De Britse omroep BBC concludeert dat uit een onderzoek van internetverkeer en gesprekken met strijders en hun families. Stilzwijgend heeft de Russische leiding een einde gemaakt aan de regeling die in 2022 was bedacht door de leider van het huurlingenleger Wagner, Jevgeni Prigozjin.
Gevangenen mogen zich nog wel aanmelden voor dienst in Oekraïne, maar krijgen daar nu nauwelijks meer iets voor terug. Ze worden ondergebracht in speciale ‘Storm V’-eenheden, krijgen amper training en na zes maanden wordt hun contract gewoon verlengd, aldus de BBC.
Naar huis gaat sowieso bijna niemand. De meesten sneuvelen. De BBC citeert een bericht van een van de strijders die de kans op overleven op 25 procent schat: ‘Ik zit vijf maanden bij de stormtroepen. Uit mijn peloton van ongeveer honderd man leven er nog maar 38.’ Een ander schrijft: ‘Als je nu tekent, bereid je dan maar voor om te sterven.’
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
Toen het moeilijk werd vrijwilligers voor de oorlog te vinden, had Prigozjin besloten om in de gevangenis manschappen te werven. De voorwaarden waren aanlokkelijk: elke gevangene die tekende voor de oorlog, mocht na zes maanden vechten naar huis en al zijn misdaden – hoe erg ook – werden kwijtgescholden. Volgens Prigozjin hadden uiteindelijk 50 duizend gevangenen van de regeling gebruik gemaakt. Volgens de BBC hanteren mensenrechtenorganisaties een vergelijkbaar aantal.
Prigozjin viel in onmin bij zijn beschermheer, president Poetin, en kwam kort daarna om het leven toen zijn vliegtuig op 23 augustus 2023 onder verdachte omstandigheden neerstortte. De gevangenenregeling werd daarna overgenomen door het leger, maar is volgens de BBC sindsdien vrijwel volledig uitgekleed.
Voor een deel gebeurde dat na klachten van gewone soldaten. De gevangenen kregen namelijk een betere regeling dan zij. Zo mochten gewone soldaten niet na zes maanden al naar huis. Dat pikten de soldaten en hun families niet.
Ook de gratie viel vaak niet goed bij de Russische bevolking. Gevangenen die het geluk hadden dat ze na zes maanden oorlog nog leefden, gingen naar huis, maar vervielen daar niet zelden in hun oude criminele gedrag. Sommigen pleegden zelfs moorden of seksuele delicten. Daarom is de volledige gratie nu veranderd in ‘voorwaardelijke vrijlating’, zodat ze bij recidive in ieder geval hun oude straf nog moeten uitzitten.
Echte gratie is er volgens de BBC alleen nog voor mensen die een hoge onderscheiding hebben gekregen voor hun dienst aan het front, voor soldaten die tijdens de gevechten gehandicapt zijn geraakt en voor ex-gevangenen die de vastgestelde maximumleeftijd hebben bereikt.
De BBC sprak met de echtgenote van een gedetineerde die naar het front is gegaan. Hij had vijftien jaar in de gevangenis gezeten en nog vier jaar te gaan, vertelt ze. Het front was de manier om hem sneller naar huis te krijgen. Hij kreeg een contract voor een jaar (niet zes maanden).
Na dat ene jaar wacht er geen gratie en naar huis komt hij ook niet: het contract wordt dan automatisch verlengd, tot de oorlog is afgelopen. Dat heeft president Poetin zo geregeld. Hij heeft een decreet getekend dat bepaalt dat aflopende contracten niet mogen worden beschouwd als beëindigd, maar voortaan automatisch worden verlengd.
De BBC citeert een zekere ‘Sergei’, die in een chatbox over zijn overlevingskansen zegt: ‘Geluk is niet genoeg. Ik weet zo al dat ik het niet ga overleven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden