Een deeltjesversneller is een machine waarmee wetenschappers elementaire deeltjes onderzoeken. Dat zijn de kleinste deeltjes waaruit iets kan bestaan. De deeltjes zijn zo klein, dat ze alleen gezien kunnen worden als ze in beweging zijn. Omdat deze deeltjes niet verder te splitsen zijn, wordt het onderzoek ernaar fundamenteel onderzoek genoemd.
Met een deeltjesversneller laten wetenschappers atomen op enorm hoge snelheid op elkaar botsen. Dat gebeurt met bijna de snelheid van het licht. Dankzij de Large Hadron Collider (LHC) werd op die manier in 2012 het higgsdeeltje, ook wel bekend als het 'goddeeltje', gevonden. Dat is een van de belangrijkste 'bouwstenen' van het universum. Met een grotere deeltjesversneller hopen de wetenschappers nieuwe deeltjes te ontdekken.
De wetenschappers willen zo meer te weten komen over donkere materie en donkere energie. Naar schatting bestaat het hele universum voor 95 procent uit die twee zaken, maar die kunnen we niet rechtstreeks zien.
Als het project wordt goedgekeurd, begint de bouw op zijn vroegst pas in 2040. "Dan zetten we een enorme stap naar antwoorden op de belangrijkste vragen over het universum. Maar daarvoor hebben we nog krachtigere instrumenten nodig", zegt directeur Fabiola Gianotti van CERN, het Europees Centrum voor Kernonderzoek, tegen BBC News.
De LHC bevindt zich in Genève en loopt door een tunnel van 27 kilometer onder de grens tussen Frankrijk en Zwitserland. De nieuw te bouwen Future Circular Collider moet met 91 kilometer ruim drie keer zo lang worden. De kosten worden geschat op 14 tot 19 miljard euro. De LHC kostte in 2008 zo'n 4,4 miljard euro om te bouwen.
Het bouwverzoek van de wetenschappers moet nog wel worden goedgekeurd door een speciale commissie van CERN. De miljarden euro's die het project kost, moeten worden opgehoest door de 23 landen die zijn aangesloten bij het Europese onderzoeksinstituut, waaronder Nederland.
Critici betwijfelen of een nieuwe, grotere deeltjesversneller antwoorden kan vinden die de LHC niet wist te ontdekken. Wetenschappers verwachtten dat de LHC al meer antwoorden over donkere materie en donkere energie zou opleveren, maar dat is tot nu toe niet gebeurd.
De onzekerheid of een grotere deeltjesversneller die antwoorden wel zou leveren, maakt het volgens tegenstanders onverantwoord om er zo veel geld aan uit te geven. Zo noemde David King, de voormalige wetenschapsadviseur van de Britse regering, het voorstel in gesprek met BBC News "roekeloos".
Wetenschappers zijn er ook nog niet over uit of een cirkelvormige buis wel de juiste manier is. Enkele natuurkundigen stellen voor dat een rechte buis goedkoper zou zijn en dezelfde resultaten zou kunnen opleveren.
Source: Nu.nl algemeen