De Rekenkamer heeft onderzocht hoe de inning verloopt van de ruim 40 miljard euro aan coronabelastingschulden van bedrijven. Tijdens de coronapandemie konden ondernemers vanaf april 2020 vrijwel zonder voorwaarden uitstel van belastingbetaling aanvragen. Dat was een van de maatregelen waarmee het toenmalige kabinet wilde voorkomen dat bedrijven tijdens de lockdowns massaal over de kop zouden gaan.
Ruim vierhonderdduizend ondernemers maakten hiervan gebruik. In april 2022 is de belastinginning hervat en moesten bedrijven de uitgestelde belasting alsnog betalen. Ze mogen de opgebouwde schuld in maandelijkse termijnen aflossen en hebben daar tot eind 2029 de tijd voor.
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
De Rekenkamer constateert nu dat meer dan negentigduizend bedrijven, 22 procent van het totaal, hun opgelopen belastingschuld niet (op tijd) kunnen of willen terugbetalen. In 8.200 gevallen is het bedrijf failliet gegaan of zit de ondernemer in de schuldsanering, maar het overgrote deel houdt zich om onbekende redenen niet aan de terugbetalingsverplichting. De totale betalingsachterstand bedroeg op 1 januari 5,7 miljard euro.
Bij hardnekkige wanbetaling moet de Belastingdienst uiteindelijk een deurwaarder naar het nalatige bedrijf sturen om de schuld te innen en de schade voor de schatkist te beperken. Maar de Rekenkamer constateert dat de Belastingdienst dit in de praktijk bijna nooit doet. De dienst heeft namelijk de mankracht niet om de openstaande bedragen daadwerkelijk te innen.
De afdeling Toezicht, die verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van dwangbevelen, komt meer dan duizend mensen tekort om al haar taken uit te kunnen voeren. De afdeling zou 2850 medewerkers moeten tellen, maar heeft er slechts 1820. De Belastingdienst verwacht ook niet dat die situatie dit jaar zal verbeteren. De werving van nieuwe medewerkers verloopt moeilijk op een krappe arbeidsmarkt.
Het innen van belastingschulden bij wanbetalers heeft daarom de laagste prioriteit gekregen. Tot en met het versturen van een dwangbevel verloopt het hele proces geautomatiseerd. Maar bij de volgende stap, het sturen van een deurwaarder, valt het raderwerk doorgaans stil. Die stap vereist mensenhanden en die zijn er niet voldoende. Ondernemers kunnen de aanmaningen en dwangbevelen van de fiscus daardoor straffeloos negeren.
De schaarse mankracht die er is gaat op aan het in de lucht houden van de reguliere belastinginning en toeslagenbetaling, en aan het afhandelen van bezwaren en beroepen. Dat laatste moet wel voorgaan, omdat hiervoor wettelijke reactietermijnen gelden. Termijnen die de Belastingdienst als gevolg van datzelfde personeelstekort gemiddeld toch al vaak overschrijdt.
De Rekenkamer vreest dat het uitblijven van sancties na wanbetaling de belastingmoraal van ondernemers ondermijnt. ‘De knelpunten in de uitvoering kunnen ertoe leiden dat ondernemers zich minder gaan houden aan belastingwet- en regelgeving. Als ondernemers belastingschulden niet aflossen en de Belastingdienst daar niet op handhaaft, kan het totaalbedrag aan openstaande belastingschulden verder oplopen. Hierdoor neemt ook het risico toe dat ondernemers dieper in de schulden komen’, aldus het rapport. Wat dat laatste betreft: de noodgedwongen coulance van de Belastingdienst kan ook niet-levensvatbare bedrijven langer in leven houden, die dan nog meer (belasting)schulden opbouwen voordat ze ten onder gaan.
Het kabinet gaat ervan uit dat 2,5 miljard euro van de in coronatijd uitgestelde belastingheffingen oninbaar blijkt. Dat bedrag zou weleens veel hoger kunnen uitvallen nu de Belastingdienst de handhaving helemaal heeft opgeschort, laat de Rekenkamer doorschemeren. Een niet bij naam genoemde grote onderneming loopt al meer dan veertien maanden achter met het afbetalen van een belastingschuld van 432 miljoen euro. De Belastingdienst schat de kans dat dit bedrag ooit nog binnenkomt laag in, meldt de Rekenkamer.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden