Dit artikel is afkomstig uit het AD. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Om de woningnood te bezweren zijn er tussen 2022 en 2030 liefst 981.000 nieuwe woningen nodig. Een groot deel door nieuwbouw, maar ook door het ombouwen van kantoorpanden en het splitsen van woningen. Demissionair minister De Jonge (Wonen) mikte eerder op 100.000 nieuwe woningen per jaar, maar legde de lat voor 2023 nog iets lager, op 90.000. In de praktijk zakte het aantal opgeleverde woningen in vergelijking met 2022 echter terug. Er kwamen 88.000 woningen bij, daarvan bleef de nieuwbouw op 73.000 steken. In twee jaar tijd zijn er 180.000 woningen bijgekomen. "Nog 800.000 te gaan", aldus De Jonge. Eén probleem: op basis van het aantal verstrekte vergunningen voor dit jaar en volgend jaar wordt er dan pas echt een bouwdip verwacht.
De economische tegenwind van de afgelopen jaren heeft flinke impact op de ambities. De Jonge spreekt in zijn brief aan de Tweede Kamer over de negatieve marktomstandigheden voor nieuwbouw door de stijging van zowel de rente als de bouwkosten. Zo zijn de salarissen door het personeelstekort enorm gestegen en de bouwmaterialen veel duurder geworden. "Mede door de gestegen rente daalden de huizenprijzen", aldus de bewindsman. "Daarbij leidden de dalende huizenprijzen ertoe dat huiseigenaren met een verhuiswens naar een nieuwbouwwoning huiverig werden om een nieuwbouwwoning aan te kopen." Waardoor ontwikkelaars weer terughoudender werden. Ook onzekerheid rondom stikstof en pfas-regels speelden daarbij een rol. Het feit dat er gekozen wordt om vooral binnen bestaande steden bij te bouwen, het zogeheten verdichten, en niet meer grootschalig in weilanden bij te bouwen zorgt volgens deskundigen eveneens voor 'uitdagingen'. Al stuit buiten de steden bouwen ook steeds vaker op lastige regelgeving.
Dat klopt. Het aantal bouwvergunningen belooft niet veel goeds. In 2022 werden er 66.000 verstrekt. Vorig jaar bleef het aantal tot 1 december op 49.000 steken. Deskundigen verwachten dat de eindstand sowieso niet boven de 55.000 vergunningen zal komen. En niet alleen de nieuwbouw zakt weg, het ombouwen van kantoorpanden naar woningen loopt ook terug. Volgens deskundigen omdat al het 'laaghangend fruit' is geplukt. Daarbovenop zijn particuliere beleggers terughoudender met het splitsen van woningen. "Op alle drie de onderdelen staan de seinen op rood", zegt woningbouwdeskundige Peter Boelhouwer van de TU Delft. "Het ligt voor de hand dat het woningtekort de komende jaren fors gaat oplopen. Dat kan haast niet anders."
Minister De Jonge liet de Kamer gisteren weten dat er tot en met 2030 1.075.000 woningen op de planning staan. Daarin is wel zo'n beetje alles meegenomen dat ergens op een tekentafel ligt. Minder dan de helft van die plannen (48 procent) is 'hard'. Wat betekent dat ze juridische zekerheid hebben, de gemeenteraad akkoord is en er in principe gestart kan worden met de bouw.
Toch kan er dan nog een KINK in de kabel komen. "Je ziet dat er woningen zijn waarvoor vergunningen zijn verleend, maar die nog niet in aanbouw zijn genomen omdat bouwers er tegenaan hikken om echt aan de slag te gaan", zegt onderzoeker Léon Groenemeijer van ABF Research, dat het onderzoek voor de minister uitvoerde. "Dat heeft te maken met tegenvallende verkopen en dus de financiering. Er zijn er maar weinig die het risico nemen en durven te zeggen: we gaan het gewoon doen, uiteindelijk verkoopt het wel."
Dat lijkt er wel op. Om 980.000 woningen toe te voegen, moeten er de komende acht jaar 111.000 woningen per jaar bijkomen. "Dat is nooit te realiseren", zegt Boelhouwer. "Dat kan gewoon niet." ABF Research ziet het ook somber in. "Het streven is vrij hoog gegrepen", zegt Groenemeijer. "Dan moeten er nog heel wat tandjes bij. Die 100.000 woningen per jaar halen we niet. Het woningtekort loopt verder op. Doordat nu weer een dip in de productie verwacht wordt zal het de eerstkomende tijd niet beter worden, eerder slechter." Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) is daar ook stellig in. "We lopen al jaren achter, dat gaat niet gehaald worden", zegt Taco van Hoek. Ondertussen probeert minister De Jonge het totale aantal plannen nog altijd aan te jagen, onder meer door provincies die achterblijven daarop aan te spreken.
Het Economisch Instituut voor de Bouw wijst op een 'straatje erbij' in iedere gemeente, kleinschalige uitbreidingen buiten de bebouwde kom. "Als je de komende vier à vijf jaar wat wil doen aan de woningnood dan moet je de mogelijkheden zoeken om daar woningbouw te realiseren", zegt Van Hoek. "We moeten binnenstedelijke plannen aanvullen met andere locaties, boerenland gebruiken. Maar dat moet de politiek toestaan." Ook adviseert hij minder streng te sturen op 'betaalbaarheid'. "Als daardoor een heel project niet meer door kan gaan ben je nog verder van huis." Volgens Boelhouwer moet er veel meer 'marktconform' gebouwd gaan worden. En hij ziet voor de korte termijn een oplossing in flexwoningen, al zijn locaties daar door het fikse aantal bezwaren ook nog altijd een probleem.
Nog een bedreiging voor nieuwbouwprojecten. De capaciteit van het elektriciteitsnet, en van de waterleiding. Er zijn al voorbeelden van nieuwbouwprojecten die op de wachtlijst staan voor een stroomaansluiting. Omdat huishoudens de afgelopen jaren versneld van het gas zijn afgegaan en er volop zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen voor elektrische auto's zijn geïnstalleerd, raakt het elektriciteitsnet vol. De netbeheerders maakten eind vorig jaar bekend dat de vraag zo explosief gegroeid is dat het net in vrijwel heel Nederland zo goed als vol zit. De overheid en netbeheerders beloofden extra maatregelen te nemen om te zorgen dat er voldoende ruimte op het net blijft voor nieuwe woningen, maar het blijft spannend. Gisteren werd bekend dat aansluitingen op de waterleiding ook nog een probleem kunnen worden. Ook drinkwaterbedrijven zouden in de knel kunnen komen. Waar De Jonge rept over 'nieuw perspectief' in de woningmarkt, zijn deskundigen somberder. Boelhouwer: "Als je alles overziet wordt het heel nijpend de komende jaren."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen