Archeologie, oftewel oudheidkunde, is het onderzoeken van oude culturen door resten van voorwerpen te bestuderen. Die resten liggen soms boven de grond, maar in veel gevallen (diep) in de aarde. Zo worden archeologische voorwerpen vaak gevonden tijdens werkzaamheden of bij de komst van een nieuwbouwwijk, zoals laatst in het Gelderse Ewijk waar vondsten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen werden gedaan. Dat laatste gebeurt overigens niet vaak bij toeval: archeologisch onderzoek wordt meestal voorafgaand aan werkzaamheden uitgevoerd.
In onze grond kun je veel over onze geschiedenis te weten komen. Niet alleen door scherven aardewerk of stukjes muur te ontdekken, soms worden ook schepen aangetroffen. Zo werd in 1997 het meest compleet bewaarde Romeinse schip van Noordwest-Europa gevonden in een van de eerste wijken van Leidsche Rijn. Het schip, nu te zien in Museum Hoge Woerd, ging rond het jaar 190 ten onder, mogelijk als gevolg van een navigatiefout.
Archeoloog Linda Dielemans kwam met haar collega's ook een boot tegen uit de vroege middeleeuwen, oftewel zo'n 1.200 jaar oud. Een bijzondere vondst, omdat er in Europa nog maar weinig boten uit die tijd zijn gevonden. "We hebben hem niet opgegraven, omdat hij in principe in de grond het veiligst is. Hij heeft het daar tenslotte al meer dan duizend jaar overleefd", vertelt Dielemans aan NU.nl. "Mocht het grondwater ernstig zakken, dan is er kans dat het hout van de boot gaat rotten en dan moet hij worden opgegraven om hem te kunnen bewaren."
Dielemans legt uit dat er nog een reden is om de boot in de grond te laten liggen: aan het opgraven van grote voorwerpen zit een flink prijskaartje. Maar wat als een projectontwikkelaar een appartementencomplex wil bouwen op de plek waar eeuwenoude voorwerpen of sporen liggen? "Dan draait het bouwbedrijf voor de kosten van het opgraven op", zegt Jos Bazelmans van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De Rijksdienst houdt archeologische vondsten bij op kaarten, zodat er bij bouwplannen rekening mee gehouden kan worden.
"In Nederland bestaat de archeologie vooral uit grondsporen", zegt Bazelmans. "In tegenstelling tot landen als Italië of Griekenland waar veel monumentale vondsten worden gedaan." Voorbeelden van grondsporen zijn gaten waar palen (van bijvoorbeeld van huizen) in stonden, kuilen waarin afval werd gedumpt of greppels die bedoeld waren om water af te voeren.
Van archeologische vondsten worden zoveel mogelijk gegevens bewaard. "De locatie (coördinaten) wordt vastgelegd, net als de diepte. We maken metingen, tekeningen en foto's", vertelt Dielemans. "Daarna wordt het voorwerp uit de grond gehaald en meegenomen naar een eerste locatie. Daar wordt het voorwerp schoongemaakt, opnieuw gefotografeerd of getekend en tot in detail bestudeerd. Vorm, materiaal, maar ook bijvoorbeeld wat je onder de microscoop ziet, worden in de dataset van de opgraving vastgelegd."
Archeologische vondsten worden voorzien van een uniek nummer en opgeslagen in depots. Elke provincie heeft zo'n bewaarplaats. Bijzondere vondsten, zoals het Romeinse schip uit Leidsche Rijn, worden uitgeleend aan musea.
Soms is de functie van vondsten niet meteen duidelijk. Archeologen zoeken dan naar overeenkomsten met voorwerpen die eerder zijn gevonden, vertelt Dielemans. "We vragen soms raad aan collega's, en ook in het buitenland. Maar het kan ook helpen mensen met een ander beroep in te schakelen, zoals ambachtslieden. Zij herkennen soms een bepaald voorwerp meteen vanwege hun werk of kennen een gebruikswijze van een voorwerp waar wetenschappers niet snel op zouden komen."
Ook metaaldetector-amateurs helpen archeologen regelmatig, vertelt Bazelmans. Zo leidde een samenwerking tussen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en hobby-archeologen tot de vondst van ruim honderd gouden munten, zes zilveren munten en een aantal sieraden in het Twentse Tubbergen. De schat uit de zesde en zevende eeuw is aangekocht door het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en daar te bewonderen.
Wil je na het lezen van dit artikel ook gaan schatzoeken met een metaaldetector? Er zijn wel wat regels. Zo heb je altijd toestemming nodig van de eigenaar van het terrein waar je op zoekt en mag je tot 30 centimeter in de grond zoeken. Dieper graven is strafbaar. Kom je iets tegen, ook als dat bij toeval tijdens een strandwandeling is, dan ben je wettelijk verplicht dat te melden aan de Rijksdienst. Je krijgt dan te horen wat en hoe oud de vondst is. Bazelmans benadrukt dat de vondst je niet zal worden afgenomen, zolang je je aan de regels houdt.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen