De boomlange Voorburgse diskjockey, radiopresentator en ondernemer Jan van Veen sloeg in 1973 een zijpad in, iets wat hij in zijn werkzame leven bij Radio Veronica, Radio Noordzee en de Avro talloze malen zou doen. Van Veen bracht een single uit, Meer, waarin hij het woekerende materialisme in de westerse samenleving aan de kaak stelde. Zijn gesproken analyse ging over geluk:
Geluk is de regen op het dak
Als je binnen zit
Geluk is een handvol warme kastanjes
Geluk zie je in de ogen van een kind op een glijbaan
Het had een inzending kunnen zijn voor Candlelight, het radioprogramma waarin hij zondagsdichters decennialang een kans gaf en dat hij uitbouwde tot een imperium dat tegen elke tijdgeest was opgewassen. Talrijke generaties zwijmelden weg bij de amateurpoëzie van luisteraars: geen hogere kunstvorm, maar boodschappen en smeekbedes vanuit het hart.
Over de auteur
Paul Onkenhout werkt sinds 1990 voor de Volkskrant. Hij schrijft over media, populaire cultuur, muziek en voetbal.
Greensleeves, in de versie van de Italiaanse dirigent Mantovani, en Can I Get There by Candlelight van David McWilliams waren andere bouwstenen van het onverwoestbare format. Zijn stem, gebronsd en mede ontwikkeld in de tijd dat hij bij de piratenzenders drie pakjes Caballero zonder filter per dag wegpafte en intussen de drank geenszins liet staan, was de kers op de taart.
Candlelight was een toevalstreffer, een geintje in een programma dat hij in de jaren zestig op vrijdagavond bij Veronica presenteerde. In 2018 in de Volkskrant, terugblikkend: ‘Iemand had een gedicht opgestuurd en de technicus, Ad Bouman, stelde voor dat ik het zou voorlezen. Hij plakte er Greensleeves onder.’
Het gevolg: ‘Op maandagochtend bracht de meneer van de post plotseling twaalf gedichten. Toen ben ik er maar weer een paar gaan voorlezen. Na een tijdje werden er volle postzakken met gedichten bezorgd.’ In 1967 begon Van Veen met Candlelight. Het was de eerste paal van een bouwwerk dat onder zijn leiding in de loop der jaren gestaag uitdijde.
Er verschenen lp’s en cd’s met wat ‘Candlelight-muziek’ werd genoemd, Candlelight-wenskaarten, een Candlelight-magazine, een Candlelight-partyline en een Candlelight-datingapp. Als ondernemer in textiel – hij rolde er toevallig in na de dood van zijn schoonvader, Veronica-directeur Dirk Verweij – sloeg hij andere zijpaden in, met Candlelight Beenmode.
De Italiaanse panty’s waren niet aan te slepen. In 1977 opende Van Veen de Candlelight Bar in de Herenstraat in Hilversum, een plek die snel uitgroeide tot een pleisterplaats van de dorstige incrowd van radio en tv.
In de hoogtijjaren ontving hij honderden gedichten per week en trok hij 600 duizend luisteraars. Nooit keek Van Veen neer op de gedichten en hun makers, altijd droeg hij ze voor in volle ernst, bij Veronica, de Avro, Sky Radio, 100% NL en, in de nadagen, op internetstation candlelight.nl. Wel veranderde de thematiek, stelde hij vast.
De liefde, en vooral de geheime liefde, werd steeds minder het centrale thema. Van Veen ontving in toenemende mate gedichten over de dood. ‘Waarschijnlijk heeft het met de leeftijd van de luisteraars te maken, ze zijn niet zo vaak meer verliefd. Radio is niet meer wat het was, jongeren luisteren niet meer.’
Het startschot van zijn loopbaan was gegeven door een ontmoeting in het leger met Willem van Kooten, de radiopionier die als Joost den Draaijer een revolutie in de radiowereld ontketende. Hun vriendschap bood Van Veen de kans binnen te komen bij Veronica. Samen met onder anderen Van Kooten/Den Draaijer, Tineke de Nooij en Lex Harding groeide hij uit tot een van de bekendste stemmen van de zeezender.
Jan van Veen leek de ideale man voor Veronica, schreef Auke Kok in de biografie Dit was Veronica (2007). ‘Met zijn warme stem en soepel accelererende stembanden knoopte hij de platen aan elkaar met een soort vrijgevochten soort enthousiasme dat jongeren aansprak zonder dat ouderen erdoor van slag raakten.’
Ook beschikte hij over het hoge spreektempo waar een eigentijds popstation om vroeg, schreef Kok. ‘Tegelijk zag hij er met zijn korte haar en degelijke bril toch wel netjes en betrouwbaar uit.’
Hijzelf, in 2018 in de Volkskrant: ‘We waren jongen honden die plaatjes aan elkaar lulden. We deden maar wat. En we dronken dus.’
Zoals alle diskjockeys destijds verkeerde hij in het hart van de platenindustrie, ook als producent. Halverwege de jaren zeventig stapte hij over naar de Avro, bij die omroep werd hij hoofd amusement televisie. In die functie had hij hits als Puzzeluur met Jos Brink, de Wie-kent-quiz met Fred Oster en Voor de vuist weg met Willem Duys onder zijn hoede.
Hij hield het zestien jaar vol, toen was hij het vergaderen zat – en de AVRO hem. Zijn talloze nevenactiviteiten – de Candlelight Bar onder meer – begonnen weerstand op te roepen. ‘Ik ben vertrokken, anders zou ik gek zijn geworden.’
Van Veen overleed zondag aan de gevolgen van de spierziekte ALS. Tot zijn dood had hij een verlangen naar de wilde beginjaren met de onbeperkte mogelijkheden. ‘Veronica was de basis, het fundament van het huis. Mijn leven.’
Jan van Veen was de tweede presentator van een legendarisch radioprogramma dat in januari 1965 van start ging, de Top 40. Toen Joost den Draaijer in 1969 bij Veronica vertrok, nam hij de presentatie van hem over.
In 1987 werd Van Veen in een interview over Candlelight door Free Radio Magazine gevraagd of hij een poëtisch type is. ‘Helemaal niet. Ik heb al moeite met Sinterklaas-rijmen. Candlelight is voor mij wel een mogelijkheid om een beetje de rem te zetten op de snelheid van het gewone leven.’
Het succes van Candlelight werd mede bepaald door de muziek die Van Veen uitkoos. ‘Het moet muziek met gevoel zijn.’ Het ultieme Candlelight-nummer was volgens hem Nights in White Satin van The Moody Blues, gevolgd door I’m Not in Love van 10cc. ‘En Lionel Richie heeft wel honderden liedjes die in Candlelight passen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden