1. Wat houdt het vetorecht in de Europese Unie in?
"Vetorecht betekent simpelweg dat iedereen de macht heeft om een voorstel te verwerpen. In de Europese Unie zijn er bepaalde besluiten waarover élke lidstaat het eens moet zijn. Dan heeft dus iedereen de mogelijkheid om een voorstel te verwerpen."
"Vooropgesteld: bij de totstandkoming van veruit de meeste Europese wet- en regelgeving geldt géén vetorecht. In die gevallen moeten een meerderheid van Europese ministers (met een specifieke portefeuille, zoals landbouw) en een meerderheid van het Europees Parlement instemmen met een voorstel."
"Bij grotere afspraken die de kern van de Europese samenwerking raken, moet de Europese Raad (de regeringsleiders) er unaniem mee instemmen. Dan gaat het bijvoorbeeld over uitbreiding van de Europese Unie of samenwerking op een nieuw gebied, zoals een Europees leger. Omdat het unaniem moet, heeft elke lidstaat dus vetorecht."
2. Wordt het vetorecht vaak gebruikt? En waarvoor dan?
"Vrij regelmatig wordt gebruikgemaakt van het vetorecht binnen de EU. Zo weigerde Nederland in te stemmen met de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot het Schengengebied. Dat is het gebied waarbinnen je aan de grens geen paspoort hoeft te laten zien."
"Soms wordt een veto ook tactisch ingezet. Vier jaar geleden gebruikte Cyprus zijn vetorecht om sancties tegen Belarus tegen te houden. De reden: Cyprus wilde dat er óók sancties tegen Turkije werden ingevoerd. Eigenlijk had de lidstaat dus niets tegen de sancties tegen Belarus, maar wilde het land er gewoon iets voor terug. Cyprus gebruikte de stemming als drukmiddel."
"Het vetorecht maakt het soms wel erg moeilijk om wijzigingen door te voeren. Zo blokkeerde een nee van Wallonië in 2016 bijna een handelsverdrag tussen de EU en Canada. België kon namelijk alleen met het verdrag instemmen als ook alle regionale overheden in het land ermee akkoord gingen. Op die manier had niet alleen België vetorecht, maar in de praktijk ook de regionale overheden."
3. Wordt er weleens serieus gesproken over de afschaffing van het vetorecht?
"Zo nu en dan komt het vetorecht ter sprake, omdat de lidstaten het hinderlijk vinden dat besluiten worden geblokkeerd om tactische redenen of omdat het wel erg moeilijk wordt om stappen te zetten. Het is alleen niet zo makkelijk om het aan te passen. Je raadt het al: om van het vetorecht af te komen, is unanimiteit nodig."
4. In reacties lezen we vaak dat het vetorecht ondemocratisch zou zijn, maar er zullen ook voordelen zijn. Welke zijn dat?
"In het kort: nee, het is niet democratisch in Europese zin. Maar op nationaal niveau is het juist heel democratisch: als een lidstaat iets niet wil, kan die regering daar niet toe worden gedwongen."
"Je kunt je afvragen of dat altijd erg is. De Europese Unie heeft momenteel bijvoorbeeld geen gedeeld Europees leger. Dat ligt nogal gevoelig: landen willen zichzelf kunnen beschermen. Stel dat 26 EU-landen vóór een Europees leger zijn, maar Nederland niet. Dan zorgt het vetorecht ervoor dat Nederland niet wordt gedwongen om tegen zijn zin militairen af te staan aan een Europees leger."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen