Uitspraak civiele fraudezaak Een rechter in New York bepaalt een dezer dagen welke prijs Donald Trump moet betalen voor jarenlange fraude door zijn bedrijf. Wordt het de ‘zakelijke doodstraf’ of een boete die zijn kas verder uitput?
De glanzende Trump Tower aan Fifth Avenue in hartje New York. Het Trump Building aan Wall Street, een monumentale wolkenkrabber uit 1930 in Lower Manhattan. Het Trump International Hotel & Tower, een hotel- en wooncomplex aan Columbus Circle met uitzicht over Central Park. En nog een handvol andere panden die de naam van Donald Trump dragen, zoals de Trump World Tower nabij de Verenigde Naties en woongebouwen Trump Plaza en Trump Palace. De oud-president heeft zijn sporen duidelijk achtergelaten als vastgoedmagnaat in zijn geboortestad New York.
Nu dreigt Trump zijn greep op die zakelijke belangen echter te verliezen als gevolg van een civiel proces dat de hoofdaanklager van de staat New York, Letitia James, in 2022 aanspande tegen hem en zijn privébedrijf. James beschuldigt Trump na jarenlang onderzoek naar de financiën van zijn zakelijke imperium van „onthutsende” fraude: Trump stelde de waarde van zijn vastgoed „aanhoudend” te hoog voor tegenover zakenpartners als banken, om leningen te krijgen tegen gunstige tarieven.
Rechter Arthur Engoron van het New Yorkse hooggerechtshof doet een dezer dagen uitspraak in de geruchtmakende zaak, na een proces van elf weken. Hij zal bepalen welke prijs Trump moet betalen voor die fraude. Want dat het bedrijf langdurige fraude pleegde, acht Engoron bewezen, liet hij bij aanvang van het proces in september weten. Hij betichtte Trump van ‘luchtfietserij’ in financiële verslagen. Het proces ging over de vraag in hoeverre dat opzettelijk was.
De prijs kan torenhoog zijn: James heeft 370 miljoen dollar geëist, als compensatie voor „onrechtmatig verkregen winsten”. Dit zou een potentiële financiële mokerslag zijn voor Trump, die onlangs bij een ander civiel proces in New York werd gelast een schadevergoeding van 83,3 miljoen dollar te betalen aan de schrijfster E. Jean Carroll wegens smaad (Carroll beschuldigt Trump van seksueel misbruik in de jaren negentig, een jury achtte aanranding vorig jaar bewezen).
Bovendien, en minstens zo ernstig voor Trump, wordt zijn bedrijf als gevolg van de fraudezaak bedreigd met ontbinding – en dreigt mogelijke liquidatie van Trumps bezittingen in New York. Als eerste stap daartoe heeft de rechter de vergunningen van Trumps zakelijke entiteiten om te opereren in de staat ongeldig verklaard – een besluit dat is opgeschort zolang Trump ertegen in beroep gaat. Het bedrijf staat voorlopig onder toezicht van een onafhankelijke bewindvoerder, de oud-rechter Barbara S. Jones.
De zware sanctie wordt door waarnemers omschreven als een „zakelijke doodstraf” voor Trump in New York. Ontbinding van het bedrijf zou verder gaan dan de eis: een levenslang verbod voor Trump en twee andere oud-bestuurders om actief te zijn in de vastgoedsector in New York, of om er als bestuurder te werken voor enig bedrijf, en hetzelfde voor vijf jaar voor Trumps zonen Don Jr. en Eric. De precieze consequenties moeten duidelijk worden wanneer Engoron zijn uitspraak bekendmaakt. Daarna kunnen beroepsprocedures nog jaren duren.
Zeker is dat de dreigende straf Trump – wie ook vier strafzaken boven het hoofd hangen op beschuldiging van misdrijven die hij voor, tijdens en na zijn presidentschap zou hebben gepleegd – raakt waar het hem het meest pijn doet: zijn financiën en zijn familiebedrijf. Hij is woedend over de zaak, volgens hem een „heksenjacht” door politieke tegenstanders. De Republikein noemt Engoron, een Democraat, „gestoord”. „Deze zaak had lang geleden al verworpen moeten worden”, schreef Trump op sociale media. „Het is een politieke vervolging.”
James, eveneens een Democraat, ontkent dat. De gekozen hoofdaanklager voerde bewijzen aan dat Trump zijn bezittingen overwaardeerde met bedragen die opliepen tot 2,2 miljard dollar. Een vermaard voorbeeld is dat Trump het vloeroppervlak van zijn penthouse in de Trump Tower op financiële documenten opgaf als meer dan drieduizend vierkante meter, terwijl het in werkelijkheid ruim duizend m2 is.
Een dergelijke verkeerde voorstelling van zaken is in strijd met eerlijke zakelijke praktijken in New York – en James baseerde haar zaak op een wet uit de jaren vijftig waarmee ondernemingen door haar departement kunnen worden aangepakt voor „aanhoudende fraude”. Trump had in 2013 al te maken met die wet, toen een proces werd aangespannen tegen de toenmalige Trump University op beschuldiging van misleiding van duizenden studenten. Die instelling werd opgeheven voordat een rechter ingreep. En in 2018 werd zijn liefdadigheidsstichting opgedoekt na beschuldigingen dat geld onterecht werd gebruikt voor zakelijke en politieke doelen.
Trump ontkent opzettelijke fraude in de huidige rechtszaak stellig. Hij wijst erop dat banken hun eigen taxaties hanteerden en vrijwillig zaken met hem deden. Bovendien hebben zij daar volgens hem miljoenen aan verdiend; Trump zegt nooit in gebreke te zijn gebleven bij de betrokken leningen. „Iedereen betaald, geen slachtoffers (behalve ik!), alleen SUCCES”, stelde hij. Voor zover bekend hebben banken zich nooit over frauduleuze praktijken beklaagd.
Critici beschouwen de beoogde ontbinding van Trumps bedrijf als uitzonderlijk voor een vergrijp zonder directe slachtoffers. Persbureau AP analyseerde fraudezaken die sinds 1956 op basis van de wet zijn aangepakt. Daarbij ging het doorgaans om bedrijven die klanten oplichtten of gebrekkige producten leverden. Hoewel volgens de wet financiële verliezen of gedupeerden niet nodig zijn om een frauderend bedrijf aan te pakken, werden straffen in de praktijk vooral opgelegd om klanten te beschermen tegen oplichting. Adam Leitman Bailey, een jurist in New York op het gebied van vastgoed, noemde een vonnis tot ontbinding van Trumps bedrijf „een vreselijk precedent”.
Wat staat het bedrijf van Trump te wachten als Engoron de ‘zakelijke doodstraf’ toch oplegt? De rechter moet het verduidelijken in zijn uitspraak. In het ernstigste geval zou dit het einde betekenen van de Trump Organization in New York; het concern zou worden gedwongen bezittingen te liquideren. Het is echter ook mogelijk dat Trump wel eigenaar kan blijven, maar het recht verliest om het bedrijf te besturen. Het concern zou dan waarschijnlijk voor langere tijd onder leiding komen van een bewindvoerder, wellicht Jones, om erop toe te zien dat er geen fraude meer wordt gepleegd.
Daarnaast belooft de financiële schade als gevolg van Trumps civiele juridische perikelen hard aan te tikken. Als de rechter de geëiste straf van 370 miljoen dollar oplegt, komen de kosten voor Trump, in combinatie met de schadevergoeding van 83 miljoen voor E. Jean Carroll, uit op 453 miljoen dollar. Hoewel dat kan veranderen in hoger beroep, moet hij er rekening mee houden dat hij uiteindelijk een bedrag van die orde moet afstaan. Een nog onbekend deel zal hij als borg moeten geven terwijl beroepsprocedures lopen.
Volgens Amerikaanse media zou een boete van bijna een half miljard dollar de liquide middelen van de oud-president goeddeels wegvagen. Hoewel de financiën van Trump notoir ondoorzichtig zijn, wordt aangenomen dat hij beschikt over 400 tot 600 miljoen dollar aan liquide middelen. Het totale netto vermogen van de oud-president werd door Forbes in het najaar geraamd op 2,6 miljard dollar (ongeveer 2,4 miljard euro); Bloomberg schat het op 3,1 miljard. Een bedrag van 453 miljoen zou ongeveer 15 à 17 procent van zijn vermogen uitmaken.
De kasvoorraad van Trump is vermoedelijk het hoogst in jaren, na de verkoop van de lease voor zijn voormalige hotel in Washington, het Trump International Hotel in het voormalige hoofdpostkantoor aan Pennsylvania Avenue. Dit werd in 2022 verkocht aan de CGI Merchant Group uit Miami, die het omdoopte tot een Waldorf Astoria. De verkoop, een van de transacties waarbij Trump volgens James heeft geprofiteerd van fraude, heeft hem naar verluidt 375 miljoen dollar opgeleverd. In een getuigenverklaring zei Trump vorig jaar dat hij „aanzienlijk meer dan” 400 miljoen in kas had.
Mocht hij toch contanten tekort komen, dan zou hij geld moeten bijlenen of bezittingen moeten verkopen. Lenen is niet eenvoudig voor Trump: veel banken, waaronder Deutsche Bank, waarmee hij in het verleden zaken deed, willen niet meer met hem werken. Ook zijn volgens Forbes de meeste van zijn bezittingen die als onderpand kunnen dienen, al als zodanig in gebruik.
Wel stroomt het geld binnen bij de presidentskandidaat Trump, in de vorm van donaties aan zijn campagnekassen Save America en Make America Great Again. Die gaven vorig jaar 55 miljoen dollar uit aan Trumps juridische kosten, waaronder bijna 30 miljoen in de tweede helft van het jaar, bleek woensdag. Hoewel Trump campagnegeld kan inzetten om zijn juridische kosten te betalen, kan hij het niet gebruiken om persoonlijke boetes te voldoen.
Het is dan ook de vraag wat de uitspraak zal betekenen voor de verkiezingscampagne van Trump, die afstevent op de Republikeinse nominatie bij de presidentsrace in november. Zeker onder zijn trouwe aanhangers levert zijn vervolging hem electorale steun op, bleek vorige maand uit klinkende overwinningen bij voorverkiezingen in Iowa en New Hampshire.
Toch zal moeten blijken of het voordeel dat hij er als presidentskandidaat uit haalt, opweegt tegen de schade die hij lijdt als zakenman. Zelfs als hij erin slaagt opnieuw president te worden, ontkomt hij in principe niet aan betaling van de uiteindelijke straffen.
Vastgoed in New York is volgens Forbes goed voor naar schatting 690 miljoen dollar van Trumps vermogen van in totaal circa 2,6 miljard. Onder zijn activa zijn iconische panden in de stad – of in elk geval delen daarvan, waaronder kantoor- en winkelruimte en het penthouse in Trump Tower, de spiegelglazen toren van 58 verdiepingen aan Fifth Avenue; en erfpacht op 40 Wall Street, een neo-gotische kantoortoren van 72 etages uit 1930 in Lower Manhattan.
Daarnaast heeft hij onder meer een belang van 30 procent in 1290 Avenue of the Americas, een waardevol kantoorgebouw in Midtown, dat hij evenwel contractueel niet kan verkopen tot 2044. Ook heeft hij belangen in het Trump International Hotel bij Columbus Circle, met uitzicht over Central Park, de Trump World Tower aan de oostzijde van Manhattan nabij de Verenigde Naties, en het appartementencomplex Trump Plaza in de Upper East Side, alsmede meerdere andere appartementsgebouwen.
Maar hoewel die panden zijn naam dragen, zijn de delen in zijn bezit veelal beperkt, tot bijvoorbeeld enkele appartementen, opslagruimtes of de parkeergarage. Grootspraak is een essentieel onderdeel van Trumps zakelijke strategie: als projectontwikkelaar liet hij zijn naam in gouden kapitalen op glanzende torens plaatsen, om vooral de illusie te wekken van omvangrijke bezittingen.
Een ander belangrijk bestanddeel van zijn vermogen bestaat uit golfclubs en resorts in onder meer Florida, New York, New Jersey, Pennsylvania, Californië, Schotland en Ierland. Dat deel van zijn bezittingen wordt door Forbes geraamd op 870 miljoen dollar. Hieronder valt ook zijn privéclub en hoofdverblijf Mar-a-Lago in Florida. Vastgoed buiten New York, zoals belangen in het kantoorcomplex 555 California Street in San Francisco en het Trump International Hotel in Las Vegas, is volgens Forbes zo’n 190 miljoen waard. Zijn bedrijven op het gebied van sociale media en licentie van zijn merknaam zo’n 160 miljoen.
Source: NRC