Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Met deze week: dashboardverwarring.
Normaal kan ik in mijn elektrische auto het resterende bereik goed onderscheiden van de snelheid. Maar ineens ging het mis.
Op mijn dashboard staat het resterende bereik in witte cijfers in een cirkelvormig gebied aan de linkerkant, met ‘km’ erachter en een klein auto- en laadpaalicoontje erboven. Langs de linkerrand van de cirkel wordt het bereik ook nog gevisualiseerd met een serie blokjes.
In de rechtercirkel staat mijn snelheid afgebeeld. Ook daar een wit getal in het midden, iets groter dan bij het bereik, en dit keer met km/h erachter. Ook langs de rand van deze cirkel staat een serie blokjes.
Doorgaans gaat dit goed. Tot ik laatst op een 80-kilometerweg reed, even op mijn dashboard mijn snelheid checkte, daar 86 en 78 zag staan en in een flits dacht: ‘Huh, welke is nou de snelheid?’
Zolang het resterende bereik niet in dezelfde orde van grootte ligt als de snelheid die ik rijd, gebeurt dit nooit. Komen beide getallen wel in elkaars buurt, dan begint het zich ineens te wreken dat de vormtaal van beide indicatoren zo’n gelijkenis heeft. Ik had dus nog 86 km bereik en reed 78 kilometer per uur.
In een elektrische auto zal dit waarschijnlijk niet tot al te kritische gebruiksfouten leiden, maar dit is typisch het soort ontwerpkeuzen dat dramatisch kan uitpakken in wel kritische gebruikssituaties, zoals bij een treinverkeersleiding of een monitor voor patiëntdata in een ziekenhuis.
Daarom maken interactieontwerpers graag gebruik van redundantie: indicatoren en knoppen onderscheiden zich op meerdere manieren. Op plek, kleur, vormgeving, iconen, tekst, materiaal, textuur et cetera. Dan kun je ze ook uit elkaar houden als een van de onderscheidende elementen wegvalt, omdat iemand bijvoorbeeld kleurenblind is, of – zoals in mijn geval – omdat waarden in dezelfde bandbreedte komen.
Over de auteur
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Om de redundantie te vergroten, was het beter geweest het resterende bereik aan te geven met bijvoorbeeld een rechthoekige indicator met blokjes, met daarboven een getal en een batterij-icoon. Duidelijk anders dan een snelheidsmeter of toerenteller, en dichter bij de vormgeving van batterij-indicators zoals we die kennen uit andere producten.
Want die vlakken op mijn dashboard hoeven helemaal niet cirkelvormig te zijn. In verbrandingsauto’s heb je vaak een toerenteller en een snelheidsmeter. Van oorsprong zijn die cirkelvormig, omdat daar eerder ooit een fysiek wijzertje in zat. Maar het display in mijn auto is volledig digitaal en digitale displays zijn lastiger cirkelvormig te maken dan rechthoekig. Ik vermoed dat hier esthetische overwegingen een rol spelen, dat de fabrikant wil voldoen aan voorkeuren en verwachtingen die mensen hebben.
Het ging dus gelukkig niet mis. Ik kwam veilig thuis. En ik zou u nu graag vertellen dat in die kritische gebruikssituaties die ik noemde dit soort ontwerpfouten niet voorkomen. Dat zou ik u graag vertellen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden