmkennis aankomt. Ze is fanatiek recensent op Letterboxd, de app waar filmliefhebbers hun kijkgedrag vastleggen, inclusief sterren en recensies.
Ze heeft honderdduizenden volgers, die allemaal weten dat The Good, the Bad and the Ugly en Babe haar favoriete films zijn. Ze recenseert ook haar eigen films en heeft Bottoms vijf sterren gegeven. ‘Ik zit erin met mijn vrienden, dus...’ Maar is het wel verstandig om als acteur zo voor je voorkeuren uit te komen, vraagt ze zich langzamerhand af. Voorlopig zit ze er nog op, onder het motto ‘wees aardig en verpest de sfeer alsjeblieft niet’. Don’t harsh the vibe!
Afgelopen weekend deed ze de openingsmonoloog van Saturday Night Live, de plek waar de grootste acteurs en comedians de afgelopen halve eeuw glorieerden of sneuvelden. Ze schoot vol, voordat ze in hoog tempo de lange weg memoreerde naar dit precieze moment.
Nog niet heel lang geleden liepen zij en mede-hoofdrolspeler Jeremy Allen White stage bij een aantal toprestaurants, ter voorbereiding op hun rollen in The Bear. Zij wist precies wat de chique klanten zagen. Natuurlijk herkenden die acteur Jeremy Allen White, die het werken in een toprestaurant aan het verinnerlijken was voor een rol. Bij haar lag dat anders, zegt ze. ‘Bij mij was het meer van: ‘Waar blijft mijn tilapia?’’
Maar dat was toen.
Op zoek naar meer bingemateriaal? Op volkskrant.nl/series vindt u een overzicht van onze recensies van de beste én de slechtste series op alle streamingdiensten. U kunt zoeken op aantal sterren, aanbieder en genre.
Lees ook: Dit zijn de beste series van 2023
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden