Bij de luchtaanvallen op drie locaties in Irak en vier in Syrië raakten de in Texas opgestegen Amerikaanse bommenwerpers zo’n 85 doelen van pro-Iraanse milities, aldus het Amerikaanse Centrale Commando op X. Het zou onder andere gaan om een informatiecentrum en opslagplaatsen voor drones en raketten.
Op Syrisch grondgebied kwamen achttien mensen om het leven, stelt het in het Verenigd Koninkrijk gevestigde Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten. De Iraakse autoriteiten spreken van 26 doden in Irak ‘door deze nieuwe Amerikaanse agressie’, waaronder een onbekend aantal burgerslachtoffers.
Over de auteur
Sterre Lindhout schrijft voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
De aanvallen op de Iraanse bondgenoten kwamen voor vriend noch vijand als verrassing. Afgelopen zondag kwamen drie Amerikaanse soldaten om het leven toen een drone insloeg bij Tower 22, een logistieke legerbasis van de Amerikanen in Jordanië.
Sinds het uitbreken van de oorlog in Gaza werden Amerikaanse steunpunten in het Midden-Oosten al 166 keer aangevallen met drones en raketten. Maar drie reservisten uit de staat Georgia, twee vrouwen en een man, waren de eerste Amerikaanse doden. De aanslag werd opgeëist door Het Islamitische Verzet in Irak, een soort parapluorganisatie van door Iran gesteunde milities in het buurland.
Met de per ommegaande aangekondigde vergelding, zadelde de Amerikaanse regering zichzelf op met een heikele missie. Die moest de proportionaliteit van de maatregelen zo inschatten dat de beoogde schade aan de infrastructuur van milities in Irak en Syrië én het afschrikwekkende effect op Teheran zouden worden bereikt. Maar tegelijkertijd is de Amerikaanse regering doodsbenauwd dat acties tegen de bondgenoten van Iran precies het duwtje te geven dat de spiraal van regionale escalatie oncontroleerbaar maakt.
Het Witte Huis beschouwt de in totaal twintig minuten durende aanvalsacties van vrijdag als ‘geslaagd.’ ‘Onze reactie is vandaag begonnen en zal doorgaan op de momenten die wij willen’, zei president Biden vrijdagmiddag Amerikaanse tijd nadat hij de plechtigheid had bijgewoond voor de gerepatrieerde lichamen van de gedode soldaten.
Maar Biden benadrukte ook dat de VS geen conflict zoeken ‘in het Midden-Oosten, of waar dan ook.’ Later voegde zijn woordvoerder John Kirby daar tegen de Washington Post nog aan toe dat het Witte Huis bewust afziet van acties op Iraans grondgebied. ‘Het doel is om dit soort aanvallen te stoppen, niet om een oorlog met Iran te ontketenen.’
Een paar uur voor de aanvallen in Irak en Syrië, kondigde de Amerikanen extra sancties aan tegen functionarissen van de Iraanse Revolutionaire Garde en negen Iraniërs die betrokken zouden zijn geweest bij de verkoop van olie aan Hamas en Hezbollah.
De internationale reacties op de Amerikaanse represailles zijn bezorgd en afkeurend. Irak, volgens het Pentagon van tevoren op de hoogte gesteld, sprak van een ‘agressieve aanval’ en een woordvoerder van de Syrische regering zei tegen Al Jazeera dat de Amerikanen de conflicten in de regio hiermee ‘op een uiterst gevaarlijke manier aanwakkeren’.
Ook vanuit Europa klinken kritische geluiden. De buitenlandminister van huidig EU-voorzitter België, Hadja Lahbib, zei dat ‘we weten dat geweld nooit een antwoord is’ en vroeg de Amerikanen om ‘zelfbeheersing.’ EU-buitenlandschef Joseph Borrel noemde de VS niet bij naam, maar waarschuwde zaterdag dat alle partijen moeten waken voor escalatie.
In de VS overheerst een ander beeld. ‘In plaats van de ayatollah de bloedneus toe te brengen die hij verdient, geven we hem een tik op zijn pols’, zei de Republikeinse senator en defensiewoordvoerder Roger Wicker tegen Reuters. Het idee dat de Democratische regering schuldig is aan de chaos in het Midden-Oosten en de Amerikaanse spierballen in de regio niet hard genoeg laat rollen, is inmiddels ingelijfd in de Republikeinse verkiezingscampagne.
Maar ook het neutralere CNN concludeert in een analyse dat er sprake is van een ‘relatief beperkte reactie’ waarvan de nieuwszender slechts een kortstondig effect verwacht. ‘Het was ver verwijderd van de pijn die de VS hadden kunnen toebrengen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden