De politie kijkt van een afstand toe als een stoet van enkele tientallen vrouwen, rode anjers in de hand, zich in beweging zet naar de Alexandertuin in Moskou. Daar, pal onder de Kremlinmuur, ligt het graf van de onbekende soldaat en brandt de eeuwige vlam. Roodmarmeren blokken dragen er de namen van de ‘heldensteden’ uit de Tweede Wereldoorlog, waaronder Kyiv en Odesa.
‘Vandaag gaan we bloemen leggen bij de eeuwige vlam’, zegt Maria Andrejeva, een drijvende kracht achter de groep vrouwen die al maandenlang aan de weg timmert om aandacht te vragen voor het lot van hun mannen, zoons of broers. Ze zijn eind 2022 gemobiliseerd en naar het front in Oekraïne gestuurd.
‘We proberen de aandacht van de overheid te krijgen voor het probleem dat onze gemobiliseerden oneindig lang aan het front worden gehouden’, zegt Andrejeva. ‘Ze zitten daar al meer dan anderhalf jaar. Onze mannen zijn uitgeput. Wij eisen dat ze worden teruggetrokken.’
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Precies vijfhonderd dagen zijn verstreken sinds de Russische president Vladimir Poetin per decreet een ‘gedeeltelijke mobilisatie’ afkondigde, als gevolg waarvan honderdduizenden mannen zijn ingezet in Oekraïne. Voor vermoedelijk bijna een miljoen Russen was het aanleiding halsoverkop het land te verlaten. De mobilisatie kent geen einddatum. De mannen mogen niet naar huis voordat de ‘speciale militaire operatie’ voorbij is.
‘Vijfhonderd dagen in de hel’, hebben de vrouwen hun actie gedoopt. Ze hebben lotgenoten van buiten Moskou opgeroepen zich vandaag bij hen aan te sluiten. De actie wordt gevolgd door tientallen journalisten. Samen met nieuwsgierige voorbijgangers ontstaat in de Alexandertuin al gauw een menigte van enkele honderden mensen.
Studenten Joelia en Ksenia zijn gekomen om de vrouwen een hart onder de riem te steken. ‘We hebben gelukkig zelf niemand daar aan het front. Dit is een manier om diegenen die het echt zwaar hebben te steunen’, zeggen ze in koor. ‘Dit is relatief veilig en legaal, dat willen we tenminste graag geloven’, vervolgt Joelia.
Het bloemen leggen is in Moskou en een aantal andere steden routine geworden, een traditie die sinds november iedere zaterdag in ere wordt gehouden. De overheid lijkt de ceremonie vooralsnog te gedogen. Een militair van het Kremlinregiment komt aangemarcheerd, legt de aanwezigen de regels uit en licht om de paar minuten een ketting op om de bloemenleggers twee voor twee door te laten. Het marmer voor de eeuwige vlam kleurt al snel rood van de vele tientallen asters.
De afgelopen maanden kregen de soldatenvrouwen veelal nul op het rekest. In de Russische staatsmedia worden ze geregeld door het slijk gehaald, vorige week nog door talkshowpresentator Vladimir Solovjov. ‘Ben jij je man eigenlijk wel waardig?’, richtte hij zich vanuit de studio tot de vrouwen. ‘Hij vecht en verdedigt zijn moederland, hij is een patriot en een held, maar wie denk jij wel dat je bent?’ Volgens Solovjov worden de gemobiliseerden aan het front ‘goedbetaald’. Dat laatste is voor sommige vrouwen een reden niet mee te doen aan de protesten, denkt Andrejeva.
Bij de eeuwige vlam tonen de vrouwen zich strijdbaar. ‘Wij zullen niet onze mond houden’, zegt Antonina, wier man al anderhalf jaar aan het front zit. ‘Wij willen onze mannen terugbrengen naar huis, we gaan door met onze strijd totdat zij weer thuis zijn. Want wij willen niet dat er doodskisten bij ons thuis worden bezorgd, dat onze kinderen opgroeien zonder hun vaders.’
De actie loopt al op zijn eind als de tientallen politiemensen die op het plein stonden te wachten plotseling op de menigte afstormen. Een voor een worden meer dan twintig aanwezige Russische en buitenlandse journalisten en enkele anderen zonder opgaaf van redenen de gereedstaande arrestantenwagens ingeduwd, deze correspondent incluis. De meesten komen na enkele uren weer vrij.
Het is voor het eerst dat de politie zo massaal optreedt bij een dergelijke actie. De agenten lijken het specifiek te hebben gemunt op iedereen die een geel hesje draagt, sinds enkele jaren een vereiste voor journalisten die publieke acties verslaan. Opvallend genoeg worden vrouwen ongemoeid gelaten, misschien uit vrees dat per ongeluk ook soldatenvrouwen kunnen worden aangehouden, met een mogelijk schandaal tot gevolg.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden