Het EU-akkoord over financiële steun ter grootte van 50 miljard aan Oekraïne voor de komende vier jaar, stuurt een ‘duidelijk signaal’ aan Moskou, volgens president Zelensky. Volgens Commissievoorzitter Von der Leyen bevestigt het de ‘onwankelbare betrokkenheid’ van de Unie bij de ondersteuning van Oekraïne.
De opluchting in Brussel en Kyiv is zichtbaar groot, vandaar wellicht de woordinflatie. Want een duidelijk signaal is het allerminst. De lange aanloop naar deze ontknoping getuigt eerder van het tegendeel. Naarmate de oorlog langer duurt, groeit de ruimte voor twijfel en tweespalt. Deze week werd officieel bevestigd dat de EU-doelstelling om Oekraïne voor eind maart van een miljoen 155 mm-granaten te voorzien maar voor de helft wordt gehaald. Dat is óók een duidelijk signaal.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Zelfs tussen de landen die zeggen Oekraïne voluit te steunen, nemen de verschillen toe. De brief die de leiders van Denemarken, Duitsland, Estland, Nederland en Tsjechië deze week in de Financial Times publiceerden, onderstreept dat er op het gebied van wapensteun een breuklijn loopt dwars door Europa – met aan de ene kant de landen in de vierhoek Londen-Praag-Helsinki-Oslo, die veel meer steun leveren aan Oekraïne, en aan de andere kant de zuidelijke landen, inclusief de grote drie Italië, Frankrijk, Spanje. ‘Het moet een collectieve inspanning blijven’, schreven de vijf, een hint van de grote irritatie die achter de schermen bestaat over de verschillen.
De Franse president Macron zei deze week in Zweden dat, met mogelijk uitvallende Amerikaanse steun, Europa voor een ‘beslissend moment’ staat. De leveranties aan Oekraïne moeten ‘versneld’, zei hij, maar Frankrijk zelf loopt bepaald niet voorop inzake wapensteun. Grote belangwekkende initiatieven, binnen en buiten de EU, zijn simpelweg (nog) niet gelanceerd. Maar de klok tikt in een jaar dat militaire experts beschrijven als ‘de grootste uitdaging voor Oekraïne sinds het begin van de grote invasie’.
Waar wel aan wordt gedacht, is het vergroten van de zogeheten Vredesfaciliteit met 5 miljard euro per jaar. Dat EU-instrument werd tot nu toe gebruikt om lidstaten te compenseren voor hun wapensteun aan Oekraïne, maar omdat de voorraadkamers leeg zijn, zou het moeten worden omgetoverd in een vehikel voor de gezamenlijke verwerving van nieuwe wapens en munitie. Klinkt logisch, maar ook dit plan wordt geplaagd door interne discussie: zo wil bijvoorbeeld Parijs niet dat niet-EU-landen als de Britten en de Noren meedoen aan zulke projecten.
Het is inmiddels duidelijk dat de ongehoorde sancties die de EU aan het begin van de volledige invasie van Oekraïne afkondigde, veel minder effect hebben dan voorzien, en dat bijvoorbeeld veel Europese technologie via derde landen alsnog in nieuwe Russische wapens belandt. En deze week werd weliswaar een stapje gezet om de winst op bevroren Russische tegoeden in de toekomst voor Oekraïne te gebruiken, maar ambitieuzere plannen stuiten op grote reserves.
Terwijl Europa discussieert en grote landen worstelen met hun eigen, interne politieke spanningen, gaat de oorlog door en aast president Poetin op gebiedswinst. Door ervaring wijs geworden, concludeerde Oekraïne afgelopen zomer ‘min of meer dat het niet kon rekenen op westerse ondersteuning om de oorlog vol te houden’, schrijft de Duitse expert Gustav Gressel, en zette het land in op verhoging van de lokale productie. Maar de vruchten daarvan kunnen op zijn vroegst volgend jaar geplukt worden en voor cruciale zaken als gevechtsvliegtuigen, munitie en luchtafweerraketten blijft Oekraïne afhankelijk van het Westen.
In een essay voor CNN deze week, ziet Oekraines topgeneraal Zaloezjny (over wiens mogelijke ontslag veel te doen is) de gevolgen onder ogen van de combinatie van haperende steun uit het Westen, een vijand die onbeperkt mensen kan rekruteren en de politieke obstakels daarvoor in Oekraïne. De uitweg zoekt hij in meer eigen productie (ondanks bureaucratische obstakels) , maar vooral in technologie. Bijvoorbeeld de massaproductie van relatief goedkope drones. Alleen als ‘ouderwets, stereotiep denken’ wordt overwonnen, kunnen moderne legers een oorlog winnen, schrijft hij.
Bij het beantwoorden van de vraag hoe de oorlog eindigt, zullen Europese landen een cruciale rol spelen, denkt expert Gustav Gressel, positief of negatief: Europa kan de situatie keren, mits de grote woorden vergezeld worden van daden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden