Beena Sarwar aan de lijn: ze staat op het punt vanuit haar huidige woonplaats Boston naar haar vaderland Pakistan te vliegen om te kunnen stemmen. Donderdag 8 februari vinden daar parlementsverkiezingen plaats.
Ik ken Beena al lang. Ruim dertig jaar geleden liep ze een week rond op de redactie van de Volkskrant. Ze was een van vier jonge vrouwelijke journalisten uit Zuid-Azië die een studiereis maakten om kennis te maken met de Nederlandse media. Toen al sprong ze er uit: net iets slimmer, gretiger en belangstellender dan de anderen.
In 1997 zocht ik haar op in Pakistan, waar ik was om de verkiezingen te verslaan. Ze was net bevallen van haar dochter Maha. We hielden contact, een paar keer schreef ze iets voor de Volkskrant en van afstand zag ik hoe ze zich ontwikkelde tot verslaggever en columnist voor Pakistaanse media, filmer, blogger en naderhand in de Verenigde Staten ook docent journalistiek.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten.
Twee rode lijnen waren altijd zichtbaar in Beena’s werk: mensenrechten en vrede in Zuid-Azië, in het bijzonder tussen India en Pakistan. Met de passie van zowel een journalist als een activist spande ze zich daarvoor in.
De recentste manifestatie daarvan is Sapan News, toeleverancier van nieuws, columns en analyses over Zuid-Azië. Het komt voort uit een ander initiatief waarin Beena ook al een prominente rol speelde, het drie jaar geleden opgerichte Southasia Peace Action Network (Sapan). De bedoeling daarvan is verbinding te leggen tussen burgers van de landen in Zuid-Azië. Als de leiders niet dichter tot elkaar kunnen of willen komen, dan moeten gewone mensen het maar doen.
Daar is om te beginnen al iets heel praktisch voor nodig, iets dat daarom bovenaan het wensenlijstje van Sapan staat: visa. Het netwerk streeft naar een visumvrij Zuid-Azië, dan wel een confederatie van landen met ‘zachte grenzen’. Op het ogenblik is daar geen sprake van. Het is voor Pakistanen vrijwel ondoenlijk een visum te krijgen voor India, en andersom. Hoe kun je meer begrip kweken tussen twee naties als de mensen die er leven elkaar nooit ontmoeten? Er bestond zegge en schrijve één spoorlijn tussen New Delhi en Lahore, de Samjhauta Express (Akkoord-sneltrein), maar die werd in 2019 vanwege een conflict tussen de twee regeringen stilgelegd.
De zure relaties gaan terug tot het ontstaan van beide landen in 1947. Met een oerknal werd Brits-Indië opgedeeld in een land voor moslims en een land met een hindoemeerderheid. Een chaotische bevolkingsruil kostte naar schatting een miljoen mensen het leven en twee maanden na de onafhankelijkheid brak de eerste oorlog uit om Kashmir. Later zouden nog twee oorlogen om de regio volgen, in 1965 en in 1999. Tussendoor, in 1971, hielp het Indiase leger de vrijheidsstrijders van Bangladesh mee zich los te maken van Pakistan.
India was deze eeuw het toneel van enkele grote terroristische aanslagen met Pakistaanse handtekening, de twee landen boden tegen elkaar op in het ontwikkelen van kernwapens en de wederzijdse beschietingen over de bestandslijn in Kashmir zijn zodanig routine geworden dat ze het nieuws niet eens halen. Het is alweer tien jaar geleden dat de leiders van de twee buurlanden elkaar spraken. Dat waren Narendra Modi, premier van India, en zijn toenmalige Pakistaanse ambtgenoot Nawaz Sharif.
De laatste is een oudgediende. Vanaf 1990 was hij driemaal premier en evenzovele keren werd hij afgezet door het leger of door het Pakistaanse hooggerechtshof, op beschuldiging van corruptie, machtsmisbruik en zelfs poging tot moord (op legerleider Pervez Musharraf). Hij werd tot levenslang veroordeeld en verbleef ruim tien jaar in ballingschap.
Sharif is de comeback kid van de Pakistaanse politiek. Aan de verkiezingen doet hij wéér mee donderdag, samen met zijn broer Shehbaz, die ook al eens premier was (2022-2023). De kans is groot dat hun Pakistaanse Moslimliga de verkiezingen gaat winnen en dat een van de broers dan (opnieuw) premier wordt. Nee, het concept ‘nieuw leiderschap’ heeft in Pakistan nooit wortel geschoten.
Ook India gaat binnenkort naar de stembus. In april en mei wordt een nieuw parlement gekozen. Die verkiezingen zullen ongetwijfeld worden gewonnen door de BJP, de hindoenationalistische partij van de zittende premier Narendra Modi.
Wat betreft de relatie tussen India en Pakistan lijkt het motto de komende jaren dus te worden: meer van hetzelfde. En veel was dat al niet. Toen Modi en Sharif elkaar in 2014 ontmoetten spraken ze hartelijke woorden, maar tot serieuze afspraken kwam het nooit. Zeker voor Sharif zou dat ook lastig zijn geweest. Elke Pakistaanse leider die echte concessies doet inzake de kwestie-Kashmir, zou daarmee politieke zelfmoord plegen. Zoiets zou de legerleiding immers nooit toestaan.
Dus nogmaals, van de regeringen valt weinig te verwachten. ‘Die gedragen zich als kinderen’, zegt Beena Sarwar. ‘Maar hun ruzies hebben invloed op de hele familie.’
Haar Sapan News schrijft over een toneelstuk waarin India’s vader des vaderlands Mahatma Gandhi en de stichter van Pakistan, Mohammed Ali Jinnah, elkaar uiteindelijk om de hals vallen. Fictie dus, in Gandhi and Jinnah Return Home loopt het wél goed af tussen India en Pakistan. Mooi, zo’n voorstelling. In New Delhi? Lahore? Oeps, nee: in Washington.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden