De kwaliteit van het onderwijs staat op sommige plekken onder druk door uitpuilende collegezalen en practicumruimten en een verstoorde docent-studentratio, licht voorzitter Edith Hooge van de Onderwijsraad toe. Daarbij vechten studenten uit binnen- en buitenland jaarlijks om een beperkt aantal kamers, vooral in de grote steden. ‘De druk op het hoger onderwijs is hoog.’
De raad, die het wetsvoorstel op verzoek van de onderwijsminister analyseerde, snapt dan ook dat het kabinet de instroom van internationale studenten beter wil kunnen beheersen. Jaar na jaar melden meer studenten uit het buitenland dat ze in Nederland willen verblijven. Van de bijna 123 duizend internationale studenten (15 procent van het totaal aan een universiteit of hogeschool in het studiejaar 2022/2023), komt driekwart uit Europa. De meeste buitenlandse studenten zijn Duits, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ruim twee derde van de internationale studenten doet een studie aan de universiteit.
Over de auteur
Mark Misérus is verslaggever van de Volkskrant en volgt daarbij vooral de ontwikkelingen in het onderwijs. Hiervoor was hij lange tijd sportjournalist.
Het instellen van zogenaamde fixusmaatregelen, een vurige wens uit het hoger onderwijs zelf, moet hogescholen en universiteiten meer grip geven op het aantal internationale studenten dat zich aanmeldt. Zo’n stop voor studenten, bijvoorbeeld specifiek voor het Engelstalige traject binnen een opleiding, kan daarbij helpen. Dijkgraaf wil onderwijsinstellingen ook de mogelijkheid geven een rem te zetten op het aantal studenten van buiten de Europese Economische Ruimte (EER), hetgeen wettelijk gezien nu niet kan. Nederlandse studenten zouden daardoor meer kans op een plek kunnen maken.
Toch moet Dijkgraaf terug naar de tekentafel met zijn wetsvoorstel, stelt de Onderwijsraad. De raad vindt het bijvoorbeeld problematisch dat de minister grijpt naar een pakket aan generieke maatregelen die voor heel het hoger onderwijs gelden. Onderwijsinstellingen die de niet-Nederlandstalige studenten juist hard nodig hebben, kunnen daar de dupe van worden.
Hooge: ‘Universiteiten en hogescholen verschillen van elkaar, ook zijn er grote verschillen tussen de grensregio’s en de grote steden. In sommige gebieden zijn er helemaal geen problemen met het huisvesten van studenten.’ Dijkgraaf belooft in een reactie dat er in zijn beoogde wet ‘nadrukkelijk oog is voor (regionaal) maatwerk.’
Ook leunt het wetsvoorstel volgens de Onderwijsraad op maatregelen die ‘onvoldoende zijn onderbouwd en waarvan de gevolgen niet goed in beeld zijn.’ Zeker zo’n ‘forse beleidswijziging’ als de minister wil inzetten, moet volgens de raad worden gesteund door cijfers, ramingen of evaluaties om zo de effecten op de lange en korte termijn te kunnen vaststellen. Ook moet Dijkgraaf explicieter zijn over wat hij precies met zijn maatregelen wil bereiken.
Het terugbrengen van het aantal Engelstalige trajecten leidt vanzelf tot minder internationale studenten, is de verwachting. De wet bepaalt nu ook al dat Nederlands de voertaal moet zijn op een opleiding, alhoewel daar met goede redenen van kan worden afgeweken. Maar de gedragscode waarin onderwijsinstellingen die verantwoording vastleggen ontbreekt nogal eens, constateerde de Onderwijsinspectie eerder al. Daardoor wordt het benodigde gesprek met de medezeggenschapsraad niet altijd gevoerd.
‘Hogeronderwijsinstellingen moeten veel beter uitleggen waarom ze een traject in het Engels aanbieden’, zegt voorzitter Hooge van de Onderwijsraad. ‘Bijvoorbeeld omdat er in het beroep waartoe ze opleiden vooral Engels wordt gesproken. Maar wat de criteria zijn om te kunnen afwijken van een Nederlandstalige opleiding zijn nu ook vanuit de wet niet duidelijk genoeg.’
Zoals er goede redenen kunnen zijn om internationale studenten te willen aantrekken, is het volgens de raad best uit te leggen waarom je een traject binnen een opleiding alleen in het Engels zou aanbieden. Zo zijn vluchtelingen die in Nederland willen studeren er (zeker in eerste instantie) bij gebaat om in het Engels te studeren. Andersom kiezen veel Nederlandse studenten bewust voor een Engelstalige opleiding, bijvoorbeeld omdat ze later in hun werk vooral Engels spreken of te maken krijgen met de (Engelstalige) wetenschap.
Het wetsvoorstel, dat ook is bedoeld om het Nederlands als onderwijs- en wetenschapstaal te behouden, staat volgens Dijkgraaf niet op zichzelf. Zo heeft hij al aan de universiteiten en hogescholen gevraagd wat er al aan de instroom van internationale studenten kan worden gedaan, voordat de wet uiteindelijk van kracht wordt. Hij verwacht hun voorstellen op korte termijn.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden