Tot nu toe schreven fabrikanten vaak uit voorzorg op een etiket dat een product mogelijk allergenen bevat, stoffen die een allergische reactie kunnen veroorzaken. Daarmee namen ze het zekere voor het onzekere, en bleven ze mogelijke schadeclaims voor. De afgelopen jaren zijn op steeds meer producten waarschuwingen gezet, zegt voorzitter Erna Botjes van de Stichting Voedselallergie.
Het ministerie van Volksgezondheid heeft nu nieuw beleid ingevoerd dat voor duidelijkheid moet zorgen. Fabrikanten krijgen twee jaar de tijd om hun etiketten te verbeteren.
Over de auteur
Ellen de Visser is medisch redacteur op de wetenschapsredactie van de Volkskrant en auteur van de bestseller Die ene patiënt, waarin zorgverleners vertellen over een patiënt die hun kijk op het vak veranderde.
Voedselfabrikanten zijn al jaren verplicht om van de veertien belangrijkste allergenen te vermelden of die als ingrediënt in hun product voorkomen. Het gaat onder meer om vis, noten, melk en ei. Op boterkoek moet bijvoorbeeld verplicht vermeld staan dat er melk en eieren in zitten.
Maar allergenen kunnen ook onbedoeld in voedsel terechtkomen. Als een schip na een lading pinda’s soja vervoert bijvoorbeeld, of als in een fabriekshal meerdere producten na elkaar worden gefabriceerd, met wisselende ingrediënten. Die zogeheten kruisbesmetting is bijna niet te voorkomen, zegt toxicoloog Geert Houben, onderzoeker bij TNO en hoogleraar aan het UMC Utrecht. ‘Het betekent niet dat fabrikanten slordig zijn of onhygiënisch werken.’
Bij een vermoeden van kruisbesmetting stond het voedselproducenten tot nu toe vrij om daar al dan niet voor te waarschuwen. Probleem was dat er onduidelijkheid heerste over de grenswaardes van allergenen waarboven patiënten klachten konden krijgen. Om (juridische) moeilijkheden te voorkomen, kozen fabrikanten er vaak voor om sowieso te waarschuwen.
Terwijl die waarschuwingen lang niet altijd terecht bleken. Houben deed een paar jaar geleden met collega’s onderzoek en kwam producten tegen zonder waarschuwing waar toch allergenen in zaten, en producten met een waarschuwing die hele andere allergenen bevatten dan op het etiket stond. Of een concentratie die zo laag was dat die niet problematisch was.
‘Voor allergiepatiënten bleek de risico-inschatting net zo betrouwbaar als het opgooien van een muntje’, zegt Houben. ‘Met als gevolg dat ze soms met een onverwachte, heftige allergische reactie op de spoedeisende hulp terechtkwamen.’ Ongeveer 3 procent van de volwassen bevolking heeft een voedselallergie; in Nederland gaat het om zo’n half miljoen mensen.
Na jarenlange druk van internationale patiëntenorganisaties zijn er nu duidelijke regels. In opdracht van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN heeft een groep deskundigen vastgesteld welke maximale niveaus van allergenen nog veilig zijn voor patiënten. Voor het bepalen van die drempelwaarden gebruikte de commissie onder meer een databank van TNO, waarin informatie is verzameld over 3.500 patiënten met een voedselallergie. Van al die patiënten is uitgezocht welke hoeveelheid van een allergeen bij hen een allergische reactie veroorzaakte, legt Houben uit.
Aan de hand van die normen weten fabrikanten nu wanneer te handelen. Ze worden verplicht om na te gaan hoeveel allergenen er onbedoeld in hun product terecht zijn gekomen. Ligt die hoeveelheid boven de norm, dan moeten ze dat op het etiket zetten. Is de hoeveelheid onder de norm, dan waarschuwen ze niet.
‘Patiënten weten straks eindelijk waar ze aan toe zijn’, zegt voorzitter Botjes van de Stichting Voedselallergie. ‘Een waarschuwing op het etiket staat er dan niet meer vanwege een juridische dekking maar omdat het de waarheid is. Dat maakt boodschappen doen leuker en veiliger.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden