Zondag worden de jaarlijkse Grammy Awards uitgereikt, de grootste Amerikaanse muziekprijzen. Wat betekent zo’n prijs eigenlijk voor je status en carrière? V vroeg het Nederlandse kenners – én winnaars, want die zijn er ook.
Elk jaar komt de crème de la crème van de muziekwereld, van Adele tot Jay-Z, samen voor een avond vol spectaculaire optredens en emotionele toespraken: de uitreiking van de Grammy Awards, de grootste Amerikaanse muziekprijzen. Aan interessante momenten geen gebrek: in 2014 werden er bijvoorbeeld tegelijkertijd 33 huwelijken voltrokken op het podium, als onderdeel van een optreden. Een jaar later bestormde rapper Kanye West kortstondig het podium, uit onvrede over de winst van zanger Beck. En in 2022 sprak de Oekraïense president Volodymyr Zelensky het publiek toe.
Hoe groot is music’s biggest night eigenlijk? Wat is een Grammy waard? Is de prijs vergelijkbaar met een Oscar in de filmwereld? Het is hier, aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, soms moeilijk in te schatten. Veel berichten die komen overwaaien doen nogal af aan de glans van het prijzencircus. Het stemproces achter de Grammy’s is berucht ondoorzichtig en het is vaak volstrekt onvoorspelbaar wie wint. The Recording Academy, de organisatie die de Grammy’s uitreikt, kampt al jaren met beschuldigingen van racisme en seksisme. Drake en The Weeknd, twee van de grootste artiesten ter wereld, hebben het evenement de afgelopen jaren geboycot omdat ze niet of amper werden genomineerd. Vorig jaar vonden online critici het onterecht dat Harry Styles van Beyoncé won in de categorie beste album.
Dus hoe opwindend is het dat er op zondag 4 februari in Los Angeles weer een lading gouden grammofoons aan de muziekwereld wordt uitgedeeld? Wilbert Mutsaers, voormalig directeur van Spotify Benelux en oud-zendermanager bij 3FM en FunX, kijkt in elk geval met belangstelling naar de prijsuitreiking. ‘Muziek is natuurlijk geen wedstrijd’, zegt hij aan de telefoon. ‘Maar zo’n avond biedt vaak letterlijk een podium aan interessante artiesten. En dat is waardevol in deze tijd, nu er minder supersterren zijn die echt iedereen kent.’
Muziekliefhebbers luisteren door de opkomst van streamingdiensten immers allemaal naar hun eigen afspeellijsten. Daardoor zijn er veel succesvolle artiesten, maar minder artiesten die iedereen kent, van bijvoorbeeld de radio. ‘Daarom is het mooi dat de Grammy’s kunnen laten zien welke artiesten er toch bovenuit staken’, zegt hij. ‘Hoewel dat dus lastiger te zeggen is dan vroeger. Een muziekprijs toekennen is sowieso lastiger dan een filmprijs. Er wordt ook veel meer muziek uitgebracht dan er films zijn. Daarom valt er natuurlijk altijd iets aan te merken op de keuzes.’ Toch zien veel muzikanten en muzieklabels een Grammy volgens Mutsaers als een belangrijke bekroning van hun werk.
Bij de Grammy’s wordt volgens de The Recording Academy niet gekeken naar commercieel succes, maar slechts naar ‘muzikale uitmuntendheid’. Het grote publiek heeft niets te vertellen over de uitslag. Alleen pakweg 12 duizend muzikale makers, zoals musici, liedjesschrijvers en producenten, die lid zijn van The Recording Academy, mogen stemmen. Om lid van dit selecte gezelschap te worden moeten twee collega’s je aanbevelen, en vervolgens moet je worden goedgekeurd door een jury.
Als dat is gelukt, mag je deelnemen aan twee stemrondes. De eerste ronde bepaalt de genomineerden, de tweede de winnaars. Je mag alleen stemmen op categorieën die het dichtst bij jouw eigen genre liggen. Op die manier wordt voorkomen dat countryzangers zich bijvoorbeeld met moderne jazz gaan bemoeien. In totaal zijn er 94 verschillende Grammy’s, voor bijna elk denkbaar genre. Er is ook een ‘algemene categorie’, waarin muziek uit elk genre kan worden genomineerd. Hieronder vallen de vier Grammy’s die over het algemeen worden gezien als de belangrijkste: beste nieuwe artiest, beste opname, beste lied en beste album. Hier mag elk lid van The Recording Academy op stemmen.
‘Voor welke Grammy het ook is: als er Nederlanders genomineerd zijn, is dat altijd interessant’, zegt Mutsaers. Dit jaar moeten we letten op het Nederlandse Metropole Orkest, dat tweemaal genomineerd is: in de categorie ‘beste album van een groot jazzensemble’ en samen met de Portugese zangeres Maria Mendes (zij woont in Rotterdam) voor ‘beste arrangement en zang’. Het orkest ontving al meerdere Grammy’s. Onder leiding van de huidige chef-dirigent, de Britse Jules Buckley, won het er onder andere een in 2016 voor de samenwerking met jazzfusionband Snarky Puppy.
‘Die internationale erkenning is fantastisch, al helemaal voor een Nederlands orkest’, zegt Jules Buckley. ‘Als bescheiden Brit zou ik mezelf niet snel introduceren als Grammy-winnaar, maar in Amerika word ik regelmatig zo genoemd. Grammy-winst staat daar in enorm hoog aanzien.’ Buckley is zelf Academy-lid en neemt het stemmen zeer serieus. De Brit beluistert alles wat is genomineerd grondig.
‘En ik hoop dat de andere Academy-leden dat ook doen, ook bij de kleinere categorieën’, zegt hij. ‘Het is natuurlijk onmogelijk om met zo’n prijsuitreiking een perfecte afspiegeling van alle ontwikkelingen in de enorme muziekwereld weer te geven. Maar de Grammy’s doen dat beter dan wie dan ook. Sommige cynici zeggen dat het bij de Grammy’s tóch vooral om commercieel succes draait, maar uiteindelijk zijn de stemmers mensen zoals ik en de muzikanten van het Metropole Orkest. Daardoor kan een relatief kleine artiest als Jon Batiste soms ook winnen.’
Buckley heeft het over de Grammy-uitreiking van 2022. Jon Batiste won toen de prijs voor het beste album met zijn plaat We Are, terwijl er in deze categorie ook muzikale reuzen als Taylor Swift en Billie Eilish waren genomineerd. De Nederlandse muziekproducent Tierce Person, artiestennaam Kizzo, was intensief betrokken bij dit album. ‘Sterker nog, het fundament van We Are werd gelegd tijdens sessies van Jon en mij’, vertelt hij vanuit Los Angeles, waar hij al zestien jaar woont. ‘Ik volg altijd mijn intuïtie, dus ik trek me in principe weinig aan van anderen. Maar een Grammy is wel de mooiste bevestiging dat die intuïtie goed is. En dan is ‘album van het jaar’ wat mij betreft ook nog eens de allermooiste Grammy, omdat het betekent dat de muziekwereld de kwaliteit van ons hele project erkent.’
Sinds er een gouden grammofoon op Kizzo’s piano staat, gaan er deuren voor hem open die voorheen gesloten bleven. ‘Een Grammy winnen is vergelijkbaar met het behalen van een doctoraat: het levert je een titel op die nooit meer van je afgenomen kan worden’, zegt hij. Die titel wordt bovendien serieus genomen. ‘Als ik nu Beyoncé bel om te vertellen dat ik muziek voor haar heb, zal ze er sneller naar luisteren. Er zijn ook concretere voorbeelden: als je muziek voor een film maakt, kun je worden ingedeeld in drie klassen die bepalen hoeveel je betaald krijgt. Als Grammy-winnaar zit je altijd in de best betaalde klasse.’
Ook Kizzo is lid van The Recording Academy. Daarnaast zit hij in een Grammy-commissie van muziekproducenten en geluidstechnici. Hoewel hij erkent dat de muziek van vrouwen en minderheden in het verleden te weinig aandacht van de Grammy’s heeft gekregen, vindt hij ook dat er veel is veranderd. ‘De groep stemmers is veel diverser geworden. En de Academy heeft inmiddels zelfs een zwarte ceo: muziekproducent en liedjesschrijver Harvey Mason jr., die heeft meegewerkt aan muziek van Aretha Franklin en Michael Jackson.’
De eeuwige ophef over de winnaars wordt volgens Kizzo vooral veroorzaakt doordat het publiek niet begrijpt hoe het stemproces werkt. ‘Mensen vinden vaak dat de populairste artiest moet winnen, maar de stemmers zijn professionals. Die luisteren op een andere manier, technischer.’ Als een album onverwacht een Grammy wint, betekent dat volgens Kizzo simpelweg dat dit album blijkbaar beter in elkaar zit dan de rest. ‘Daar letten muzikanten op. Alleen daarom is het al goed om de Grammy’s in de gaten te houden: een Grammy-winst is altijd een garantie dat een muzikant iets interessants heeft gemaakt.’
Vrouwen zijn dit jaar goed vertegenwoordigd tijdens de Grammy Awards. Met negen nominaties maakt zangeres SZA kans op de meeste prijzen, maar ook Phoebe Bridgers, Olivia Rodrigo en Billie Eilish zijn meermaals genomineerd. Daarnaast drukt de film Barbie een stempel op de 66ste Grammy-uitreiking: de soundtrack is elf keer genomineerd. Superster Taylor Swift, die in totaal zes keer genomineerd is, kan voor de vierde keer de Grammy voor het album van het jaar winnen, een record.
Van de eerste Grammy-winnaars in 1959 tot de veelvoudig bekroonde Beyoncé in 2023: wie vielen op en waarom?
Drie van de eerste 28 Grammy’s in 1959 werden veroverd door David Seville and the Chipmunks, later bekend als Alvin and the Chipmunks. Deze getekende band, die zogenaamd bestond uit drie wangzakeekhoorns met een piepstem, was met de Chipmunk Song zelfs genomineerd voor de belangrijke Record of the Year-Grammy. Uiteindelijk ging Volare van de Italiaan Domenico Modugno er met deze prijs vandoor, maar de Chipmunks hoefden dus niet met lege pootjes naar huis: ze wonnen ‘best comedyperformance’, ‘best engineered record non-classical’ en ‘best recording for children’.
Dat het Frans-Duitse duo Milli Vanilli, bestaande uit Fab Morvan en Rob Pilatus, de Grammy voor beste nieuwe artiest won, was niet geheel verrassend. Hun album Girl You Know It’s True was een grote hit. Er was echter één probleem: Morvan en Pilatus fungeerden alleen als knappe boegbeelden van Milli Vanilli en hadden geen woord gezongen op het album. Toen hun producent Frank Farian – afgelopen week overleed hij – dit toegaf, moest Milli Vanilli het beeldje inleveren. Daarmee is het nog altijd de enige Grammy die is herroepen.
Om nog maar eens duidelijk te maken hoeveel Grammy Awards er worden uitgereikt: ook de voormalige presidenten van de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten hebben er een op hun naam staan. Michail Gorbatsjov en Bill Clinton kregen in 2004 samen met de Italiaanse actrice Sophia Loren een beeldje voor het beste spokenwordalbum voor kinderen. Dit onverwachte trio werkte namelijk mee aan een opname van het Russische sprookje Peter en de wolf.
Een paar uur nadat hij een Grammy had gewonnen voor beste rapalbum, stuurde Macklemore het volgende bericht naar zijn collega-rapper Kendrick Lamar: ‘Je bent bestolen. Ik wilde dat je zou winnen. Je had moeten winnen.’ Macklemore plaatste het bericht ook op zijn Instagrampagina. Het had iets weg van een publieke boetedoening. Volgens critici had de witte Macklemore namelijk alleen vanwege zijn huidskleur gewonnen, en had het beeldje naar het album Good Kid, M.A.A.D City van de zwarte Lamar moeten gaan.
Geen enkele artiest won zo veel Grammy’s als Beyoncé. Vorig jaar sleepte ze er vier in de wacht. Daarmee verbrak ze het record van de klassieke dirigent Georg Solti, die tussen 1963 en 1998 31 beeldjes won. Toch was het vorig jaar niet alleen maar feest voor Queen B. Voor de vierde keer greep ze naast de felbegeerde Grammy voor het beste album, die ze nog nooit heeft gewonnen. Eerder verloor ze al van Taylor Swift (2010), Beck (2015) en Adele (2017), deze keer nam Harry Styles de prijs mee naar huis.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden